Surqııa saıasattan saǵy synbaǵan

ASTANA. 17 maýsym. Zymyrap jatqan ýaqytty zerdeli etken ár kezeńniń óz zııalylary bar. Ne bolsa da jurtyma bolsyn degen nıettegi azamattardyń sońynda isi men izi qalatynyn udaıy kórip kelemiz. Jaqsylardyń júrip ótken joly da – ónege. Degenmen, aqıqatyn aıtý kerek, eli úshin kúndiz kúlki, túnde uıqy kórmeı ótken qanshama atpal azamattar izder-surary bolmasa umyt qalady. Ýaqyt umyttyrady. Qarbalas tirshiliktiń tasasynda nebir tulǵalar qalyp ketip jatyr. Sondyqtan da keıingi urpaqtyń saýaby úshin Ermek Saýranbaev syndy kemel qazaqty eli taǵy eske almaq. Aldymen týǵan jeri taǵzym etkeli otyrǵan keıipkerimizdiń kim bolǵanyn bylaı eske salýǵa bolady. Keshegi Jeltoqsan oqıǵasynda talaı qazaqtyń ul-qyzy taqsiret tartty, jumystan qýyldy, oqýdan shyqty. Qyzmet atqaryp otyrǵan jandardyń birqatary qýǵyn-súrgin kórdi. Solardyń qatarynda Ermek Saýranbaev ta bar bolatyn. Surqııa saıasat sonaý Merke óńirin de aınalyp ótpepti. Merkede «Kishi jeltoqsan uıymdastyrdy» degen jalamen qylmystyq is qozǵalyp, Erekeńe nar kótermes aýyr kiná taǵylady. Ol kezde Ermek Saýranbaev Jambyl oblysy Merke aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy bolatyn. Ortalyq komıtet usynǵan talaı laýazymdy qyzmetten bas tartyp, týǵan jerin órkendetemin dep kelgen janǵa óz tanystarynyń, jaǵympaz pendelerdiń tarapynan jabylǵan jala ol kisiniń tórt jyl boıy sergeldeńge saldy. Osylaısha Saýranbaı sopy men «aq perishteli apa» atanǵan Seıilbúbiniń  toǵyz balanyń ishinde jasy ulǵaıǵanda kórgen uly bul kezde  balalarymen Almatydaǵy Gornyı Gıgantta kádimgi kúrek saptap otyryp, baqaı esepti burynǵy «joldastary» men shynaıy  dostary kimder ekenine kóz jetkizgeni de, oıǵa shomǵany shyndyq. Árıne, bul ómirdiń bir sáti. Áıtpese, júregi taza jany izgi, kisige jany ashyǵysh, isi men sózi bir jerdegi jaýapkershiligi joǵary adam 5 jasynda ákeden 7 jasynda shesheden aıyrylǵanda da jasymaǵan. Beli qatpaı jatyp aýyr eńbekke aralassa da jumystan qashpaǵan. Qaıta qarashańyraqtaǵy ózinen úlkenge kómekshi, kishige de qamqorshy bolyp, bolar bala ekenin tıtteı kúninen dáleldegen adam ǵoı. Alaıda, Ermek aǵamyz eshqashan abyroısyz bolyp kórmegen. Bul kisiniń ómir joly keńes ókimeti tusyndaǵy ónegeli jandardyń klassıkalyq úlgisi. Mektepte tek beske oqyp, Almatydaǵy Qazaq memlekettik aýylsharýashylyq ınstıtýtynyń agronomııa fakýltetin úzdik aıaqtaǵan ol qandaı qyzmet atqarsa da bilikti maman, saıası saýatty, zııaly, jumysyn josparlaı alatyn, erteńin boljap otyratyn uıymdastyrýshy ekenin kórsetti. Ermek Saýranbaıuly 1965 jyldan bastap Jeltoqsan oqıǵasynyń sergeldeńine ushyraǵanǵa deıin joǵary laýazymdy qyzmetter atqarady. Jambyl oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, Moıynqum aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy, Qazaqstan Ortalyq Partııa Komıtetiniń aýylsharýashylyq bóliminiń nusqaýshysy, Merke aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy boldy. Al 1987-1993 jyldar Ermek aǵamyz úshin qansha qıyn bolsa da, Almaty oblystyq shtat basqarmasynyń ekonomısi, Qazaqstan Memlekettik aýylsharýashylyq ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, QR aýylsharýashylyq kesheni ekonomıkalyq ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń shyǵarmashylyq tobynyń jetekshisi bolyp, jumystan qalmaǵan, qol qýsyryp otyrmaǵan. О́mirdiń bir shyndyǵy, adamnyń basyna is túskende sol qıynshylyqty jeńip shyǵýǵa birinshi bolyp kómektesetin de, jiger beretin de, jaqsy bolsa, aldymen – jary. Erekeńniń ómirlik joldasy Tursynkúl Ámirqulqyzy – Qazaqstan halyq aǵartý isiniń ozaty, eki qyz, úsh uldyń anasy. Ol kisi týmysynan myqty pedagog ekendigin dáleldegen. О́negeni óz otbasynan bastaǵan Saýranbaevtardyń barlyq balasy mektepti Altyn medalge bitirip qana qoımaı, ómirde de jaqsy tárbıe kórgen abyroıly jandarǵa aınalypty. Osy arada bul kisilerge jastaıynan joldas bolǵan, bir otbasyndaı aralasqan merkelik týysqan, dostary Temirbek Qojakeev, Egizbaı Qorǵanbaev, Toqtasyn Tańatarov, Shaıqy Ysqaqbaev, Aqzat Beısebaev, Qyrǵyzbaı Aınaqulov, Murat Toıbaev, Otjan Imanǵojın sııakty azamattar shynaıy estelikter qaldyrǵan eken. «Aqıqat joly» dep atalatyn Ermek Saýranbaev jaıly kitapta Almatyda qyryq jyl boıy ustazdyq etken, hımııa páninen oqýlyqtar jazý isine aralasqan bilim berý isiniń úzdigi Kúljahan Jeksenbınanyń jazǵan joldary eriksiz nazar aýdartty: «Erekeńdi biz stýdent shaǵynan biletin edik. Adamdyǵy bir bólek, mamandyǵy boıynsha bilimi óte jetik boldy. Jumys dese janyn salatyn. SK-da júrgende Erekeńe talaı laýazymdy qyzmetter usynylǵanyn estip júrdik. Sonda sol qyzmetterdiń eshqaısysyna barmaı, osy Merkege kelgendegi oıy elime, týǵan jerime qyzmet eteıin degen ǵoı. Jeltoqsan oqıǵasynyn keıin Erekeńniń de basyna qara bult úıirilgende oıladyq: Apyr-aý, basqa jaqqa barǵanda mundaı kórealmaýshylyqa, jalaǵa kez kelmes pe edi?!» dep. Bul kisi ýaqytpen sanasýdy bilmeýshi edi, tún ortasyna deıin jumys isteıtin. О́zgelerdi de solaı jumysqa jekti, tártip ornatamyn dedi. Sonyń bárin estip jattyq. Erekeńdi qyzmetinen ǵana bosatyp qoıǵan joq, ornynan kete salysymen ústinen qylmystyq is qozǵap, qýdalaýshylar temir tordyń ar jaǵyna toǵytqysy keldi. Nebir soraqy jalalar jabyldy. Jary Tursynkúldi de jaqsy bilem ǵoı, tózip baqty. О́mir boıy bala tárbıesimen aınalysqan, kisiniń sabaqty jibine qyzyqpaıtyn, ózgeniń ala jibin attap kórmegen taza adamdar ǵoı. Sondaı adamdy ury qylyp kórsetkisi kelgen soń, ne sorym?! Kezinde Erekeńniń jary da osy jalaǵa qatty namystandy. Janyna qatty batty. Biraq, «Men Erekeń úshin bárine kónemin. Jalasyna da, ósegine de shydaımyn,  biraq, azamatymnyń adal ekenine, aqtalyp shyǵatynyna senemin», dep ashýyn aqylǵa jeńdirip otyrǵanyn kózimiz kórdi. Erekeń de moıymaı Almatyǵa kelip, Gornyı Gıgantta qara jumys isteı berdi. Balalary da «aqsaýsaq» bolǵan joq. Úıdiń de túzdiń de jumysyn isteýge úıretti. «Mańdaı terlemeı jegen nan tátti bolmaıdy» dep otyratyn. Men úshin de,  ózgelerimiz úshin de Erekeńniń ómir joly ónege boldy. Maqsatyna jetkenshe toqtaǵan joq, júregi jumsaq bolsa da jalaǵa shydamaı,  jigerlenip ádiletsizdikpen kúresti. О́zim muǵalim bolǵan soń, barlyq nársege tárbıe turǵysynan qaraıtyn adammyn. Keıin de men óz oqýshylaryma Erekeńniń ómirin úlgi etip aıtyp otyrýshy edim, – deıdi respýblıkaǵa tanymal ustazdarydyń biri Kúljahan Jeksembına. Mine, osylaı eljandy azamattar qanshama taýqymet tartyp, taǵdyrdyń túrli synyna ushyrasa da adamgershilik qasıetimen qalady. Olardy jabylǵan jala, taǵylǵan minnen qutqaratyn da aınalyp kelgende sol adaldyǵy men ýaqyt jáne sabyr. Aqıqatynda da, Ermek Saýranbaev óziniń jaqsy atyn saqtap qaldy. Qazir Merke qalasyndaǵy ortalyq kóshelerdiń biri Ermek Saýranbaevtyń atymen atalady. Eńbekqorlyqqa tárbıeleýdiń, qıyndyqpen kúresýdiń úlgisi, týǵan ólkesiniń shejiresin jasaýshy retinde aty umytylmaq emes. Aınash Esalı. Derek, sýret: egemen.kz.