Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Energetıka vıse-mınıstri Erlan Aqkenjenov gaz qubyry qurylysyna elimizdiń de múddeli ekenin aıtty.
«Qazir bul másele boıynsha túrikmen tarapymen kelissóz júrgizip jatyrmyz. Eger otandyq kompanııa osy jobaǵa sátti kirisse, bul yntymaqtastyqtyń jańa perspektıvalaryn ashady», dedi ol.
Qazir Túrikmenstan qarjylandyrǵan Aýǵanstandaǵy Gerat provınsııasyna deıingi 150 shaqyrymdyq ýchaskeniń qurylysy bastalǵan. Aýǵanstan aýmaǵyndaǵy qubyr uzyndyǵy – 821 shaqyrym. Jobanyń smetalyq quny – 6–7 mlrd dollar.
Ǵasyr basynan beri iske asyrylýyn kútip otyrǵan jobanyń qurylys jumysy buǵan deıin saıası jaǵdaılarǵa baılanysty keıinge shegerile bergen edi. 2018 jyldyń aqpan aıynda «Túrikmenstan – Aýǵanstan – Pákistan – Úndistan» gaz qubyrynyń aýǵan jerindegi qurylysy bastaldy. Eń iri Galkynysh gaz kenishinen jetkiziletin qubyrdyń túrikmen-aýǵan shekarasyna deıingi 244 shaqyrymdyq bóligi tartylyp, qurylys alańy Aýǵanstanǵa oıysqan bolatyn.
«Tórt eldiń aýmaǵy arqyly ótetin joba mańyzdy rólge ıe. Bul bizdiń ózara is-qımylymyzdy jańa deńgeıge kóterý úshin mańyzdy qadam bolatynyna senimdimin», deıdi Pákistan energetıka mınıstrliginiń bas qarjy dırektory Muhammad Ámir Han.
Kórshi Túrikmenstanda 2013 jyldan bastap ıgerile bastaǵan Galkynysh iri gaz kenishin keıbir sarapshylar bizdiń eldiń Qashaǵan kenishimen salystyrady. 14 trln tekshe metr gaz qoryna ıe dep boljanǵan bul alyp kenishten tabıǵı gaz tasymaldaıtyn Túrikmenstan – Qytaı qubyr jelisi (О́zbekstan, Qazaqstan arqyly ótedi) áýelden jumys istep tur. Endi Aýǵanstan, Pákistan, Úndistanǵa gaz jetkize alsa, Túrikmenstannyń upaıy túgendele túsedi.
Qubyr jelisi aımaqtaǵy energııa shıkizaty tapshylyǵyn azaıtyp, Ońtústik Azııadaǵy shıelenisti báseńsitedi degen úmit bar. Degenmen joba «Iran – Pákistan – Úndistan» gaz qubyryna básekeles qurylys. Iran sanksııaǵa ushyraǵan jyldary odan bas tartýǵa májbúr bolǵanymen, keıingi kezde ony qolǵa alý jaıy qaıtadan aıtyla bastaǵan. Irannan Úndistanǵa tartylatyn gaz qubyrynyń uzyndyǵy – 2 775 shaqyrym. Onyń bastapqy quny 7 mlrd dollar dep shamalanǵan.
«Jobany júzege asyrýǵa Túrikmenstan ǵana emes, Ortalyq Azııadaǵy taǵy bir el – О́zbekstan da múddeli. 2018 jyly gaz qubyry jobasyna Tashkent te qosylatyn bolyp kelisilgen. Qubyr jelisi Aýǵanstannyń Gerat, Farah, Nımrýz, Gılmend, Qandaǵar ýálaıattary aýmaǵynan ótedi. Áýelde joba aıasynda tek gaz qubyry ǵana emes, kommýnıkasııa úshin optıkalyq talshyqty kábil jelisi jáne joǵary kerneýli elektr jelisi qosa júrgiziledi dep josparlanǵan. Jobadan aýǵan eline 400–500 mln dollar jyldyq kiris túsedi dep eseptelgen», deıdi ekonomıst Alpamys Segizbaıuly.
