Akvaósirýge 550 mln ınvestısııa tartylady
«Akvaósirý týraly» zań jobasy jóninde Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Amanǵalı Berdalın baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, zań jobasynyń basty maqsaty – jańa óndiris oryndaryn qurý jáne jumys istep turǵandaryn keńeıtý, sondaı-aq básekege qabiletti akvaósirý nysandarynyń ósirý kólemin ulǵaıtý jáne olardyń qorshaǵan ortaǵa, adam ómiri men densaýlyǵyna qatysty qaýipsizdigin qamtamasyz etý arqyly akvaósirýdi turaqty damytý. Sondaı-aq A.Berdalın zań jobasynyń negizgi mindetterine de toqtaldy.
– Birinshiden, ınvestısııalyq ahýaldy jetildirý jáne akvaósirý obektileri men olardyń óńdelgen ónimderiniń eksporttyq áleýetin damytý. Ekinshi – ınnovasııalyq jáne ındýstrıaldyq tehnologııalar men úderisterdiń tıimdi engizilýin qoldaý. Úshinshi – akvaósirý sýbektilerin memlekettik qoldaý, – deı kele zań jobasynda sý aıdyndaryn konkýrstyq negizde jáne konkýrs rásimderin ótkizbeı berý tártibi kózdelgenin atap ótti.
Iаǵnı kemi 150 myń AEK ınvestısııa bolǵan jaǵdaıda sý aıdyndaryn konkýrssyz bekitý usynylady. Sý aıdyndaryn aýksıondyq saýda-sattyq tásilimen elektrondyq portal arqyly konkýrstyq negizde júrgizý tásili engizilmek.
– Bul rette tor qorshamada balyq ósirý sharýashylyqtaryn qurý jónindegi ınvestısııalyq jobalar úshin eger ınvestısııa somasy keminde 150 myń AEK bolsa, halyqaralyq jáne respýblıkalyq mańyzy bar sý aıdyndaryn konkýrs ótkizbeı berý usynylady. Búginde bul shamamen 550 mln teńgeni quraıdy, – dedi vıse-mınıstr.
Degenmen suraq qoıý kezinde depýtat Erlan Saırov zań jobasyndaǵy kólderdi balyq ósirýshilerge konkýrssyz berý normasyna qarsylyq tanytty.
– Zań jobasynda jańa óndiristik obektiler salýǵa ınvestor 550 mln teńge berse, óndiristi jańǵyrtýǵa 370 mln teńge salsa, sol ınvestorlarǵa balyq sharýashylyǵy aıdynyn, ıaǵnı kólderdi konkýrs ótkizbeı, tegin berý qarastyrylǵan. Endi sol kólderdi konkýrssyz tegin berý sybaılastyqqa alyp kelmeı me? Erteń sol jerde konkýrs ótkizgenderdiń tamyr-tanystary júrmeı me, – dep surady depýtat.
A.Berdalın sybaılastyq táýekelin ınvestısııalyq komıssııa arqyly azaıtý tetigi qarastyrylǵanyn aıtyp ótti.
– Sý aıdyndaryn konkýrssyz berý salanyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý úshin kerek. Qazir rezervte arnaıy turǵan aıdyndar bar. Bul – iri jáne tereń sý aımaqtary. Aıtalyq, Kaspıı teńizinde, Buqtyrma sý qoımasynda osyndaı sharýashylyqpen aınalysýǵa bolady. Bul jerde aıdyndar konkýrstan tys beriletindikten, ony ınvestısııalyq komıssııa bekitedi. Onyń quramyna ýákiletti organdardyń, jergilikti ákimdikterdiń, basseındik ınspeksııa ókilderi, «Atameken» UKP jáne salalyq kásiporyn ókilderi kiredi. Sondyqtan bul jerde sheshimdi bir adam qabyldamaıdy. Iаǵnı sybaılastyq táýekelin azaıtady degen oıymyz bar, – dedi vıse-mınıstr.
Jalpy, Májilis birinshi oqylymda maquldaǵan «Akvaósirý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe túzetýlerden uqqanymyz elimizde akvaósirýdiń damýyn baqylaıtyn aqparattyq júıe qurylatyn boldy.
Akvaósirý salasynda úsh jylda bir ret ótkiziletin onyń damý jaǵdaıyn baǵalaý negizinde memlekettik saıasat quraldaryn engizý josparlanyp otyr. Osy maqsatta bıýdjet qarajaty esebinen konsaltıngtik kompanııalar men taldaý ortalyqtaryn, qoǵamdyq salalyq odaqtar men qaýymdastyqtardy tartý kózdelgen. Baǵalaý nátıjeleri Memlekettik josparlaý júıesiniń qujattaryn ázirleý kezinde eskeriledi. Sıfrlandyrý maqsatymen monıtorıngtiń aqparattyq júıesi engiziledi.
Baıandamashy zań jobasyna qosymsha memlekettik qoldaý sharalary engiziletinin atap ótti. Bul – sýbsıdııalaý, jeńildetilgen kredıt, ǵylymı súıemeldeý jáne eńbek ónimdiligin arttyrýdy yntalandyrý. Sondaı-aq balyq ósirý úshin sý berý jónindegi qyzmetterdiń qunyn sýbsıdııalaýdyń jańa túri qarastyrylady. Sýbsıdııalaý Agroónerkásiptik keshendi sýbsıdııalaýdyń memlekettik aqparattyq júıesi arqyly júzege asyrylady. Memlekettik qoldaý sharalarynyń tıimdiligin qamtamasyz etý úshin kásipkerlik sýbektilerine qarsy mindettemelerdi engizý josparlanǵan.
Sondaı-aq vedomstvo ókiliniń aıtýynsha, adamdardyń ómiri men densaýlyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin akvaósirý salasyna memlekettik baqylaý engizilmek. Mundaǵy maqsat – akvaósirý ónimderiniń, adamdardyń ómiri, densaýlyǵy jáne qorshaǵan ortany qorǵaý úshin tehnologııalyq úderisterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, onyń ishinde sý janýarlarynyń bóten túrleriniń enýine jol bermeý.
– Baqylaýdy Kásipkerlik kodekske sáıkes, baqylaý sýbektisine baryp jáne barmaı tekserý, profılaktıkalyq baqylaý nysanynda júzege asyrý josparlanǵan. Bul rette jergilikti atqarýshy organdar bólimshelerine qatysty merzimdi, jospardan tys tekserýler, qashyqtan baqylaý nysanynda memlekettik baqylaýdy engizý kózdelgen, – dedi vıse-mınıstr A.Berdalın.
Sonymen qatar otyrysta Qarjy mınıstri Mádı Tákıev «Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankin qurý týraly kelisimniń 1-babyna bank operasııalaryn geografııalyq qamtýdy Saharanyń ońtústigine qaraı Afrıka elderine jáne Irakqa shekteýli jáne birtindep taratýdy júzege asyrýǵa múmkindik beretin túzetýlerdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasynyń negizgi tezısterin baıandady.
Balabaqshalarǵa lısenzııa berilmek
Májilis keıbir zańnamalyq aktilerge aqparat, qoǵamdyq damý, mádenıet jáne arhıv isteri salalaryndaǵy normalardyń artyq (shamadan tys) zańnamalyq reglamenttelýin bolǵyzbaý máseleleri boıynsha zańdy ekinshi oqylymda qabyldady. Zańda Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń osy salalardaǵy negizgi maqsattary, mindetteri men quzyretiniń qaǵıdattary aıqyndalady.
Túzetýlerde Prezıdenttiń «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty halyqqa Joldaýyn iske asyrý aıasynda ázirlengen «Keleshek» biryńǵaı erikti jınaqtaý júıesiniń qyzmetin quqyqtyq retteýdi kózdeıtin normalar qarastyrylǵan.
Májilis Oqý aǵartý mınıstrligi bastamashy bolǵan bilim berý jáne bala quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha zańdy ekinshi oqylymda qabyldady. Depýtattardyń bastamasymen osy zańǵa 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap mektepke deıingi tárbıe men oqytý salasyndaǵy qyzmetterdi kórsetetin uıymdardy lısenzııalaý tártibi engizildi.
Sonymen qatar qosymsha bilim berý uıymdary (úıirmeler, seksııalar jáne t.b.) úshin qyzmetti bastaý nemese toqtatý týraly habarlama tártibi belgilenedi.
Qanatqaqty jobalardan qaıyr bolmaı tur
Úkimet basshysynan bastap túrli mınıstrlikter men quzyrly organdarǵa baǵyttalǵan depýtattyq saýaldar da san-salany qamtydy.
«Aýyl» partııasy fraksııasynyń múshesi Anas Baqqojaev Úkimet basshysy Oljas Bektonovke qanatqaqty jobalardy júzege asyrý kezinde jol beriletin olqylyqtarǵa qatysty saýalyn joldady. Depýtat «Jańa Qazaqstannyń» jańa ekonomıkalyq modelin quryp, naqty betburys jasaımyz desek, ártúrli jańa ıdeıalardy qanatqaqty jobalar arqyly qoldanyp kórýimiz kerektigin usyndy. Depýtat dál qazirgi mundaı jobalardyń jaǵdaıyna kóńili tolmaıtynyn jetkizdi.
– Ákimdikter men mınıstrlikterdiń bergen aqparatyna sáıkes keıingi tórt jylda 104 qanatqaqty joba iske asqan. Olardy qarjylandyrýǵa 805 mlrd teńge jumsalǵan. Kelip túsken aqparatty zerdelegende, mundaı jobalardyń kóp bóligi tıimsiz jasalǵanyn ańǵardyq. Sonda biz mıllıardtaǵan aqsha tólep qanatqaqty jobalardan ne aldyq, – degen depýtat birqatar júıesiz sátterdi aıta kele jobalardy iske asyratyn memlekettik organdar mundaı jobanyń ne ekenin ózderi de durys túsinbeıtinine qynjyldy.
Tipti ashýǵa býlyqqan depýtat «Memlekettik organdar «qanatqaqty joba» degen jap-jaqsy mehanızmdi aqsha ıgerýdiń ózderine yńǵaıly, tipti korrýpsııanyń quralyna aınaldyrǵan», dep birqatar usynysyn jetkizdi.
Al «Aq jol» partııasy fraksııasynyń bir top depýtaty Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıarǵa júkterdi halyqaralyq tasymaldaýǵa arnalǵan sheteldik ruqsat blankileriniń tapshylyǵyn qoldan jasaý jáne olardy «sur naryqta» qaıta satý máselesi boıynsha kásipkerler partııaǵa shaǵym joldaǵanyn jetkizdi.
Aıtýynsha, alaıaqtar, múmkindiginshe kóp blankilerdi alý úshin bir kúndik kompanııalar tobyn qurady. Sóıtip, jyl basynda sheteldik blankilerge qoıylǵan barlyq kvotany alyp qoıady, al adal kásipkerler olardan joǵary baǵamen satyp alýǵa májbúr. Saldarynan jyl sońynda paıdalanylmaǵan kvotalar keri qaıtarylyp, al júkter sheteldik tasymaldaýshylardyń enshisine ketedi. Osy jyldyń shilde aıynda blankilerdi qaıta satýmen alaıaqtyq jasaýǵa tosqaýyl qoıý retinde erejege ózgerister engizilgen eken. Biraq ol ózgerister esh paıda bolmaǵan. Mine, osy alaıaqtyq táýekelderin joıýdy másele etip kótergen fraksııa músheleri qajet bolsa, tıisti laýazymdy tulǵalar zańnamada kózdelgen jaýapkershilikke tartylsyn degen usynysyn joldady.
