Ǵylymı jıynnyń maqsaty – oıshyl ǵalymnyń baı murasyn jańa qyrynan zertteý, Farabı murasy arqyly qazirgi qoǵam damýynyń rýhanı, tarıhı jáne fılosofııalyq negizderin túsiný, eki el arasyndaǵy farabıtanýshylardy biriktirý hám jańa zertteýlerdi saralaý.
Keleli kezdesýdiń betashar sózin Iran Islam Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Alı Akbar Djoýkar bastady.
«Adamzat balasy bir-birimen álemdik tulǵalar arqyly tyǵyz baılanysyp keledi. Bul rette Farabı murasy halyqtar arasyndaǵy mádenı baılanystardyń negizgi tetigi deýge bolady. О́miri, shyǵarmashylyǵy orta ǵasyrdyń eń bir qıyn kezeńimen tuspa-tus kelgen oıshyl ilimi tutas adamzatty izgilik pen baýyrmaldyqqa shaqyrdy. Aǵartýshylyq jolda Farabı atqarǵan ister sol kezdiń ózinde úlken ǵylymı ortalyq bolyp esepteldi. Ál-Farabı – barsha adamzatqa ortaq tulǵa. Ǵulamanyń izgilikti qoǵamǵa qatysty ıdeıasy áli de ózektiligin, qundylyǵyn joıǵan joq. Arıstoteldiń eńbekterin saralap, Platonǵa aıryqsha túsinikteme jazǵan ozyq bilimdar Farabı bolmysy – óz kezeginde adamzatqa shyraq jaqqan jańa úlgi. Farabıge úńilý arqyly adamzat óz-ózine úńiledi. Aldaǵy ýaqytta álemniń ekinshi ustazyna arnap, Iranda birneshe jıyn uıymdastyrylady. Sonyń biri – Halyqaralyq Farabı festıvali. Osy jıynda gýmanıtarlyq baǵyttaǵy ǵalymdar bas qosady», dedi Alı Akbar Djoýkar.
Sońyna ólmeıtin ósıet, óshpeıtin mura qaldyrǵan ál-Farabı ıslam órkenıetiniń óristeýine ólsheýsiz úles qosqan tulǵa ekeni daýsyz. Musylman dúnıesiniń ortaq maqtanyshy bolǵan adamzat oıshyly týraly súbeli sózdi óz kezeginde Iran Islam Respýblıkasy elshiliginiń mádenı ister jónindegi keńesshisi Alı Akbar Talebı Matın jalǵady.
«Eki el arasyndaǵy mádenı jáne ǵylymı qarym-qatynastardyń damyp kele jatqanyna asa qýanyshtymyn. Osy oraıda Irannyń mádenı ókildigi Farabı jáne basqa da ıslamdyq ǵalymdarmen baılanysty zertteýlerde yntymaqtastyqqa daıyn ekenin jetkizemin. Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń tarıh fakýlteti osy máselelerge erekshe nazar aýdaryp, ıslam fılosofııasy men hıkmeti salasyndaǵy zertteýler jolynda qundy qadamdar jasady. Biz osy qarym-qatynastardy nyǵaıtý arqyly ǵylymı hám mádenı salada úlken jetistikterge jete alamyz», dedi Alı Akbar Talebı Matın.
Ulttyń uly muratyn júzege asyratyn tárbıeli de bilimdi urpaq. San túrli salany salmaqtaı bilip, shyp-shyrǵasyn shyǵarmaıtyn isker bolyp qalyptasqan jas óren boıynda tárbıe bolmasa, bir dúnıesi kembaǵal tartyp turatyny da belgili. Sondyqtan ıslam áý bastan ǵylym men bilimge mán berdi. Konferensııa qatysýshylary da ǵulamanyń «Tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy» degen oıyn jıynnyń negizgi tiregi etti.
«Farabıdiń murasyn zertteýshi ǵalymdar oıshyldyń fılosofııalyq kózqarastarynda basty úsh baǵyt baryn ańǵartady. Olar: dúnıeniń máńgiligin moıyndaý, tanymnyń bolmysqa táýeldiligi, aqyl-parasat týraly ilim. Ál-Farabı ortaǵasyrlyq túrki-musylman eliniń tarıhı shyndyǵy men ózine deıingi irgeli fılosoftar Platon men Arıstotel ilimderine súıene otyryp, máńgiliktiń fılosofııasyn jasady. Nátıjesinde, «Máńgilik el» jaı uǵym emes, saıası fılosofııalyq mańyzdy tujyrymǵa aınaldy», dedi tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Sataı Maqsutuly.
