SÝRETTE: «Jáırem ken baıytý kombınaty» AQ baıytý jónindegi atqarýshy dırektory Aıdos Serikov
Ekologııa kodeksiniń «Obekt operatorynyń óndiristik ekologııalyq baqylaý júrgizý kezindegi quqyqtary men mindetteri» dep atalatyn 184-baby men «О́ndiristik monıtorıngtiń túrleri jáne ony júrgizýdi uıymdastyrý» atalatyn 186-babynyń talaptaryna qarasańyz, óndiristik kásiporyndardaǵy shyǵaryndylar men tastandylardyń kólemin onlaın baqylaýǵa bolatyn qondyrǵylar ornatý kózdelgen. Osyndaı qondyrǵylardyń biri «Jáırem ken baıytý kombınaty» aksıoner qoǵamyndaǵy qazandyqqa ornatylǵan eken.
Bizben áńgimesinde kásiporynnyń baıytý jónindegi atqarýshy dırektory Aıdos Serikov shyǵaryndylardy monıtorıngileýdiń avtomattandyrylǵan júıesin (MAJ) engizý – fabrıka qazandyǵy jumysynyń ekologııalyq qaýipsizdigi men tıimdiligin arttyrý jolyndaǵy mańyzdy qadam ekendigine toqtaldy. Monıtorıngileýdiń avtomattandyrylǵan júıesi, ıaǵnı MAJ degenimiz ne? Munyń qandaı artyqshylyǵy bar?
– Bul – qubyrdan tútin gazynyń synamalaryn alatyn synamalardy irikteýishten, synamalardaǵy kómirtegi oksıdi (CO), azot oksıdi (NO), azot dıoksıdi (NO2), kúkirt dıoksıdi (SO2), shań sııaqty zııandy zattardyń konsentrasııasyn ólsheıtin analızatorlardan turatyn jabdyq keshen, – dep túsindirdi A.Serikov.
Kásiporyndarda buǵan deıin de aýaǵa las zattardy taratýǵa belgili bir deńgeıde baqylaý bolmady emes, boldy. Sonda MAJ arqyly baqylaýdyń burynǵy baqylaýlardan qandaı artyqshylyǵy bolýy múmkin? Ekologııa kodeksinde osyndaı júıe engizý jóninde talap qoıylǵanyna qaraǵanda, bul júıeni ornatyp, sol arqyly baqylaýdyń tıimdi ekendigi daý týdyrmasa kerek.
MAJ, ıaǵnı monıtorıngileýdiń avtomattandyrylǵan júıesiniń jumysyna adamı faktor áserin tıgize almaıdy. О́ıtkeni ataýynyń ózinen kórinip turǵanyndaı, qurylǵy baqylaýdy avtomatty túrde atqarady. Bul sondaı-aq nátıjelerdiń durystyǵyna da kepildik beredi. Iаǵnı eshkim qurylǵy arqyly alynǵan nátıjege ózgeris engize almaıdy. Aıtalyq, normadan asyp ketken kórsetkishti tómendetip kórsetý múmkin emes. О́ıtkeni júıe alynǵan esepterdi avtomatty túrde qalyptastyrady, olardy memlekettik organdarǵa tikeleı jiberip otyrady.
Júıeniń taǵy bir artyqshylyǵy – onyń qyzmetiniń úzdiksiz jumys isteıtindiginde. Ýaqytyna qaramastan eger belgilengen normadan aýytqýshylyq baıqalsa dereý shara qoldanýǵa múmkindik beredi. Sebebi bári birden kózge uryp turady.
– Eń bastysy, bul baǵyttaǵy qaǵazbastylyq joıyldy dese de bolady. Burynǵydaı ólshep, synama alyp, ony tekserip, naqtylap jatpaımyz, bárin qurylǵy ózi rettep otyrady. Qurylǵynyń kórsetkeni bizderge – buljymas zań, – degen Aıdos Serikov jańa júıege kóshý zań talaptaryn oryndaý ǵana emestigine de nazar aýdardy. Onyń aıtýyna qaraǵanda, MAJ ornatý túptep kelgende kásiporynnyń keleshegine ınvestısııa salý degenge saıady. О́ıtkeni jańa júıe ekologııalyq qaýipsizdikti arttyrady, qazandyqtyń jumysyn ońtaılandyrady, shyǵyndardy azaıtady, onyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa yqpal etedi. Bolashaqta MAJ qazandyqtyń qorshaǵan ortaǵa teris áserin barynsha azaıta otyryp, onyń naqty ýaqyt rejimindegi jumysyn ońtaılandyrýǵa múmkindik beretin zııatkerlik basqarý júıelerin engizýge negiz bolady.
«Jáırem ken baıytý kombınaty» aksıoner qoǵamyndaǵy qazandyqqa ornatylǵan mundaı júıe oblystaǵy basqa da kásiporyndarǵa ornatyla ma? Biz bul suraqty Ulytaý oblysy ekologııa departamenti basshysynyń orynbasary Á.Arǵynovqa qoıǵan edik.
– Kásiporyndarǵa monıtorıngileýdiń avtomattandyrylǵan júıesin ornatý Ekologııa kodeksiniń talaptaryn júzege asyrý bolyp sanalady. Al qandaı kásiporyndarǵa qoıylýy kerek desek, bul Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstriniń 2021 jylǵy 22 maýsymdaǵy №208 buıryǵynda sáıkes júrgiziledi. Ulytaý oblysynda MAJ 6 kásiporynǵa ornatylatyn bolady. Qazirdiń ózinde «Jáırem ken baıytý kombınaty» AQ, «Kazakhmys Energy», «Kazakhmys distribution», «Kazakhmys Smelting» kásiporyndaryna ornatyldy. Aldaǵy ýaqytta Jezqazǵan, Sátbaev qalalaryndaǵy jylý, sýmen qamtý kásiporyndaryna ornatylatyn bolady, bul barystaǵy jumystar qaýyrt júrip jatyr. Bir atap óterligi, júıe kásiporyndardyń óz qarajattary esebinen ornatylady, – dedi Ámirhan О́mirzaquly.
Ulytaý oblysy
