«Álem tanyǵan Ábe» atty saltanatty is-sharada oblys ákiminiń orynbasary Shahmardan Baımanov týǵan jeriniń talaıly taǵdyryn sýrettegen qalamger rýhyn ulyqtaýǵa jınalǵan jurtqa alǵysyn aıtty.
«Ult perzentine laıyqty qurmet kórsetý – eldiktiń, qoǵamdyq kemeldiktiń belgisi. Bul mereıtoı aıasyndaǵy is-sharalar 20 qazanda bastalǵanyn bilesizder. Barlyq orta mektepter men arnaýly oqý oryndarynda aptalyqtar, kitaphanalar men mýzeılerde kórmeler, shyǵarmashylyq keshter, buqaralyq aqparat quraldarynda taqyryptyq aıdarlar ashylyp, nasıhattyq jumystar keńinen júrgizildi.
Sol kúni ańyz tulǵanyń aqyret sapary aldynda ózi qalaǵan orynǵa, ıaǵnı kók teńizdiń eń bıik núktesi sanalatyn Belaran tóbeniń basynda arnaıy as berilip, rýhyna Quran baǵyshtaldy. Halyq jazýshysynyń qurmetine arnalǵan is-sharalar jeltoqsan aıynda jalǵasyn tabady», dedi ol.
Sýretkerlik qasıetin qadaý-qadaý keıipkerlerdi qashaýǵa arnap, sol arqyly tutas bir dáýir beınesin týdyrǵan qalamgerdiń ómiri men shyǵarmashylyǵy jaıyndaǵy kóp derek óz atyndaǵy Ádebıet úıinde tur. Is-shara qonaqtary ondaǵy túrli tarıhı sýretter men qoljazbalardy, Ábeniń ózi tutynǵan zattary men san alýan jádigerler jıyntyǵyn, klassıktiń qaıta óńdegen kitabyn kórdi.
Osy kúni araldyqtar jazýshynyń 100 jyldyǵyna baılanysty qazaq kúresinen ótken respýblıkalyq týrnır jankúıeri boldy. Qyzylorda, Aqtóbe jáne Túrkistan oblystarynan kelgen balýandar beldesýi №19 Aral ORMBJM-niń sport zalynda uıymdastyrylyp, oǵan «Araltuz» AQ demeýshilik jasady.
Álemge Áýezovten keıin qazaq ádebıetiniń qýatyn taǵy bir tanytqan Ábe mereıtoıyna oraı jazýshy-jýrnalıster arasynda «Teńiz tekti tulǵa» atty shyǵarmashylyq baıqaý ótken. Aýdandyq ortalyq kitaphananyń oqý zalynda jurtshylyq osy baıqaý jeńimpazdarymen kezdesti. Jazýshy shyǵarmashylyǵyna arnalǵan kórmemen bastalǵan kezdesý qonaqtar men oqyrman arasyndaǵy suhbatqa jalǵasyp, keshti mádenıet ortalyǵynyń ónerpazdary áýezdi ánmen árledi.
«Álem tanyǵan Ábe» atty mereıtoı aıasynda aýdandyq oqýshylar úıinde ótken «Qalam ushyndaǵy ǵalam» atty halyqaralyq sýretshiler sımpozıýmy qylqalam men sóz sýretkeriniń shyǵarmashylyǵyn jymdastyra otyryp, oqyrmanǵa mol olja usynǵan kesh boldy.
Halyqaralyq sýretshiler sımpozıýmyna qatysýshy qylqalam sheberleri jazýshy týǵan topyraqqa saıahat jasap, Ábeń shyǵarmalarynan tanys jerlerdi óz tanymynda beınelep, araldyqtarǵa tartý etti. Kórgenin kórkem týyndyǵa aınaldyrǵan sýretshiler kórmesinde belgili sýretshi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Qaıyrbaı Zákirov sóz sóıledi.
...Sııasy áli keppegen kez kelgen sýret kózge ystyq kórinedi. Teńiz qoltyǵyn mekendegen myna bir qorjyn tamdy keshe ǵana kórgen sııaqtysyz. Aldyndaǵy jalǵyzaıaq jol men bir qaptalyn qum basa bastaǵan qorasy da sondaı tanys. Kelesi bir portretten teńiz jaǵalaǵan eldiń tirshiligin kóresiz. Araldyń aıdyny kemerin kemirip turǵan kezi beınelengen bul sýret te janyńyzǵa sondaı jaqyn. Týyndylardyń qoıylǵan reti de teńizdiń shalqyǵan kezinen bastap, shaǵalasy aýyp, aıdyny tartylǵan kezeńi aralyǵyn qamtıtyndaı.
Keri shegingen teńizdi kózben uzatyp salyp turǵan kempir men shal portreti «Belaran» dep atalypty. Jan-jaǵyndaǵy qarbalastan syrttap, sonaý qıyrdan kóringen shaǵalaǵa kóz tikken qos qarııa aıdynnyń qaıta tolarynan úmit kútkendeı. Iá, bul kádimgi Belaran. Ábeńniń kindik qany tamǵan jer. Kózi tirisinde tóbeden kók teńizdi kútip jatam degen nıetpen arnaıy belgi qoıdyrǵan Belarany. Keıinnen jazýshy ómiriniń aqyrǵy kúnderindegi amanatyna oraı Almatydaǵy máńgilik meken tapqan «Keńsaı-2» zıratynan Belaran tóbedegi belgige bir ýys topyraq jetkizilgen.
Aıdyndy ólkeniń kıeli oryndaryn aralap, taǵdyrly mekenniń tarıhymen tanysqandaǵy áserin beınelegen Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń tóraǵasy О́mirbek Jubanııazov, qylqalam sheberleri О́miráli Ismaılov, Orazbek Esenbaev, Jandarbek Súgirov, Qaıyr Orazǵalıev, Berik Bókeshov, О́zbekstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi Nortoılok Dıerov, Qyrǵyzstannyń belgili sýretshisi Chyngyz Ormonbekovter sýretteriniń kórmesi eldi erekshe tánti etti. Osy saparda sýretshiler aýdandyq oqýshylar úıindegi úıirme balalaryna sheberlik saǵatyn da ótkizipti.
Kezdesýde sóz alǵan Aral aýdanynyń ákimi, rýhanııat janashyry Amanjol Ońǵarbaev osydan on jyl buryn Ábeńniń 90 jyldyǵyna oraı kitap shyǵarǵan sátin eske aldy. Toqsan jasyn toılaýǵa úzildi-kesildi qarsy bolǵan klassıktiń kelisimimen shyqqan sol kitap-albomda jazýshy ómirine qatysty tyń derekter bar.
«Ábeń – bir ǵana aýdan men oblystyń nemese memlekettiń aýqymyna syımaıtyn tulǵa. Álemdik deńgeıge áldeqashan kóterilip ketken jazýshynyń jerlesi ekendigimizdi maqtanysh tutamyz. Shyǵarmalarynda kópke tanys keıipkerlerimen qatar telegeı teńizdiń tiri sýretin salǵan Ábeń – qaıtalanbas sýretker. Klassık shyǵarmalarynan qylqalamǵa úndestik izdep, osy kezdesýdi «Qalam ushyndaǵy ǵalam» dep ataǵandy jón kórdik. Segiz sýretshiniń bir-birine uqsamaıtyn eńbegi aýdan rýhanııatynyń baǵa jetpes baılyǵy bolyp qalady. Mereıtoı aıasyndaǵy osy bir shara keıingi talapty jastarǵa baǵyt-baǵdar beredi degen oıdamyz. Shaqyrtýymyzdy qabyl alyp, sımpozıýmǵa qatysqan jerlesterimizden bólek Qyrǵyzstan, О́zbekstan elinen kelgen sýretshilerge alǵys aıtamyz», dedi aýdan basshysy.
Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń tóraǵasy О́mirbek Jubanııazov, ózbekstandyq sýretshi Nortoılok Dıerov, Qyrǵyzstandaǵy tanymal qylqalamshy Chyngyz Ormonbekovter baýyrlas eldiń basyn qosqan sımpozıým men Aral taǵdyry týraly oı qozǵady.
«Sýretshilik – ógeı qalǵan ónerdiń biri edi. El boıynsha Aral halyqaralyq sýretshiler sımpozıýmyn uıymdastyryp jatqan alǵashqy aýdannyń biri. О́nerdi túsiný úshin úlken parasat pen paıym kerek. Sýretker jazýshy Ábdijámil Nurpeıisovtiń mereıtoıyna sýretshilerdi shaqyryp, kóregendilik tanytqan jergilikti azamattarǵa aıryqsha alǵysymyzdy aıtamyz», dedi О́mirbek Jubanııazov.
Qyzylorda oblysy,
Aral aýdany
