Jaıyq Bekturov jáne Erkin Dáýeshuly. «Oqjetpes» shıpajaıy 1986j.
Joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin mektep dırektorynyń oqý-óndiristik máseleler jónindegi orynbasary qyzmetinen bastap, eńbekte ysylý men jetilýdiń barlyq satylarynan ótken Erkin Dáýeshuly kemeline kelip, ker jorǵasyna mingen kezinde Aqmola oblysyndaǵy Aqkól aýdanynyń bilim salasyn basqardy. Osy tusta ol uıymdastyrýshylyq qabiletin barynsha kórsete bildi. Ásirese qazaq tiliniń mártebesin kóterýge bel sheshe kiristi. Senesiz be, osy qyzmetke kelgende aýdanda bir ǵana qazaq mektebi bolǵan. Sodan bilikti basshy qurmetti demalysqa shyqqansha 7 taza qazaq mektebimen qosa, 14 aralas mekteptiń irgetasyn qalady. Tipti keńes ókimeti qulaǵannan keıin bilim oshaqtary birinen soń biri jabylyp jatqanda Erkin Dáýeshulynyń qoldaýymen bul aýdanda birde-bir mektep jabylmaǵan. Osylaısha, basqa ult basymdyq tanytqan óńirge qazaqı rýh qaıta orala bastady.
Oqýshylardyń kókiregine bilim nárin quıýmen qatar, jurt úshin jaýapkershiligi mol jumystardy abyroıly atqarǵan abzal aǵa 2002 jyldyń qazan aıynda zeınetke shyǵyp, Astana qalasyna qonys aýdardy. Qareketsiz otyrýdy múlde moıyndaýǵa joq Eraǵanyń taǵy bir erekshe qasıeti – qalamgerligi. Jasynyń ulǵaıǵanyna qaramastan, aqparat quraldaryna hat-habarlar, tolǵamdy oı-pikirler jazýdan qol úzbeı keledi. «Arqa ajary», «Aqkól óńiri», «Astana aqshamy», «Egemen Qazaqstan» gazetterine jarııalanǵan oqylymdy dúnıeleriniń astarynda tolǵaýy toqsan tirshiliktiń nebir túıtkilderi jatyr. Erkin aǵa qozǵaǵan taqyryptardyń salmaqty bolatyny sondaı, bılik basyndaǵylardyń sol máselege dereý mán berip jatatyny da belgili.
«El-múddesine saı keledi-aý degen pikirlerimdi qalyń jurtshylyq nazaryna usynýdy azamattyq paryzym dep bilemin. О́mirimniń kóbin halyqpen aralastyqta ótkizgen maǵan munyń ózi zeınetker shaǵymda zeriktirmes tirlikke aınaldy. О́zim týyp ósken Amangeldi aýylynyń qazirgi jaıy janyma batady. Onyń shash-etekten sheshilmeı jatqan problemalary týrasynda «Arqa ajary» gazetinde «Keleshegiń ne bolady, Amangeldim?» degen maqalam jarııalanǵan. Osydan soń ile-shala aýylǵa kópir salyndy. Odan bólek, «Egemen Qazaqstanda» jaryq kórgen «Álippe neden jazyqty boldy?» atty kólemdi maqalamyzdan soń, sol kezdegi Bilim mınıstri «Kelesi jyly álippeni oqytýǵa kirisemiz», dep jaýap qatty. Demek, osynaý ıgilikti isterge bastamashy bolýǵa meniń de maqalamnyń sebi tıgen bolsa kerek», deıdi aqsaqal.
Erkin qarııanyń qalamgerligi óz aldyna da, qaıratkerligi bir tóbe. 1938–1945 jyldary Aqkól aýdanyndaǵy «Amangeldi» ujymsharyn basqarǵan, jazyqsyz jalanyń qurbany bolǵan Baýke Qulmaǵambetovti aqtap alýy aýyz toltyrarlyq ǵıbratty is. Sonymen qatar Jumabek Táshenov, Jaıyq Bekturov, Tursynbek Kákishev, Saǵadat Nurmaǵambetov syndy er esimderin el esinde saqtaý jolynda erekshe eńbek etti. Ol jumystardyń nátıjeleri de kóp kóńilinen shyqqany ras. Máselen, 17 jyl boıy jazýshy Jaıyq Bekturov týraly kótergen oı-pikirleri oń nátıjelerin berip keledi. О́zi de qarap qalmaı «Jany jaısań Jaıyq aǵa» degen eltanymdyq kitap jazyp shyqty. Jazýshynyń esimin urpaqqa tanytý, máńgilikke este saqtaý maqsatynda biraz jumys atqardy. Ol kisiniń ómir joly týrasynda talaı maqala jazdy, kóshe men mektep atyn berýge tikeleı atsalysty. Erekshe bir atap óterligi, aqsaqal qanshama ter tógip, kóz maıyn taýysyp, ýaqytyn sarp etip jazǵan bul qundy dúnıelerin baspadan óz qarajatyna shyǵarady. «Bul jumysym úshin eshkimnen marapat ta, alǵys ta dámetpeımin. Bastysy tulǵanyń taǵylymdy ómirin keleshek urpaqtyń jadynda jańǵyrtsam boldy», deıdi Erkin Dáýeshuly.
Seksen jastyń belortasyna ıek artqan tusta da óńiniń árin taıdyrmaǵan kelisti de kerbez aqsaqaldyń júrisi de, qımyl-qareketi de shıraq. Sebebi salamatty ómir salty – onyń ejelgi dosy. Tańǵy alty jarymnan turyp qarapaıym jattyǵýlar jasap, ile-shala skandınavııalyq qos taıaqpen saıabaqta on myń qadam júrýi ádetke aınalǵan. Ár kúndi bos ótkizbeıtin ardager eńbekqorlyǵyn áýleti maqtanyshpen ónege etse, eli ony kóptiń muńyn muńdap, joǵyn joqtaıtyn azamat dep qurmet tutady. Otbasy týraly sóz bolǵanda ol aldymen qosaǵyn erekshe iltıpatpen tilge tıek etedi. «Zaıybym Hamıla Qulbekqyzy ekeýmiz 1963 jyly otaý qurdyq. Qaraǵandy pedagogıkalyq ınstıtýtynyń túlegi, ekeýmiz de bilim salasynyń úzdigimiz. Eńbek ótilimizdi qosqanda barlyǵy 114 jyl», deıdi aqsaqal.
Baýyrynan órbigen alty bala men solardan súıgen nemereleriniń qyzyǵyna toımaı baqytty ǵumyr keship jatqan qadirmendi qarııa áli de qatardan qalmaı, jastarymyzdy otanshyldyq rýhta tárbıeleý isine óz úlesin qosyp júrgenin atap ótkenimiz abzal. Sondyqtan qaıratker qarııanyń ǵıbratty ǵumyry keıingi urpaqqa óshpes ónege bolsa kerek.
