Foto: depositphotos.com
Fraksııa músheleriniń aıtýynsha, elde polımerler men polımer ónimderin óndirý damýdyń bastapqy satysynda jáne ósý perspektıvasy da bar. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan jan basyna shaqqanda nebári 13 kg polımer tutynǵan. Bul Reseı Federasııasynan 2 ese az, al damyǵan elderde bul kórsetkish jan basyna shaqqanda 90-95 kg-ǵa jetedi. Polımerdi tutynýdyń, onyń ishinde ımporttyń ósýiniń oń serpini baıqalady. Bul osy salany damytýdyń joǵary áleýetin jáne otandyq shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin polımerli shıkizatpen qamtamasyz etý qajettiligin kórsetedi.
Munaı-gaz-hımııa óniminde yqtımal joǵary ishki suranys bolǵan kezde ekonomıka salalarynyń otandyq munaı-gaz-hımııa óndirýshilerimen qajettiligi arasynda ózara baılanys bolmaıdy.
Búgingi tańda bastapqy úlgidegi polıpropılen óndiretin eki zaýyt jumys isteıtini belgili. Olar - Atyraý qalasyndaǵy «Kazakhstan Petrochemical Industries Inc.» jáne Pavlodar qalasyndaǵy «Neftehım» JShS.
Qazaqstanda polımerli shıkizatty óńdeýmen 500-ge jýyq kásiporyn aınalysady. Polımerli shıkizat retinde negizinen polıpropılen, polıetılen, polıvınılhlorıd jáne t. b. qoldanylady.
Sonymen qatar elde bolashaqta otandyq qaıta óńdeýshiler úshin shıkizat kózi bolýǵa tıis polıetılen, polıetılentereftalat, býtadıen-stırol kaýchýktar sııaqty basqa polımerlerdi óndirý boıynsha jobalar iske asyrylý satysynda tur.
«Elimizde ishki suranysty tolyq qamtamasyz etý múmkindigi bar, shıkizat bazasy bar polıpropılendi qaıta óńdeýshilerdiń aǵymdaǵy jaı-kúıine toqtalǵym keledi. Búgingi tańda elimizdiń óńdeýshileri polıpropılendi tutyný kólemin jylyna shamamen 50-60 myń tonnaǵa baǵalaıdy. KPI óndiristik qýaty jylyna 500 myń tonna, Neftehım - jylyna 40 myń tonna.
Máselen, búginde qaıta óńdeýshiler «KPI» JShS kompanııasy tarapynan otandyq kásiporyndarǵa satylatyn polıpropılen baǵasyna qatysty máselelerdi únemi kóterip keledi. Qazirgi ýaqytta «KPI» JShS orta eseppen polıpropılendi ishki naryqqa tonnasyna 600 myń teńge (1250 AQSh dollary) baǵamen satady. Dál osy polıpropılen Qytaı naryǵyna 826 AQSh dollaryna, túrik naryǵyna 957 AQSh dollaryna, Eýropa naryǵyna 958 AQSh dollaryna, al Reseı naryǵyna 1122 AQSh dollaryna eksporttalady, ıaǵnı eldiń qaıta óńdeýshileri úshin eksportqa qaraǵanda qymbatyraq jetkiziledi. Nátıjesinde KPI ónimderiniń 90% eksporttalady, sondaı-aq olardyń daıyn ónimderi bizdiń naryqta bizdiń óndirýshilermen sátti básekelesedi. Árıne, naryqtyń bul jaǵdaıy otandyq taýar óndirýshilerdiń óndiristik kórsetkishterine áser ete almaıdy, munda búgingi tańda olardyń ortasha júktemesi jobalyq qýattylyqtyń shamamen 30% quraıdy. Bul rette, rentabeldi baǵany belgilegen jaǵdaıda, óndiristik kórsetkishterdi birneshe ese ulǵaıtýǵa úlken perspektıva bar. Bul ishki naryqtyń negizgi polıpropılen ónimderine degen suranysynyń artýymen negizdeledi - bul qapshyqtar, bıgbegter, qubyrlar, paraqtar jáne basqalary, olardyń negizgi úlesi, ókinishke qaraı, ımporttalady. «KPI» JShS qurylysyna jáne Ulttyq ındýstrııalyq munaı-hımııa tehnoparki (UAT AEA) erkin ekonomıkalyq aımaǵynyń ınfraqurylymyna jáne salyqsyz rejımge jumsalǵan birneshe trıllıon bıýdjet qarajaty kezinde ishki qaıta óńdeýshiler úshin KPI-niń aǵymdaǵy baǵa saıasaty tıisti retteýdi talap etedi dep sanaımyn.Osy máseleni sheshý maqsatynda meniń tóraǵalyǵymmen Energetıka mınıstrliginiń, О́nerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń, QazMunaıGaz, Atamekenniń, polıpropılendi qaıta óńdeýshiler qaýymdastyǵynyń jáne KPI ýákiletti memlekettik organdarynyń basshylarynyń qatysýymen birqatar keńester ótkizildi. Alaıda, KPI Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki naryǵyna qolaıly baǵa usynýǵa daıyn emestigi týraly habarlady.
Qurmetti Oljas Abaıuly, joǵaryda baıandalǵannyń negizinde otandyq óndirýshilerdiń negizgi mindeti birinshi kezekte ishki qajettilikti qanaǵattandyrý bolyp tabylatynyn eskere otyryp, Úkimetke bul máseleni erekshe baqylaýǵa alyp, mynadaı jedel sharalar qabyldaý qajet dep sanaımyn:
- polıpropılendi basqa elderge qaıta eksporttaýǵa tyıym salý jónindegi mindettemelerdi belgileı otyryp, otandyq polımerlik ónim óndirýshilerge jeńildik berý tetigin pysyqtaý;
- «ónerkásiptik saıasat týraly» Zańǵa sáıkes shıkizatpen qamtamasyz etý tetigi sheńberinde polımer ónimderin óndirýshilerdi polıpropılenniń qajetti kólemimen jáne qoljetimdi eksportqa shyǵaratyndaı baǵamen qamtamasyz etý», dep baıandady Amanat fraksııasynyń depýtaty.
