Hımııa ónerkásibi men qurylys ındýstrııasynyń damýy qarqyndy

Erbol Qarashókeev brıfıng­tegi baıandamasynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń halyqqa Joldaýlarynda belgi­lengen aýqymdy reformalardy iske asyrý boıynsha oblysta júıeli jumys júrgizilip jat­qa­nyn jetkizdi. 2024 jyldyń 10 aıy­nyń qorytyndysy boıynsha ekonomıkanyń ósýi 4,5 paıyzdy quraǵan. Ásirese oń dınamıka ónerkásip, qurylys, turǵyn úı, saý­da, kólik jáne baılanys salala­rynda baıqalǵan. Jalpy alǵan­da 727,8 mlrd teńgeniń óner­ká­sip ónimi óndirilipti.

– Ekonomıkadaǵy óńdeýshi sektordyń úlesi 65,4 paıyzdy quraıdy. О́ńdeý ónerkásibiniń eki negizgi ósý núktesi – hımııa jáne qurylys ındýstrııasy. Naqtylap aıtsaq, jyl basynan beri Jambyl hımııa ónerkásibi 212 mlrd teńgeniń ónimin óndirip, oblys eksportynyń 77 paıyzdan astamyn qamtamasyz etti, al elimizdiń hımııa óndirisindegi onyń úlesi 24 paıyzǵa jýyqta­dy. Respýblıka boıynsha fos­for­dyń 100 paıyzy, mıneraldy tyńaıtqyshtardyń 81 paıy­zy, gıpstiń 87 paıyzy, port­landsementtiń 13 paıyzy Jam­byl oblysyndaǵy óndiris oshaqtarynan shyǵarylady. Bıyl «Korcem» JShS sement shy­ǵaratyn jańa zaýytty (qýa­ty – 1,5 mln tonna) iske qos­ty. Bul óndiriletin sement kóle­min 3 mln tonnaǵa deıin ulǵaı­týǵa múmkindik beredi, – dedi E.Qarashókeev.

Sondaı-aq jyl basynan beri oblys ekonomıkasyna 370,5 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan eken. О́ńirdiń ınvestısııalyq qorjynynda 6,5 myń jańa ju­mys ornyn qurýǵa baǵyttalǵan 3,3 trln teńgeniń 80 jobasy bar.

Áýlıeata óńirinde bıyl 149,7 mlrd teńgege 21 kásiporyn iske qo­sylyp, 700 jumys or­ny ashylǵan. Jobalardy iske asyrý barysynda zamanaýı ın­no­vasııalyq tehnologııalardy en­gizýge jáne jergilikti tur­ǵyn­dardy jumyspen qamtýǵa basym­dyq berilipti.

– Oblysta júzege asyry­lyp jatqan jobalarda ınnova­sııa­lyq tehnologııalar qolda­ny­lyp keledi. Mysaly, Shatyr­kól baıytý kombınatynda mys kenin baıytýdaǵy eń ozyq ınnova­sııalyq tehnologııalarǵa arqa súıedik. «Korcem» kásiporny Orta Azııada teńdesi joq qaldyqsyz sement óndirý tehnologııasyn engizdi. «Qazaq Soda» jobasynda qoldaný josparlanǵan tehno­logııalar álemdegi eń ekolo­gııalyq taza jáne tıimdi tehno­logııalardyń biri bolyp otyr. Jasyl energetıka salasynda «Total Eren», «Masdar» jáne «China Power» jalpy qýaty 2,5 GVt jel elektr stansalarynyń qu­rylysy boıynsha jobalardy jú­zege asyryp jatyr. «Jibek Joly» ar­naıy ekonomıkalyq aıma­ǵy­nyń aýmaǵynda jel generatorlary komponentterin shyǵaratyn «Sany Renewable Energy» zaýyty­nyń qurylysy bastaldy, – degen aımaq basshysy osy jyly «Taraz» ÁKK» bazasynda otandyq jáne sheteldik ınvestorlar úshin «bir tereze» qaǵıdatymen qyzmet kórsetetin «Zhambyl Invest» dıreksııasy qurylǵanyn da jetkizdi. Aıtýynsha, dıreksııa ınvestısııalyq jobalardy súıemeldeýmen aınalyspaq, ol jobalardyń 8-in jaqyn arada iske qosý josparlanypty.

Bıyl aýyl sharýashylyǵy salasyn sýbsıdııalaýǵa 24,6 mlrd teńge bólinip, salaǵa 14,9 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan eken. Esepti kezeńde 26,2 mln AQSh dollaryn quraǵan 134 myń tonna aýyl sharýashylyǵy ónimi eksporttalǵan. Bul kórsetkish ótken jyldyń esepti kezeńinde 18,2 mln AQSh dollary bolǵan eken. Syrtqa jóneltilgen ónim kólemi – 53 myń tonna.

Erbol Qarashókeev óz baıandamasynda qant qyzylshasyn sýbsıdııalaýǵa jergilikti bıýdjetten 3,4 mlrd teńge bólinip, jyl sońyna deıin respýblıkalyq bıýdjetten 5 mlrd teńge kólemindegi qarjy kútip otyrǵanyn aıtty. О́ńirde jylda qaıtalanatyn qy­zyl­sha máselesi bıyl da sha­rýa­lar­dyń júıkesin tozdyryp edi. Qarashadaǵy qyzylsha jınaý naýqany qyzǵan tusta Merki qant zaýyty mańynda uzyn-sonar kólik kezegi de qalyptasqan. Mu­ny oblys basshylyǵy sol kezde zaýyt fermerlerden qant qy­zyl­shasyn qabyldap úlgermeı jatqa­nymen túsindirgen. Brı­fıng ba­rysyndaǵy suraq-jaýap bóliminde jýrnalıster oblys ákiminen osy máselege qatysty jaýabyn estidi.

– Bıyl 11,2 myń gektar jerge qant qyzylshasy egildi. Keıin­gi bes jylǵa kóz júgirtsek, qant qyzylshasynyń ortasha ónim­diligi gektaryna 350 sentnerden ári aspaıtyn. Bıyl aýa raıy qolaı­ly bolǵandyqtan, oblysta sý tapshylyǵy týyndamady. Soǵan baılanysty mol ónim aldyq. Qant qyzylshasynyń 84%-y jınaldy, qazirgi tańda zaýyttarǵa tasymaldanyp jatyr. Jalpy, 450 myń gektardan jınalǵan ónimdi Merki qant zaýy­tyna jetkizemiz dep jos­parlap otyrmyz. Onyń ishinde 340 gektar zaýytqa jetkizilip, 160 myń tonnasy óńdelip, qant óndirildi.

Jalpy, qant zaýytyndaǵy kezek sońǵy 30 jyl boıy qaıtalanyp keledi. Qyzylsha qysqa merzimde ǵana jınalatyndyqtan ony tap­syrý kezinde kezek bolatyny ras. Biz bul máseleniń aldyn alý maqsatynda Merki qant zaýy­tynyń janynan qosymsha alań ashtyq. Ol alańǵa 30 myń tonna qant qyzylshasy jınaldy. Al Aqsý qant zaýytyna 30 myń ton­na qy­zylsha jetkizildi, dedi E.Qa­ra­­shókeev. Qysqasy óńir bas­shy­sy qant qyzylshasyn ótkizý máse­lesi sheshilip jatqanyn jetkizdi.

Jalpy alǵanda, jyl basynan agroónerkásip kesheninde 10,8 mlrd teńgeniń 12 ınvestısııalyq jobasy iske qosylyp, 163 jumys orny ashylǵan. Qytaılyq «Fufeng Group» kompanııasymen birlesip, 500 myń tonna júgerini tereń óńdeıtin elimiz úshin biregeı jobany júzege asyrý da bastalyp ketken eken.

Sondaı-aq brıfıng barysynda Erbol Shyraqpaıuly turǵyn úı qurylysy qarqyndy júrgizilip jatqanyna toqtaldy. Jyl basynan beri 577,1 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, qazir 3 709 páterli 78 turǵyn úıdiń qurylysy júrip jatyr. Jyl sońyna deıin 2 024 páter (41 turǵyn úı) qoldanysqa beriledi dep josparlanypty. Oblysta kópbalaly otbasylar men halyqtyń áleýmettik osal toptary úshin 23,2 mlrd teńgege 1 575 páter satyp alynǵan.

Jalpy, qurylys jáne satyp alý esebinen halyqtyń áleýmet­tik osal toptary sanatyndaǵy 1 963 ot­basyn turǵyn úımen qam­tamasyz etý josparlanǵan, bul ótken jylmen salystyrǵanda, 75 paıyzǵa artyq. Sonymen birge «Áýlıe ata jastary» jobasy aıasynda 140 jas otbasyǵa baspanaly bolý baqyty buıyrmaq.

Osy oraıda elimizdegi eń úl­ken yqshamaýdan – Tarazdaǵy «Uly dala» shaǵynaýdanynyń ın­fra­­qurylymdyq problemala­ry tóńiregindegi suraǵymyzdy aımaq basshysyna qoıdyq.

– Oblys ákimi bolyp taǵaıyn­dalǵan alǵashqy kúnnen bastap, atalǵan shaǵynaýdannyń bir top turǵyny ákimdikke kelip, ózderiniń aryz-shaǵymdaryn aıtqan. Sol kúnnen bastap shaǵyn aýdanǵa baryp, ondaǵy máselelerdi baqy­laýyma alǵanmyn. «Uly dala» shaǵynaýdanynyń problemalaryn júıeli túrde túsindire ketsem, negizi 2015 jyly alǵashqy egjeı-tegjeıli josparlaý jobasyn jasaǵan kezde shaǵyn aýdanda 60 kóppáterli úı bolýy kerek edi. Al qazir 144 úıge jetken. 53 myń adam sol shaǵynaýdanda turady. Árıne, joba boıynsha jol, jylý jáne basqa da ınfraqurylym ny­sandary sol 60 kópqabatty úıge ǵana laıyqtalǵan bolsa, árı­ne problema týyndaıdy. Sol sebepti ótken jyldan beri biz qala basshylyǵymen birle­sip, ınfraqurylymdyq proble­malardy sheshý joldaryn qa­rastyrdyq. Sebebi sol shaǵyn aý­danda 30-ǵa jýyq kóshe bar. Búgingi tańda sol 30 kósheniń 15-in asfalttadyq. Qalǵan kóshe­ler­di de asfalttaý josparda tur. Bi­raq áli de úı qurylysy jú­rip, ınfraqurylym júıesi tar­ty­lyp jatqandyqtan, jol salýǵa bólinetin qarjy tıim­siz jumsalǵaly tur. Muny biz tur­ǵyndarǵa túsindirip, aıtyp jatyrmyz. Al jylý máse­lesine kelsek, úılerdiń sany kóp bolǵandyqtan, jylý júıe­sindegi qysym jetpeı, byltyr qys boıy sol mańda júr­dik. Rasynda problema bar, kózimizben kórdik. Onyń ústine jylý máselesi qalanyń ózge shaǵynaýdandarynda, turǵyn alqap­tarynda da ózekti bolyp tur. Infraqurylym túıtki­derin sheshýge qajetti qarajat kólemin jyldan-jylǵa kóbeıtip kele jatyrmyz, – dedi oblys ákimi Erbol Qarashókeev.

Brıfıngte óńir basshysy halyqty jumyspen qamtý, mem­lekettik baǵdarlamalar men jobalar aıasyndaǵy jumystar, bilim berý, densaýlyq saqtaý, sport, mádenıet salalaryna qatys­ty da sharýalardy baıandaı ketti.