Túlikti asyldandyrý zertteledi

Instıtýttyń negizgi strate­gııa­­lyq maqsaty – jylqy sharýa­shy­lyǵynyń seleksııalyq-asyl tuqymǵa qatysty jumysyn ǵylymı-praktıkalyq úıles­tirýmen qatar, qazaqy jylqy tuqymdarynyń genofondyn saqtaý ári jetildirý. Oǵan qol jetkizý úshin ınstıtýt aldynda taıaý bolashaqta qajetti qarjylandyrý kózderin anyqtaý, ǵylymı jáne joǵary bilikti mamandardy jumysqa tartý, materıaldyq-tehnıkalyq baza qurý mindetteri tur. Instıtýt basshysy Álibek Bazarǵalıev atap ótkendeı, jaqyn arada elimizdiń jetekshi jylqy ósirýshileri búkil Qazaqstan bo­ıynsha qazaqtyń asyl tuqymdy jylqysyna zertteý júrgizedi, onyń qorytyndysy boıynsha jylqy tuqym­daryn jańǵyrtý jospary jasalady. Aldyn ala esepteý­ler boıynsha qalpyna keltirý ju­mystary keminde bes jylǵa sozylady. Sondaı-aq aýylsharýashylyq tájirıbe stansasynyń negizinde qurylǵan jylqy sharýashyly­ǵy jáne jemshóp óndirý ınstı­týty jylqy sharýashylyǵyn to­lyqqandy, teńdestirilgen jemmen qamtamasyz etý úshin qajetti kómekshi retinde burynǵy ósimdik sharýashylyǵy qyzmetiniń bir bóligin qaldyrady.

Keńeste «Qazaq tulpary» JShS-nyń jaǵdaıy tyńdaldy. Qostanaı jylqy tuqymyn ósirýge mamandanǵan jylqy zaýytynda júzge jetpeıtin asyl tuqymdy jylqy qaldy. Bul jylqylardyń osy tuqymyn ósirip, dáripteý úshin azdyq etedi. Sondaı-aq at qoralar men asyl janýarlardy kútip-baptaý, ósirý sharttary týraly másele de ótkir kúıinde tur. Onyń barlyǵy jeke ınvestısııalardy tarta otyryp, jylqy sharýashylyǵy ınstı­týtynyń qazaqy jylqy tuqym­daryn saqtaýdyń biryńǵaı saıasaty sheńberinde sheshiledi. Qos­ta­naılyq jylqy tuqymy miniske berik, júırik ekenin eskere otyryp, bola­shaqta «Qazaq tulpary» JShS baza­synda at sporty mek­tebin ashý jos­parlanyp otyr.

Qazaqstanda túrli baǵyt­ta­­ǵ­y 13 jylqy tuqymy ósiriledi. Ǵalym-selek­sıonerler táji­rı­beshi-selek­sıonerlermen bir­ge Qostanaı jyl­qysy (1951), Kóshim jylqysy (1976) jáne Muǵaljar jylqysy (1998) sııaqty etti-sútti baǵytyndaǵy tany­mal otan­dyq tuqymdardy ósirdi. Olar Qazaqstannyń jergilikti jyl­qy tuqymdarynyń qundylyǵyn jaq­sartady. Jergilikti jylqy tuqym­dary ózderiniń ónimdilik qasıeti bo­ıynsha álemdik standarttar deń­geıinde. Jyl boıy tebindep jaıy­lýy, qatal tabıǵat jaǵdaıynda kútip-baǵý­ǵa beıimdelýi jóninen ­balamasy joq.