Serik Ánýaruly sport salasynda tolaıym tabysqa jetýmen qatar, dzıýdodan álemdi moıyndatqan B.Donbaı, M.Qypshaqbaev, I.Baglaev syndy kóptegen halyqaralyq dárejedegi sport sheberlerin tárbıeledi. Adam sportta úlken shyńdardy baǵyndyryp, eldiń súıispenshiligine bólený úshin sol sportty súıip, oǵan jan-tánimen berilý kerek. Sonda ǵana ol aldyna qoıǵan maqsatyn oryndaı alady. S.Ońǵarbaev sondaı jan, ǵumyrynda sporttaǵy bar armanyn iske asyra alǵan azamat. О́ıtkeni ol dzıýdony bárinen bıik qoıdy, ony shyn yqylaspen jaqsy kórdi.
S.Ońǵarbaev – Shymkent qalasynyń týmasy. Ákesi Ánýar quqyq qorǵaý organynda qyzmet atqarǵan. Anasy bala-shaǵa tárbıelep, erin kútip, úı sharýasymen aınalysqan. Ońǵarbaevtar áýletinde 8 jan bolsa, Serik Ánýaruly sonyń besinshisi, tórt qyzdan keıingi týǵan ul edi. Ákesi qyzmet babymen Túrkistan oblysynyń aýdandarynda jumys istedi. Osyǵan baılanysty balalar da oqýdy Sholaqqorǵanda, Leńgirde, Aqsýkentte oqydy. Degenmen balalyq shaqtyń kóp bóligi osy Shymkent shaharynda ótti. Úıi «Dınamo» stadıonyna jaqyn boldy. Bir jaǵynan ol da sportqa áýestiktiń paıda bolýyna áser etti. Kúnuzaq osy stadıonnan shyqpaı, jattyǵatyn. Dostarymen keshke deıin dop teýip, fýtbol oınaıtyn. Bul ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary edi. Ol kezde KSRO-ǵa dzıýdo sporty áli kelmegen. Alǵashqy qatysqan sporty erkin kúres, qazaqsha kúres boldy. Eń aldymen, Evgenıı Borısovtiń qol astynda tárbıelendi. Sosyn Gennadıı Trýshkov kúres ádisterin úıretti. Erkin kúresten soń sambony da meńgerdi.
Serik Ánýaruly jas kezinde qazaqsha kúresten jastar arasynda el chempıony boldy. 1971 jyly Taldyqorǵanda ótken oqýshylar spartakıadasynda jeńimpaz atandy. 1973 jyly Novosibir qalasyna Otan aldyndaǵy boryshyn óteýge attandy. Ásker qatarynda júrip te armııanyń sport klýbynda kúresti jalǵastyrdy. Qorǵanys mınıstrligi chempıonatynda Sibir áskerı okrýg atynan óner kórsetti. Erekshe darynymen kózge túsip, Omby memlekettik dene shynyqtyrý ınstıtýtyna oqýǵa shaqyryldy. Bul 1975 jyl edi.
Keńes odaǵynda dzıýdo federasııasy 1973 jyly quryldy. Serik Ánýaruly dzıýdomen sol jyldan bastap aınalysty, osy kúnge deıin sol federasııanyń múshesi. Sodan beri de elý jyldan astam ýaqyt ótipti. Osy kezeńde dzıýdo onyń ómiriniń ajyramas bóligine aınaldy. Sport salasyndaǵy bar eńbegin, kúsh-qaıratyn dzıýdony damytýǵa jumsady. Áli de osy jolda aıanbaı ter tógip keledi.
Joǵary oqý ornyn bitirip kelgen soń jas maman «Dınamo» stadıonynda eńbek sińirgen jattyqtyrýshy, Shymkenttegi dzıýdo sportynyń negizin qalaǵan Valerıı Klabýskııdiń brıgadasynda jumys istedi. Klabýskıı aǵa jattyqtyrýshy, qalǵandary bapkerler boldy. S.Ońǵarbaev arasynda IIM mektebinde sambodan kýrsanttardy jattyqtyrdy. 1984 jyly Keńes odaǵynyń búkilodaqtyq tóreshiler alqasyna múshelikke qabyldandy. Ol tusta jasy otyzda edi. Sodan bastap Keńes odaǵy, el chempıonattarynda tóreshilik ete bastady. 1989 jyly búkilodaqtyq tóreshi sanatyn aldy. Jasyratyny joq, ol ýaqytta dzıýdodan qazaq bapkerleri, tóreshileri óte az edi. Shymkentte dzıýdodan sabaq bergen jalǵyz qazaq jattyqtyrýshy S.Ońǵarbaev boldy. Sol sekildi bar oblysty qosqanda qazaq bapkerleri saýsaqpen sanarlyq edi. Sondyqtan búkilodaqtyq tóreshi ataný ol ýaqytta qazaq balasynyń túsine kirmegen-di.
Keńes odaǵy tarap, elimiz egemendik alǵan kezeńnen bastap, 2006 jylǵa deıin Serik Ánýaruly elimizdiń tóreshiler alqasynyń tóraǵasy boldy. Dzıýdo federasııasynyń vıse-prezıdenti qyzmetin qosa atqardy. 1994 jyly naýryzda Nıý-Delıde halyqaralyq tóreshi mansabyna emtıhan tapsyrdy. Táýelsiz el tarıhynda tuńǵysh ret, 1994 jyly Japonııanyń Hırosımo qalasynda ótken Azııa oıyndarynda S.Ońǵarbaev dzıýdodan tóreshilik etti. Sol Azııa oıyndarynda oǵan minsiz qyzmeti úshin olımpıada komıteti «Úzdik tóreshi» ataǵyn berdi.
О́ziniń kásibı sheberligimen jurtty moıyndatqan tóreshini keıin dúnıejúzilik dzıýdo federasııasy túrli halyqaralyq jarystarǵa shaqyratyn boldy. 1997 jyly Parıjde (Fransııa), 1999 jyly Bırmıngemde (Anglııa), 2001 jyly Mıýnhende (Germanııa), 2003 jyly Osakada (Japonııa) ótken dúnıejúzilik dzıýdo chempıonattarynda tóreshilik etti. 1999 jyly Azııa dzıýdoshylar odaǵynyń sport dırektory bolyp saılanyp, sol komıssııa quramynda 2000 jylǵy Sıdneı olımpıadasynda tóreshi boldy. Olımpııa oıyndarynda tóreshi bolý baqyty qazaq sportshylarynan birinshi ret taǵy da Serik Ánýarulyna buıyrdy. Osy Olımpıadada onyń shákirtteri Bazarbek Donbaı men Ivan Baglaev kúresti. 2004 jylǵy Afıny olımpıadasyna da eki shákirti – Bazarbek Donbaı men Muratbek Qypshaqbaev qatysty. Tap osy jyly elimiz tarıhynda tuńǵysh ret dzıýdodan Azııa chempıonaty ótti. Sol jarysta shymkenttik dzıýdoshylar B.Donbaı men M.Qypshaqbaev Azııa chempıony atandy.
Álemdik jarystarda qazylyq jasap, talaı sańlaqty tárbıelegen ardager sportshy búginde Shymkent qalasynyń №14 atý jáne uqsas sport túrlerinen olımpıada rezerviniń mamandandyrylǵan balalar-jasóspirimder mektebi dırektorynyń tárbıe isi jónindegi orynbasary bolyp qyzmet atqarady. 2001 jyly halyqaralyq dzıýdo federasııasy Serik Ánýarulyna 7-dandy syıǵa tartty. Sóıtip, elimizde dzıýdodan 7-dan ıegeri degen tuńǵysh mártebeli ataqqa ıe boldy. Búginde ol ataq S.Ońǵarbaevpen birge Olımpıada oıyndarynyń júldegeri Ashat Jıtkeevte ǵana bar. Al 8-dan qurmetine bólengen sportshylar ishinde S.Ońǵarbaevtan basqa elimizde áli eshkim joq. Mundaı ulyq mártebe dzıýdo sportyn damytqan aıryqsha azamattarǵa ǵana beriledi eken.
«Dzıýdo sóziniń aýdarmasy «jeńiske aparar jol» degen maǵyna bildiredi. Osy sportty órkendetý jolynda federasııadaǵy jigittermen birge talaı ter tóktik. Qudaıǵa shúkir, eńbek óz nátıjesin bere bastaǵandaı. Oǵan keshegi ótken Olımpıadadaǵy qyz-jigitterdiń jetken jetistikteri kýá. Rasynda da, sońǵy Olımpıada qazaq sportyn bıikke kóterip, naǵyz tarıhı jeńisterdiń oqıǵasyna aınaldy. Búginde memleket tarapynan dzıýdo sportyn damytýǵa barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr. Jýyrda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev halyqaralyq dzıýdo federasııasynyń prezıdenti Marıýs Vızerdi qabyldady. Ekijaqty kelisimniń nátıjesinde 2027 jyly elimizde dzıýdodan álem chempıonaty ótetin boldy. Sondaı-aq elordada Dzıýdo akademııasy ashylatyn bolyp sheshildi. Osynyń bári halyqaralyq dzıýdo federasııasynyń elimizge degen syı-qurmetin bildirse kerek. Sondyqtan mundaı qamqorlyq keleshekte elimizdiń dzıýdo sportyn budan da zor jetistikke bastaıdy dep senemiz.
Men jarystarmen álemniń tórt buryshyn sharlaǵan adammyn. Sondaı kezde janymda serik bolatyn eń jaqyn syrlasym jarym Farıda Ońǵarbaeva boldy. Ákem erterekte dúnıeden ótip ketti. Bala-shaǵasynyń rahatyn anam kórdi. Qudaı ol kisige uzaq ómir bergen eken, 90 jas jasap, bertinde ǵana qaıtys boldy. Biraq áli de anashymdy saǵynyshpen eske alyp turamyn. Qudaıdyń bergen bir ul, eki qyzyn tárbıeledim. Olardan 11 nemere súıdim. Ulym Bolat Ordabasy aýdanyndaǵy sport mektebinde dırektor. Ulymnyń kindiginen taraǵan úsh nemeremniń úlkeni Dáýlet fýtbolmen shuǵyldanady. Qazir jasy on beste. Qalǵan egiz eki nemerem Álı men Ámına áli kishkentaı, jastary nebári onda. Tuńǵysh nemeremniń atyn dańqty balýan Dáýlet Turlyhanovtyń qurmetine arnap qoıdym. Tusaýyn da ataqty balýannyń ózi kesken. Tóreshilik qyzmetpen sheteldi aralaǵan issaparlardan otbasylyq fotoalbom arhıvinde kóptegen sýret saqtaldy. Sonyń ishinde maǵan eń jaqyny Japonııada dzıýdo kúresiniń negizin salǵan Dzıgaro Kano myrzanyń búginde kózi tiri nemeresi Iýkımıtse Kano myrza men 10-dan ıegeri Abe myrzamen túsken sýretim. Osyndaı aty ańyzǵa aınalǵan kisilermen bir qatarda turyp, keıingi urpaqqa estelik qaldyrý – úlken mártebe, zor taǵylym», dep aǵamyz aǵynan jaryldy.
Sporttyq jolynda Serik Ánýaruly 1998 jyly Taıland astanasy Bangkok qalasynda ótken Azııa oıyndarynda tóreshi, 2002 jyly Ońtústik Koreıa qalasy Pýsandaǵy Azıadada bas tóreshi boldy. Pýsandaǵy Azııa oıyndarynda sport tarıhynda birinshi ret Qazaqstan ókili S.Ońǵarbaev bas tóreshilik jasady. Buǵan deıin Japonııa men Ońtústik Koreıa memleketteriniń azamattary ǵana bas tóreshi bolyp kelgen.
Serik Ánýaruly bir kezderi qazirgi Túrkistan, burynǵy Ońtústik Qazaqstan oblysynyń týrızm jáne sport basqarmasynyń basshysy bolyp ta elge qyzmetin sińirgen. Ol basqarǵan 2003-2006 jyldary óńir sportshylary elimizdiń I Jastar men aýyl sporty oıyndaryna, spartakıadasyna, basqa da jarystarǵa qatysyp, júldeli oryndardy jeńip alǵan.
Sport salasynyń ardageri Serik Ánýaruly Ońǵarbaev – elimizdiń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri. Sonymen birge birqatar merekelik medalmen, kóptegen qurmet gramotasy, Alǵyshattarmen marapattalǵan. Taǵdyr atpal azamattyń peshenesine eńbek pen izdenisterge toly erekshe baıandy ǵumyrdy jazdy. Ol óziniń qajymas qaırat-jiger, qarapaıym adamdyq qasıetimen ómirdi máýeli baqqa aınaldyrdy. Búgingi sergek qalpy, halyqtyń qurmeti men izgi iltıpaty – sonyń aıqyn belgisi.
ShYMKENT
