Jıynnyń ashylý saltanatynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbektiń, oblys ákimi Ǵaýez Nurmuhambetovtiń quttyqtaýy oqyldy. Sondaı-aq atalǵan joǵary oqý ornynda 14 jyl rektor bolǵan Ońdasyn Áshimov quttyqtaýyn jetkizdi. Al ýnıversıtettiń qazirgi rektory Erbol Isaqaev A.Baıtursynuly atyndaǵy Qostanaı óńirlik ýnıversıtetiniń professory Amanjol Kúzembaıulyna, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ professory Tilegen Sadyqovqa SQÝ-men uzaq jyldar tyǵyz baılanysyp, dáris oqyǵany úshin M.Qozybaev ýnıversıtetiniń qurmetti professory ataǵyn berdi. Al «Akademık Manash Qozybaev» medalimen Túrkııadaǵy Kastamoný ýnıversıtetiniń professory Orhan Sóılemes marapattaldy. Sonymen qatar M.Qozybaevqa arnalǵan esse jazý baıqaýynyń jeńimpazdaryna dıplom tabys etildi.
Konferensııa barysynda baıandama jasaǵan ǵalymdardyń bári tarıhtyń búgingi qadamyna toqtala otyryp, ony akademık Manash Qozybaev eńbekterimen ushtastyrdy. Ásirese aıtýly ǵalymnyń táýelsizdik alý qarsańyndaǵy jyldarda qazaq qoǵamynyń sanasyn tarıhı derekter men dáıekterge baıytqanyn, onyń egemendi elder qatarynda ómir súrýge qaqy baryn ǵylymı túrde dáleldegenin tilge tıek etti. Sondaı-aq buǵan ǵylymnan tereń habary bar áriptesteri men shákirtterin tartyp, pessımıstik pıǵyldaǵy opponentterge laıyqty soqqy bergenin jáne osynyń bárin týǵan halqyna degen súıispenshilikpen jetkizgenin baıandady.
«Manash Qozybaev sol jyldary qazaq rýhynyń kóterilýine sheksiz úles qosty. Tarıhı qaıratkerlerimizdiń atyn shyǵarýda, olardyń esimderin elge tanytýda da aıanǵan emes. Sonyń ishinde Abylaı han esimin ulyqtaýdyń bastamashysy boldy. 1991 jyly Kókshetaýda Abylaı hannyń 280 jyldyǵyn buryn-sońdy bolmaǵan kólemde atalýynyń basynda turǵan azamattardyń biri edi», dedi professor Zarqyn Taıshybaı.
Ásirese L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, akademıktiń uly Ilııas Qozybaevtyń «Jeke adamdar tarıhyndaǵy janrlyq problema» atty baıandamasy qyzyqty shyqty. Onyń aıtýyna qaraǵanda, qazir jeke adamdardyń tarıhyn tapsyryspen zertteýshiler, aqyly kitap jazatyndar kóbeıip keledi eken. Ol postkeńestik basqa da respýblıkalarda bar kórinedi. «Birde Sankt-Peterbýrgtiń ortalyq kitaphanasynda jeke adamdar ómirin zerttep, tolyp otyrǵan jasamys azamattardy kórip tańǵaldym. Ondaı zertteýshiler tapsyrys berýshiniń kóńilinen shyǵý maqsatynda zertteý nysanynyń eńbekterin asyra baǵalap jatady. Naǵyz tulǵa dep biz kósemdigimen, sheshendigimen jáne basqa da qasıetimen óz múddesin el múddesine ulastyrǵan azamatty aıtamyz. Al jeke qara basynyń mindetin atqaryp, tabysqa jetkender tulǵa emes. Bizdiń tapsyrys alǵan zertteýshilerimiz keshegi kompartııanyń jeke óz basyn tabystarǵa jetkizgen fýnksıonerlerin de dáriptep, kitap jazyp júr. Sondaı-aq keıbir tabysty tarıhshylarymyz shejire jınaýmen áýestenedi. Qaǵazǵa túspegen, aýyzeki tilde taraǵan deregi kúmándi dúnıeniń ǵylymı negizi álsiz. Jalpy, báriniń kommersııalanýy tarıh ǵylymnyń shynaıylyǵyna shek qoıyp otyr. Janrdyń problemasy degende, biz aldymen osyny ataýymyz kerek», dedi ol.
Reseı ǴA Sibir fılıaly arheologııa jáne etnografııa ınstıtýtynyń dırektory, professor Andreı Krıvoshapkın konferensııaǵa onlaın arqyly qatysyp, jıynǵa qatysýshylarǵa izgi lebizin bildirip, Qazaqstan ǵalymdarymen ózara yntymaqtastyq máselelerin sóz etti.
Belgili tarıhshy, A.Baıtursynuly atyndaǵy Qostanaı óńirlik ýnıversıtetiniń professory Amanjol Kúzembaıuly Manash Qozybaevtyń qazaq tarıhyndaǵy ornyn aıtqanda, onyń A.Soljenısınniń atyshýly elbuzar maqalasyna toıtarys berýdi qalaı uıymdastyrǵanyn, ony qazaq-orys tilderinde ortalyq gazetterge jarııalaǵanyn eske túsirdi.
Májilis depýtaty, tarıh ǵylymdarynyń doktory Erkin Ábil «Soltústik Qazaqstan: tarıhı-geografııalyq aspekt» atty baıandamasynda Saryarqa uǵymynyń tereń maǵynasyn ashyp berdi. Oǵan elimizdiń Soltústik oblystary ǵana emes, Batys Sibirdiń Qazaqstanmen shektesetin jerleri de jatady eken.
Taǵy bir taǵylymdy baıandamany L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory Tilegen Sadyqov jasady. Ol baıandamasynda Manash Qozybaıulynyń tarıhı aqtańdaqtardy áıgileýdegi eńbekterine keńinen toqtaldy. Osyndaı iste ǵalymnyń jeke basynyń batyldyǵy, bilgirligi, zertteýshiligi, sezgish jáne kóregendik qasıeti erekshe bolǵanyn jetkizdi. Al Túrkııadaǵy Kastamoný ýnıversıtetiniń professory Orhan Sóılemes tarıhı aqtańdaqtar men qýǵyn-súrgin aqıqatynyń ádebıettegi kórinisi týraly baıandady.
Sonymen birge Ortalyq memlekettik arhıvi basshysy, dosent Zırabúbi Tólenova men oblystyq memlekettik arhıvtiń dırektory Sáýle Málikova arhıv materıaldarynyń derekterine súıengen baıypty baıandama jasady.
PETROPAVL
