Eńbek • 21 Qarasha, 2024

Saqı atanǵan «Sary qazaq»

102 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Arqa tósinde qut qonyp, yrys daryǵan aýyl kóp. О́risine mal jaıylyp, ekken egisi bitik shyǵatyn Shet aýdanynyń Kóktińkóli aýyly – sonyń biri. Munda Vladımır Kovalchýk esimdi kásipker turady. Osydan otyz jyl buryn ol qurǵan «Jańa» sharýa qojalyǵy búginde qanatyn keńge jaıyp, qabyrǵaly agrokeshenge aınaldy. Ulty belorýs Vladımırdiń qazaq bolyp ketkenine kóbi qaıran. Alǵan jary orys ultynan. Aı­nalasyndaǵylar isker aza­­matty «Sary qazaq» deı­di. О́ıtkeni soǵymǵa tý bıe soıyp, qazy-qarta jep, qy­myz ishpese, kóńili jaılanbaıtyn jomartyńnyń ózi.

Saqı atanǵan «Sary qazaq»

Atalǵan agrokásiporyn san sala­ly baǵytta yrysyn eselep otyr. Negizinen mal sharýa­shy­lyǵymen aınalysady. Qazirgi ýaqytta onyń ıeliginde eki júz iri qara, júzden asyp jyǵylatyn jylqy, júz elý qoıy bar.

Tórt túlikten nesibe tapqan aǵaıynǵa aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń saqadaı saı bolýy qashanda mańyzdy. Bul sharýaǵa da Vladımır my­ǵym. Sharýashylyqqa qa­jet tehnı­kanyń túr-túri bar. Olar­dyń buzylmaı, jyldyń kez kel­gen merziminde saǵattyń meha­nız­mindeı sartyldap jumys istep turýyna sharýashylyq basshysy basa mán beredi.

Fermer sharýashylyǵynyń múmkindigin tek maldyń ósimi­men ǵana ólshemeıdi. Egistik alqabyndaǵy sharýalardy da ıgerip, ıgiligin arttyrýdy kóz­deı­di. Sóıtip, ózine tıesili 500 gektardyń jartysyna egin salyp, qalǵan 250 gektaryna arpa, bıdaı, suly egip, astyq qambasyn toltyryp aldy.

«Bıylǵy jerge salǵan ónimimiz bitik shyqty. Qambamyzdy qam­paıtyp aldyq. Kóp sharýa mol­shylyqqa keneldi. Tókken teri­mizdi, eseli eńbegimizdi Jer ana eskerse dep tileımiz. Agrosalanyń qıyndyǵy kóp. Únemi izdenip, jetilip otyrmasań, sharýań irki­lip qalady. Sondyqtan óziń agronom, veterınar, malshy, mehanızator bolmasań, mal bitpeıdi», deıdi fermer.

pr

Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»

2017 jyly Úkimetten az paıyz­­­ben nesıe alǵan ol qorasyn asyl tuqymdy sıyrǵa toltyrady. Nesıe qarjysyna Reseıden etti ári sútti «Sımmental» tu­qymynan 50 sıyr ákeledi. Sodan beri iri qaranyń kesekti eti, mol súti kól-kósir tabysqa keneltip, berekesin ári qaraı arttyrǵan kórinedi. Sharýashylyq jyl saıyn 8000 tonna et, 9 tonna sút ónimin óndirip, saýdalap otyr.

Atyrabyna «Sary qazaq» dep aty tanylǵan onyń boıyn­da darqandyq bar, ózinen artyl­ǵanymen ózgege qaraılasa­tyn qaıyrymdy jandar qatary­nan. Kásipker ózi týyp-ósken Kók­tińkóli aýlyna qarasty Álıhan eldi mekenine barynsha jaǵdaı jasap otyr.

– Sharapatty is adamgershiligi joǵary, rýhanı álemi baı, jan dúnıesi taza adamdardyń ǵana qolynan keledi. Vladımır – osyndaı sanattaǵy azamattyń biri. Baryn aýylymen bólisedi. Jylda Álıhan aýlynyń jalǵyzbasty qart adamdaryna kómirin, qysqy jemshóbin túsirip beredi. Mektep aldyndaǵy 250 sharshy metr jerge asfalt tósedi. Mekteptiń akt zalyna plastıkalyq tereze ornatqyzdy. Jylda Kóktińkóli stansasynyń báıgeden ótetin maýsymashar­dyń bas júldesine iri qarasyn tige­di. Munymen qosa okrýgimiz­ge qarasty Jy­lan­dy aýlynyń uzyndyǵy 9 shaqyrym kireberis jolyn jóndeýge de demeýshilik jasady. Qysta aýyldyń joldaryn qardan tazartýǵa qarjysyn da, teh­nıkasyn da aıamaıdy, – deıdi Kóktińkóli aýlynyń ákimi Qýanysh Qorshabekov.

Atpal azamat Vladımırdiń muqtaj jandardyń jaǵdaıyn júregimen qabyldap, qolynan kelgenshe járdemdesýge daıyn turatyn atymtaı-jomarttyǵyn aýyldastary da rızashylyqpen aıtyp júredi. Shyntýaıtynda, batyl fermer kásipkerliktiń áleýmettik jaýapkershiligin jan-tánimen sezinedi. Týǵan aýylyn túletýge úles qosyp júrgeni de sondaı ustanymynyń arqasy bolsa kerek.

Istiń qııýyn taýyp, sharýashy­lyqtyń tasyn órge domalatyp júrgen kásipkerdiń otbasyn da úlgi qylýǵa bolady. Bosaǵasy­na bereke, shańyraǵyna shattyq úıirilgen otaýdyń biri. Jary Natalıanyń qazany ottan túspeı­di. Bıe saýyp, qymyz ashytady. Sıyrdyń sútinen qaımaq, maı, syr, irimshik, qurt daıyndaıdy. Aq dámniń bári dastarqanda jaınap turýy kerek degen úrdis bar eken.

– Qut-berekeniń barlyǵy das­tar­qanyńnyń molshylyǵymen ke­ledi. Otaǵasy jylqy etinsiz oty­ra almaıdy. Daladan mal tú­gen­­dep kelgen kúni mindetti túr­de qazanǵa et salamyn. Qonaq­qa esigimiz ashyq. Jylda quran oqy­typ, shekemizdi beremiz. Bizdi endi tanyǵandar ań-tań bolyp jatady. Kádimgi qanymyz da, janymyz da qazaq bolyp ketken, – deıdi fermerdiń jary.

Otbasyndaǵy uly Pavel men qyzy Lıýbov ákesiniń janynda júrip, eńbekke erte aralasqan. Bala kezinen sharýa istep, shymyr bolǵan olar sportqa jaqyn. Pavel – erkin kúresten sport she­berligine úmitker. Qyzy Lıý­bov aýyr atletıkadan el namy­syn baıraqty básekelerde qor­ǵap júr. El chempıonatynyń bir­neshe dúrkin jeńimpazy. Ońtús­­tik Koreıada ótken Azııa chempıo­na­tynyń kúmis medal ıegeri.

Vladımır Kovalchýktiń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy mań­daı teri ataýsyz, eskerýsiz qa­lyp jatqan joq. Memleket­tik baǵdarlamalar men Prezıdent­tiń aýyl sharýashylyǵyn damytý baǵytyndaǵy tapsyrmalaryn júzege asyrý jolyndaǵy eńbegi birneshe márte túrli marapatpen atalyp ótken. Al isker azamat ózi jaqsylyq jasaǵan jandardan alǵys alýdy marapat bitkenniń tóresine balaıdy.

Mine, shaǵyn ǵana aýylda tu­ryp, sharýashylyǵyn dóńge­letip qana qoımaı, aınalasyna sharapatyn tıgizip júrgen, «Sary qazaq» atanǵan azamattyń álemi osyndaı izgilikke toly.

 

Qaraǵandy oblysy,

Shet aýdany,

Kóktińkóli aýyly

Sońǵy jańalyqtar