Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Mal basy kóbeıip keledi
Ýálıhanov aýdany oblystyń ońtústik-shyǵysynda ornalasqan. 1997 jyly Qyzyltý, Ýálıhanov aýdandary biriktirilip, aýdan ortalyǵy bolyp Kishkenekól aýyly belgilendi. Aýdan ortalyǵy Petropavldan 340 shaqyrym jerde. Halqynyń sany 1989 jyldan beri azaıyp keledi. Qazir 16 myń shamasynda, sonyń ishinde qazaǵy – 90%. Aýdan aýmaǵynan temirjol ótedi.
Bıyl Ýálıhanov aýdany 20 mlrd teńgeniń ónimin shyǵaryp, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 24%-ǵa arttyrdy. Gektar ónimdiligin 15,5 sentnerden aınaldyryp, 147 myń tonna astyq jınady. Astyq ósirý men jınaýda «Anara», «Iýnaıt Invest» JShS, «Nur», «Joldasbaı Agro» fermerlik sharýashylyqtary, «Vybor», «Baljan» sharýa qojalyqtary alda boldy.
Aýdan ákimi Murat Abdýlovtyń aıtýynsha, dıqandar Úkimettiń qoldaýymen topyraq qunarlyǵyn arttyrý maqsatynda astyq alqaptaryna 15,3 myń tonna mıneraldy tyńaıtqysh sepken, bul ótken jylmen salystyrǵanda 20%-ǵa artyq. «Sonymen birge 1 mlrd teńgege 103 dana jańa aýylsharýashylyq tehnıkasy satyp alynyp, jańartý kórsetkishi 3,1%-ǵa jetti. 46,8 myń ga jer memleket menshigine qaıtaryldy, onyń ishinde egistik jerler – 17 739 ga, jaıylymdar – 27 769 ga», dedi M.Abdýlov.
Aýdannyń negizgi óndirisi – mal sharýashylyǵy. Bıyl bul salada eki ınvestısııalyq joba iske asyryldy. Birinshisi – «Berekeli» JShS asyl tuqymdy 300 basqa arnalǵan reprodýktor salyp shyqty. Sharýashylyq óz qarajaty esebinen 125 mln teńgege eki mal qorasyn turǵyzdy.
Ekinshi jobany Jasulan aýylynda «Unite invest» JShS iske asyryp, 100 mln teńgege 1 myń bas qoıǵa arnalǵan ferma saldy. Tolyq qýatyna engende kásiporyn 32 tonna et daıyndaýdy mejelep otyr. «Joldasbaı-Agro» fermerlik sharýashylyǵy 5,2 mlrd teńgege jylyna 6 myń tonna sút óndiretin taýarly-sút fermasynyń qurylysyna kiristi. Joba iske asqanda 25 jańa jumys orny ashylady.
Aýdanda jol salýǵa kóp kóńil bólinip keledi. Bıyl 1 mlrd 565 mln teńgeniń 9 jobasy iske asyrylyp jatyr. Sonyń ishinde ekeýi – 567 mln teńgege jasalǵan aýdandyq mańyzy bar «О́ndiris – Jumysshy – Myrzaǵul», «Kókterek – Tospa – Jasqaırat – Qaırat» baǵytynyń joldaryna, Qondybaı aýylynyń kireberisine júrgizilgen aǵymdaǵy jóndeý jumystary. Joba quny 1 mlrd teńge bolatyn SQO-dan Aqmola oblysy shekarasyna deıingi joldyń jóndeý jumystary endi bastalmaq. Tasqyn buzǵan «Qýlykól – Qaratal – Bereke» baǵyttaryndaǵy 12,7 shaqyrym joldy jóndeýge jańa JSQ daıyndalyp jatyr.
Bir qýanarlyǵy, aýdan turǵyndarynyń 99,9 paıyzy taza aýyzsýǵa qol jetkizgen. Teljan aýylyndaǵy 82 aýlaǵa sý jetkizetin jobaǵa 378 mln teńge qarajat bólingen, ony iske asyrýǵa mindettengen «Qııat qurylys» kompanııasymen kelisimshartqa qol qoıylǵan.
Jyl basynan beri 1144 adam jumysqa ornalastyryldy, sonyń ishinde 920 adam turaqty jumysqa alyndy. Aqyly qoǵamdyq jumystarǵa 142 jumyssyz tartyldy. Jastar tájirıbesi baǵdarlamasymen 26 adam, «Kúmis jas» baǵdarlamasymen 21 adam, «Birinshi jumys orny» baǵdarlamasymen 19 adam, «Urpaq» kelisimshartymen 1 adam jumysqa ornalasty.
Densaýlyq saqtaý salasynda 2 joba júzege asyrylyp jatyr. Kishkenekól aýylyndaǵy bir aýysymda 250 adam qabyldaıtyn emhananyń qurylysy 97% oryndaldy. Sondaı-aq Aqtúıesaı aýylynda feldsherlik-akýsherlik pýnkt salý jobasy júzege asyryla bastady. Kelisimsharttyń somasy 208 mln teńgeni quraıdy, nysan 68%, syrtqy ınjenerlik jelileri 90% daıyn, bul qurylysqa bıýdjetten 65 mln teńge bólindi.
Saladaǵy basty másele – kadr tapshylyǵy. Jyl basynan beri aýdanǵa 7 dáriger, 7 orta medısınalyq maman keldi. Alaıda áli de oftalmolog, onkolog, kardıolog, jalpy praktıka dárigeri, epıdemıolog, LOR mamandary jetispeıdi.
Bilim berý salasynda tolaıym tabystar bar. Sonyń ishinde UBT jóninen aýdan oblysta kósh bastap tur. Ortasha ball ótken jylmen salystyrǵanda 4,8-ge artyp, 85 paıyzdy qurady. Kishkenekól orta mektebine 165 mln, Qaırat orta mektebine 217 mln, Eltaı orta mektebine 89 mln teńgege kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. Sondaı-aq Ýálıhanov aýylsharýashylyq kolledjiniń tóbesin jóndeýge 72 mln teńge bólindi.
Aýdanda 36 mádenıet mekemeleri bar. Sonymen qatar óner mektebi jumys isteıdi, qazir oǵan 170 oqýshy baryp júr. Qazan aıynda óner mektebiniń «Tumar» toby respýblıkalyq «Jaryq juldyz» baıqaýynda birinshi oryn aldy.
Kishkenekól aýylynda sport zaly bar jabyq júzý basseıiniń qurylysy júrgizilip jatyr. Aýdandaǵy barlyq sport nysandarynyń sany – 126, olarda 5900 adam turaqty túrde sportpen aınalysady.
Sharýasy shalqyǵan Shal aqyn aýdany
Shal aqyn aýdany oblystaǵy sharýasy da, mádenıeti de ozyq, úlgili aýdan. Bıylǵy oraqta aýdan dıqandary 219 myń gektar egis alqabynan 424 myń tonna astyq aldy. Gektar berekeligi orta eseppen 20,4 sentnerden aınaldy. Maıly daqyldar egilgen 39 myń gektar alqaptan 56 myń tonna ónim alyndy. Aýdan aýmaǵynan Esil ózeni aǵyp ótedi. Kóktemgi tasqynda onyń álegi az bolǵan joq. Biraq soǵan qaramaı aýdan bárin eńserdi. Úkimettiń qoldaýymen dıqandar 16,3 myń tonna mıneraldyq tyńaıtqysh septi.
«Aýdannyń mal sharýashylyǵy túrli baǵyttarda belsendi damyp keledi, osy salada eleýli jetistikterimiz bar. О́ńirde iri qara mal ósirýmen aınalysatyn 18 aýyl sharýashylyǵy kásiporny jumys isteıdi. Onyń ishinde 5 sharýashylyq sút baǵytynda, 13-i et baǵytyna mamandanǵan. Budan ózge, 5 asyl tuqymdy mal sharýashylyǵy et, sút óndirýmen aınalysady. 15 sharýashylyq jylqy ósirýmen aınalysady, onyń ishinde bireýi asyl tuqymdy jylqy ósiredi. Qoı basyn kóbeıtý de damyp keledi, 8 sharýashylyqtyń ishinde bireýi asyl tuqymdy qoı ósirýmen aınalysady», dedi aýdan ákimi Qaırat Omarov.
Bul aýdanda da TSF salýmen aınalysatyn agroqurylymdar bar. Máselen, «JA Grýpp LTD» JShS 1000 bas sıyr saýatyn TSF qurylysyn iske asyryp jatyr. Jobaǵa 3,5 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan.
Aýdanda 10 aı ishinde 4,9 mlrd teńge-niń ónerkásip ónimderi óndirildi. Jańa óndiris oshaqtary da salynyp jatyr. Mysaly, qýattylyǵy saǵatyna 50 tonna bolatyn «Granıt Sever» JShS asfalt-beton zaýyty paıdalanýǵa berildi. Iske qosylǵannan beri kásiporyn 68 myń tonna asfalt óndirdi.
Aýdanda 5 mlrd teńgege qurylys, jol jóndeý, aýyzsýmen qamtý jumystary júrgizildi. Bul byltyrdyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 8 paıyzǵa artyq. 5 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi.
Aýdandy taza aýyzsýmen qamtamasyz etý salasynda da aıtarlyqtaı jumystar atqaryldy. 66 shaqyrymdyq qubyr tartý jumystary júrgizilip jatyr. Mergen, Jaltyr, Kreshenka aýyldaryna sý aparatyn 660 mln teńgeniń 2 jobasy iske asyryldy. Keler jyly Birlik, Keńes, Jańajol, Jańatalap, Stýpınka, Semıpolka, Povozochnyı aýyldaryna sý jetkizetin, eki jylǵa josparlanǵan 5,6 mlrd teńgeniń jumysy aıaqtalady.
Aýdan tasjolynyń jalpy uzyndyǵy – 557 shaqyrym. Onyń 182 shaqyrymy – respýblıkalyq mańyzy bar jol. Byltyr Keńes aýylynan bastap kórshiles Esil aýdanyna deıingi joldyń 25 shaqyrymy 1,3 mlrd teńgege jóndeldi. Oblystyq mańyzy bar, Araı aýyly men Sosıal aýylynyń ortasyndaǵy 13 shaqyrym jol 1 mlrd teńgege qalpyna keltirildi. Aýdandyq mańyzy bar, 297 shaqyrymdyq Gorodeskıı men Semıpolka aýyldarynyń kireberis joldary 1 mlrd-tan artyq somaǵa jóndeldi.
Búginde aýdanda 18 myńǵa jýyq adam turady, olardyń 10 myńy ekonomıkalyq belsendi turǵyn. Jyl basynan beri 1277 aýdan turǵyny jumysqa ornalastyryldy, olardyń bes júzge jýyǵy turaqty jumys oryndaryn tapty. 1 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha aýdanda 473 jumyssyz adam tirkelgen, 238 adam mansaptyq ortalyqta esepte tur. Jumyssyzdyq deńgeıin tómendetýge qatysty belsendi sharalar qabyldanyp jatyr.
Aýdannyń densaýlyq salasynda 173 adam qyzmet etedi. Otorınolarıngolog, pedıatr, akýsher-gınekolog, klınıkalyq zerthanalyq dıagnostıka dárigeri, travmatolog, terapevt mamandar jetispeıdi. Kadr tapshylyǵyn joıý maqsatynda medısınalyq joǵary oqý oryndary, kolledjdermen yntymaqtastyq jasalǵan. Sonyń arqasynda úsh dáriger jumysqa qabyldandy.
Mektep túlekteriniń UBT-dan alǵan baly 74 bolyp, 85 jas joǵary oqý ornyna tústi. Oqý oryndarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jańartýǵa 130 mıllıon teńgeden astam qarajat bólindi. Mektep oqýshylarynyń qaýipsizdigine erekshe nazar aýdarylyp, beınekameralar polısııa bóliminiń jedel basqarý ortalyǵyna qosyldy. Bes bilim berý nysanyna – tórt orta, bir negizgi mektepke kúrdeli jóndeý, Kýprııanovka, Novopokrovka mektepterine jóndeý júrgizildi. Jóndeý jumystarynyń jalpy somasy 580 mln teńgeni qurady. Oqýshylardy tasymaldaýǵa keıingi jyldary jańadan 4 avtobýs satyp alyndy.
Soltústik Qazaqstan oblysy
