Egemen Qazaqstan • 11 Jeltoqsan, 2024

Ult rýhynyń jylnamasy

180 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

«Egemen Qazaqstan» – ult rýhy men zamana jylnamasy. 105 jyl burynǵy birinshi nómirinen bastap memleketimizdiń damýy, tarıhı sana men rýhanı quldyraý kezeńi, jańǵyrý men qaıta órleý tustary tasqa tańba basqandaı etip jazylyp turdy. Meniń ult basylymyna basshy bolyp kelýim memleketimizdiń tarıhyndaǵy jańa kezeńmen tuspa-tus keldi. Sol kezde Astanany Aqmolaǵa kóshirý mindeti qoıyldy. Áýeli gazettiń Aqmoladaǵy qosynyn ulǵaıttyq. Elordaǵa baratyn jýrnalıster úshin turǵyn úı satyp ala bastadyq. Eń bastysy, redaksııaǵa jańa mekenjaı tabý qajet boldy.

Ult rýhynyń jylnamasy

Aqmola oblysynyń basshysy Jánibek Káribjanov, onyń birinshi orynbasary Qýanysh Alpysbekov, qala ákimi Amanjol Bólekbaevpen burynnan jaqsy tanys-bilis, syılas edim. «Jas Alash» gazetiniń bas redaktory kezin­de, odan soń on úshin­shi shaqy­rylǵan Joǵarǵy Keńes­tiń depýtaty retinde, Aq­parat mınıstriniń orynbasary retin­­de osy tulǵalarmen aralasyp, memlekettik is-shara­larda kez­­desip júre­tin­biz. Aqmolaǵa ushyp kelip, oblys basshysymen kezdesip, «Egemen Qazaqstan» gazetin kóshirý úshin ǵımarat qajet ekenin aıttym. Aqmolada «Egemen Qazaqstan» gazeti men­shikti tilshileriniń keńe­sin ótki­zý júzege asyryldy. Áýeli burynǵy Pobeda kóshesindegi turǵyn úı astyn­daǵy aýmaǵy jetkilikti mekenjaı usynyldy. Gazet qosy­nynyń jetekshisi Muratbek Toqtaǵazın Selıno­grad aýdany ákimshiligi oblysqa kóshirilgeni týraly aqparat aıta qaldy. Qysqasy, Jánibek Káribjanov myrzaǵa qaıta kirip, búgingi «Egemen Qazaqstan» gazeti otyrǵan aýmaqty tutastaı al­dyq. Jıyr­madan astam páter, jalǵyzbasty jýrna­lıs­ter úshin bes bólmeli jataqhana satyp aldyq.

Gazettegi ekinshi sátti sát – biz Qazaqstan tarıhyn jaza bastadyq. О́ıtkeni bul kezeńde Reseı tarıhshylary tarapynan ara-tura «Qazaqta buryn memleket bolmaǵan» degen pikirler aıtylyp, jazyla bastaǵan edi. Osyndaı zymııan pıǵyldyń jolyna tosqaýyl qoıý úshin tarıhtaǵy ornymyzdy naqtylaı túsý qajet boldy. Ataqty tarıhshylar Mámbet Qoıgeldi, Talas Omarbekov, Kamal Burqanov, Bereket Káribaev, Búrkitbaı Aıaǵan, taǵy da basqa jas tarıhshylar osy jobany júzege asyrýǵa belsene aralasty. Gazet betinde zaman, qoǵam, demokratııalyq úrdis­ter júzege asyryla bastady. Ártúrli oı-pikirler qalyptasa tústi. Oppozısııalyq toptar da qylań bere bastady.

Osy kezeńde ózimniń keńes­shim etip qazaqtyń ataqty jaz­ý­shysy, Memlekettik syılyq­tyń laýreaty Sherhan Murtazany jumysqa shaqyr­­dym. Oıdy oı, sózdi sóz qýady. Qazaqtyń taǵy bir ataqty pýblısıst jazýshysy Kamal aǵa Smaıylov ekeýiniń arasyndaǵy hatty uıymdastyrý ıdeıasy týyndady. Kamal aǵa bizdiń basylymda «HHI ǵasyr – Qazaqstan ǵasyry» atty taldaý materıalyn jarııalaǵan edi. Oǵan Sherhan aǵamyz jaýap jazdy. Kózi qaraqty oqyrman muny umyta qoımaǵan shyǵar. Ekeýara jazysqan bul hattarda elimizdiń jer asty, jer ústi baılyqtary halyqtyń múddesine emes, basqa bir toptardyń múddesine jumsala bastaǵany ashyq ári ashyp jazyldy. Bul hat jazysý bir jarym jylǵa sozyldy. Keıin eki jazýshynyń qalamynan týǵan osy dúnıeniń bári «Halqym, saǵan aıtam, Elbasy, sen de tyńda» degen atpen kitap bolyp jaryqqa shyqty.

Men gazetke redaktor bolǵan kezde el ómirinde oryn alǵan eleýli oqıǵanyń biri – astananyń Almatydan Aqmolaǵa aýysýy. Sol jyly Prezıdentpen birge Aýstralııanyń birneshe qalasyn araladyq. Kanberra qalasynda bolǵanda Prezıdent bizde de osy shahar sııaqty jańa astana bolatynyn aıtyp, Aqmolaǵa kóshti bastaý týraly tuńǵysh ret pármen berdi. Maǵan osy pármendi «Egemen Qazaqstan» gazetiniń minberinen halyqqa alǵashqy bolyp jetkizý baqyty buıyrǵanyn da aıta ketkim keledi.

Jalpy, joǵaryda aıt­qan hat jazysýlar meniń taǵ­dyryma da áser etti. Sol úshin jumystan shette­tildim. Biraq oǵan esh ókin­beı­min. О́ıtkeni gazettiń ult aldyndaǵy mıssııasyn oryn­daý­ǵa óz úlesimdi bir adamdaı qostym dep oılaımyn.

Qazir «Egemen Qazaqstan» gazeti Ádiletti Qazaqstannyń jańa tarıhynyń jylnamasyn qalyptastyratynyna seni­mim mol. Gazet ujymy men oqyrmandaryn basylymnyń 105 jyldyq mereıtoıymen shyn júrekten quttyqtaımyn. Jasaı ber, «Egemen!».

 

Ýálıhan QALIJAN,

UǴA akademıgi, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 1996–1998 jyldardaǵy bas redaktory 

Sońǵy jańalyqtar

Syr óńirinde shıbóri nege kóbeıdi?

Aımaqtar • Búgin, 16:38