Egemen Qazaqstan • 13 Jeltoqsan, 2024

Halyq ańsaǵan hattar

500 ret
kórsetildi
22 mın
oqý úshin

Qazaq mádenıeti men rýhanııa­ty­nyń kórnekti tulǵalary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıy­lovtyń uzaq jyldar boıy jup jazbaı, jup jazsa da, kóz jaz­baı qatar júrgen joldas­ty­ǵy men dostyǵy qoǵam ómirinde ózgeshe órnek salyp, ónegesin de or­nyqtyrdy.

Halyq ańsaǵan hattar

Keremeti olardyń ómir­­­baıan­dyq derek­te­rine qara­sańyz, baıa­ǵydan ekeýiniń joldary túıisip, qıy­lysyp júretini anyq ań­ǵa­ry­lady. Eki qajymas qaı­rat­ker, qarymdy qalamgerdiń sonaý alpysynshy jyldardan bastalǵan dostyǵynyń bir kezeńi el aýzynda urpaqqa hat bolyp qalǵan murasymen de áıgili.

Qazaqtyń arystan jazýshysy men úlken saıasattyń qan bazarynda júrip, alpys jasynda jazýyn údete túsken tanymal qaıratkerdiń 90-jyldary «Egemen Qazaqstan» gazeti arqyly bir jarym jylǵa jýyq ózara jazysqan 25 haty qoǵamdyq ómirdi dúr sil­kindirip, oqyrmannyń ystyq yqylasyn týǵyzdy. Bul hattarǵa qalyń buqara súısingenimen, alpaýyttar, jemqorlar, ury-qarylar tiksinip qalǵany da ras.

Endigi eldik maǵynaly jáne ashy shyndyqty ashyq aıtqan kólemdi pýblısıstıkalyq maqa­lalardyń (epıstolıarlyq janr túrinde) redaksııada kompıýtermen terilip, gazetke basylatyn aralyqta ishki tártip bo­ıynsha biz qyzmet etken Saıasat bóliminen ótken jaǵdaıyn aıtsaq, árbir hattyń ózindik tarıhyna kózbe-kóz kýá bolǵanymyz jadyda jańǵyryp, udaıy este saqtalyp júretini túsinikti ǵoı.

Búgingi áńgimede biz osy ordaly oıly hattarda qoǵamnyń eń ózekti máselelerin qoparyp jazyp, aıtýyndaǵy batyldyq pen adal­dyqtyń, jýrnalıstik she­ber­lik pen qaıratkerlik jaýap­ker­shiliktiń ushtasyp, dáýir men zaman tulǵalaryna tán bolmysynyń qalaı tanylǵanyn sóz etýdi jón dep bilgenbiz. Ataqty aqyn Qadyr Myrza-Áli aıtpaqshy, «Sózde kiná joq, bireý ony muzǵa aýnatyp jetkizedi, bireý ony tuzǵa aýnatyp jetkizedi. Endi bireý júreginiń jylýyna bólep jetkizedi».

Bizdiń keıipkerimizdiń biri – shyndyqty qoǵamnyń kózine kórsetip aıtqan, aqıqattyń qaıqy qylyshy, biri – sabyrmen aıtsa da salıqaly. Keıde derek-dáıektiń ózimen ǵana mı qozǵaıtyn marǵasqa tulǵalar qoǵamnyń zar-muńyn, áleýmettik ádiletsizdikti jurtqa qalaı jetkizdi?

О́zderi ómir súrgen qoǵamda asa qadirmendi, atynan at úrketin eki zamandas aǵalarymyzdyń sol ýaqyttaǵy jazysqan hattaryn joǵary baǵalaǵan kórnekti jazýshy Dýlat Isabekovtiń «Shyndyqtyń jebesi» atty derekti fılmde «Olar Almatyda bir-birimen kún saıyn bolmasa da jıi kezdesip, áńgimelesip júrgen dos kisiler ǵoı. Elimizdiń aǵa gazeti betinde qoǵamdy alańdatqan eń ózekti, kezek kúttirmeıtin máselelerdi, kókeıge keptelgen ashy saýaldardy ashyq hat jazysýy arqyly batyl, batyryp aıtýy – ádemi tásil, túri, pishini bólek, bıik tulǵalarǵa tán tapqyrlyq boldy» degen pikirin bildiredi. Hat túrinde jazylǵan pýblısıstıka dep baǵalaıtyndar da bar. Hat arqyly syrlasý dep te júr. Ras, bul jazý isindegi eki alyptyń aldyn ala kelisilgen dúnıesi emes edi.

Qııaldaǵy qısyndy oılas­tyr­ǵan qadamnyń qalaı bastalǵany da qyzyq. Jýrnalıstıka men shyǵarmashylyq izdenisterde tosynnan oı týyndaýynyń keıde ulasyp, tolǵaqty oılarǵa jal­ǵasyp, qoǵamda rýhanı qun­dy­lyqtardyń paıda bolýyna da áserin tıgizedi. Áýeli Kamal aǵamyzdyń «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 1996 jylǵy 25 maýsymda «Qazaqstan. HHI ǵasyr» degen maqalasy jaryq kóredi.

Ǵylymı-tehnıkalyq jáne ekono­mıkalyq taqyryptaǵy pýblı­sıstıkanyń tanymdyq turǵyda taldaýlary men saraptamasy qatar júretini belgili. Sol sebepti «Qazaqstan jeriniń bir mıllıard adamdy asyraýǵa múmkindigi bar» degen dáleldi oı tujyrymyn (Birikken Ulttar Uıymy mamandarynyń ǵalym­dar bergen negizinde jasaǵan qorytyn­dysy) naqpa-naq taratyp, máse­leniń syryn ashyp, bolashaq baǵ­da­ryn anyqtap berýdi kózdegen edi.

Qazaqstannyń ken baılyǵyn bir kisideı bilemiz dep júrgender úshin bul kólemdi maqalada kel­tirilgen sıfrlar men naqty derekterden keıin bas aınaldyryp, kóz tundyrǵan, qazaq dalasynyń jeras­ty baılyǵynyń qory dúnıe­júzi boıynsha aldyńǵy orynda ekenine tańdaı qaǵyp, injý-marjandardyń mol bolǵanyna qýanýymyz kerek, árıne. Alaıda paıdaly ken qazbalarynan túsetin orasan qarjy qarapaıym halyq ıgiligine nege týra jumsalmaı jatqanyna qaıran qalmaı ma? Jylaıtyn jaǵdaı ma, bul qalaı? Osynshama orasan baılyqty aýzy­­­­myzdan jyryp, qaıda áketip jatyr demeı me? Jurt ekiudaı sezimde qalǵandaı boldy.

Sol kezde erkin oılylyǵy men qaharly minezine qaraı Sherhan Murtazanyń daýysy sańq etti. «Altyn sandyqtyń kilti kimde? Kamalǵa hat!» dep alǵashqy jazbasyn (12 shildede jarııalanǵan) shıryǵyp jazdy.

«Kamal! Saryarqa men Atyraý, Altaı men Qarataý qoınaýlary naǵyz altyn sandyq eken. Sonyń kilti endi elimizdiń qolyna erkin tıdi», dep jazypsyń. Sony endi bilip júrgendeı «eken» degeniń netkeniń. Al sol altyn sandyqtyń «kilti elimizdiń qolyna erkin tıdi» dep aıqaılaǵanyńa jol bolsyn! Onda biz sol altyn sandyqtyń ús­tinde nege jalańbut otyrmyz?» dep áleýmettik teńdiktiń taǵdyr-ta­laıy qaıda ketkenin suramaı ma?

Shyndyqqa shart júgingen Sheraǵanyń dál osy naızaǵaıly sózi bıliktiń mańdaıyn jaryp jibergendeı boldy. Jappaı qınalǵan halyqtyń jan jarasyn júregimen sezinip, sol «baılyqty talan-tarajǵa salǵan» úkimet pen ókimetke ýaqyttyń eń bas­ty suraǵyn shymbaıyna batyryp emes, súıekten ótkizip ashyq qoıǵan qaıratkerge «páli» dep rıza bolmaǵan qazaq joq.

Qazaq zııalylary arasynda keńinen tanymal, bási bıik, oıǵa, ıdeıaǵa júk artqan, úlken kólemdi qarpı biletin kemel sóz ıesi Kamal ózine dál osyndaı kóńil kúıdegi hatty basqa emes, qandykóılek Sherhan dosynan kútti me, joq pa, ony biz bilmeımiz. Kútpegen de bolar, biraq qalamynyń ushyn sııaǵa molynan batyryp jazǵan maqalasyna qatysty bir pikirin aıtýy múmkindigin joqqa shyǵara almaısyń.

Ony alǵashqy jaýap hatynda «Osyndaı bir kúdik-suraqtyń seniń tarapyńnan bolatynyn sezip júr edim» dep eske alady. Sheraǵa da birinshi hatynyń sońynda «Ekeýmiz bir jyldyń tóli edik qoı. Anda-sanda syrymdy, pikirimdi saǵan aıtpaǵanda kimge aıtamyn?» dep kóńil qushaǵyn ashady da: «Aıt­paqshy, Malahovtan ne habar?» dep sózge tartady.

Qazaq qoǵamynda, jalpy aýyl­­dyq jerde úlken mártebege ıe bolyp, elimizdiń baspasóz áleminde óshpesteı iz qaldyrǵan «90-jyldary «Sh.Murtaza men K.Smaıylovtyń jazǵan hat­ta­ry­nyń» jeke tarıhy osylaı bas­talǵan-dy.

Abyroı-bedeli, ataq-dańqy talaı asýdan asqan bul eki memleket jáne qoǵam qaıratkeriniń ómirbaıandyq jáne talǵam-tańdaý uqsastyǵy, ulttyq múddeden jana­shyr jaqyndyǵy adam tańǵalar­lyqtaı, olardyń orda buzǵan mansaptyq jáne azamattyq ósý joldary da dál solaı qatarlas, órkendi bolyp keledi.

Jas jýrnalıst Kamal Smaıylov «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas Alash») gazetiniń Qaraǵandy ob­lysy boıynsha menshikti til­shisinen Almatyǵa aýysqanda onyń ornyna Sherhan Murtazaev bardy. Tipten áriden aıtsaq olar – ıt kóılegin birge kıip, tozdyrǵan qurdastar.

Shyńdalý men sheberlik talanty sharshy topta shań juq­tyrmaıtyny da ras. Shamaly ýaqyt ishinde shigesine qorǵasyn quıǵandaı myǵym deneli Sherhan Murtazaevtyń jastar gazetiniń Qaraǵandydaǵy tilshilik qyzmeti men súıekti maqalalarynyń jarııa­lanýy, bastamashyl izdenis­teri (Batyr ushqysh Nurken Ábdirov­tiń erligin jańǵyrtyp, oblys orta­lyǵynda eskertkish turǵy­zylýyna tikeleı atsalysýy, t.b.) jan-jaqtaǵy jýrnalısterdi ózine jalt qaratqany sondaı, muny tez ań­ǵarǵan komsomoldyń Ortalyq komıtet basshylary ony gazettiń bas redaktorynyń orynbasary qyzmetine dereý shaqyrady. Biraq túrli sebeppen ol bul qyzmetke barmaıdy.

Qudaıdyń kózi bar eken, kóp uzamaı, Kamal aǵanyń tasy órge domalaıdy. Otyzyna deıin orda buzǵan (dálirek 28 jasynda) Kamal aǵa jańadan ashylǵan «Bilim jáne eńbek» jýrnalynyń tuńǵysh bas redaktory bolyp taǵaıyndalady. Sodan keıin bilimpaz, minezi salmaqty, oıly, tegi myqty jas jigit Qazaqstan komsomoly Ortalyq komıtetiniń ıdeologııa jónindegi hatshysy laýazymyna kóteriledi. Az jyldan soń sáýleli qalamgerligi jáne kósh bastaıtyn sıpaty ádebı jáne qoǵamdyq ortada kópshilikti súısindirgen jas talant Sherhan Murtaza bolsa, «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń ádebı qyzmetkeri qyzmetine aýysqan edi. Dál osy qyzmetin jaınatyp jibergen daryndy jýrnalıst kúnderdiń kúninde «Lenınshil jas» gazetiniń bas redaktory bolyp bekitiledi. Bul tustaǵy «Lenınshil jas» meılinshe halyqshyl boldy. Sonyń sózin sóıledi, joǵyn joqtady, baryn baptady. Sonyń arqasynda taralymy jyldan-jylǵa eselep ósti. Biletinder tipti shırek mıllıonǵa jetti-aý dep jazyp júr.

Qazaq ádebıeti men jýrnalıs­tıka­synda úlken olja salǵan kileń talanttar men nebir has júı­rik­ter HH ǵasyrda «Sheraǵanyń shek­pe­ninen shyqqanbyz!» degen asyl sózdi uly ustaz uǵymynda tasqa qa­shap jazǵandaı boldy.

Sonymen, qos qalamgerdiń ári jazýshy-jýrnalıstik jáne bas­shylyq qyzmettegi ómirbaıany 1960 jyldan bastalyp, keshegi keńestik kezeń­nen el egemendigine qol jet­kizgen jańa zamanǵa jalǵasty.

Baıtaq elimiz ben qoǵam tarıhynda joıylmas maǵyna, óshpes iz qaldyrǵan Sh.Murtaza elimizde qandaı betkeustar qo­ǵam­dyq-saıası gazet-jýrnal bar, solardyń barlyǵynda bas redaktor qyzmetinde teńdessiz dep moıyndalyp, aty tolassyz maqtanyshqa, aıbarly eltutqaǵa aınaldy. Jastar gazetin zor bıik deńgeıge jetkizgen onyń «Jalyn» almanaǵy (Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń ekinshi hatshysy da bolǵan), «Qazaq ádebıeti» gazeti, «Juldyz» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterinde buǵan deıin bolmaǵan bas redaktordyń qaısar da qaıraýly, batyl jáne tereńnen tolǵaıtyn zor tulǵasy aıqyn tanyldy. Keshegi qatyp, semip, siresken «SQ-ny» bir mezette jańa turpattaǵy «Egemenge» aınaldyrǵanyn aısaq ta jetkilikti.

Bes kitaptan turatyn «Qyzyl jebe» romany men «Myltyqsyz maıdan», «41-jylǵy kelinshek» pen «Qara marjan», «Aı men Aısha» (eki kitap) romandaryn, keremet kórkem áńgimelerin osyndaı qııamet-qaıym jumysta júrip jazǵany sýretkerdiń has talanty men eńbeginiń syıy bolsa kerek.

Sonymen... Bir-birinen onsha uzap ketpegen ýaqyttar da baǵaly boldy. Kamal Smaıylov res­pýb­lıkanyń basqarý qyz­metinde ıdeologııalyq jumys­tyń qaırat­keri, jaýapty qyzmet aıasynda jáne sol salanyń jetekshisi re­tinde biregeı tulǵaǵa aınaldy. Komsomoldan keıin, 1964 jyly Kınematografııa jónindegi komıtet qurylyp, sol komıtet tóraǵasynyń orynbasary boldy. 32 jasynda «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń dırektory qyzmetin atqardy. Qazaqtyń qoly jete bermeıtin kınonyń da tilin tapty. Ulttyq kıno óneriniń maqtanyshyna aınalǵan kórkemfılmderdiń («Qyz Jibek», «Mánshúk týraly án», «El basyna kún týǵanda», «Atamannyń aqyry», «Transsibir ekspresi», «Kókserek», t.b.) túsirilýine eren eńbek sińirgen edi. Arada partııanyń Ortalyq komıtetinde qyzmet atqaryp, 42 jasynda kıno jónindegi komıtetke basshylyq jasady.

О́mirlik ustanymy berik eki qalamger aıtýly laýazymda, mınıstr deńgeıinde, ıaǵnı Qazaq­stan­nyń teleradıohabarlaryn taratý jó­nindegi komıtetiniń tóraǵasy qyzmetin túrli kezeńde abyroıly atqardy.

Tabıǵatynan minezge baı, dıp­lo­matııalyq daryny bar, elgezek, izdenimpaz, tereń bilimdi jáne kisiligi mol Kamal aǵa keńestik saıasat ústemdik qurǵan zamanda ulttyq telearnadan qazaq tilindegi oıly baǵdarlamalardyń baǵyn ashty, altyn qorǵa irgeli teletýyndylardy ázirledi, jas telejýrnalısterdi tyń izdenisterge baýlydy.

Qazaq baspasóziniń qarasha­ńy­raǵy «Egemen Qazaqstan­nan» telearnalardyń qutty mekenine aýysqan Sheraǵań ózi aıtpaqshy, «qalyń ormannan ıne izdegendeı» kúıde «Qazaqstan» ulttyq telearnasynda qazaq tili mártebesi men qazaq kadrlarynyń bıik deńgeıin qalyptastyrý úshin «uzaq jyldar boıy siresken, ábden sińisken pıǵyldy tý etkendermen» ashyq kúresti. «Bılep, tóstegen ornynan jyljýy múmkin emes» degen talaı-talaı «myqtylardy» táýbesine keltirgen-di. Ony «ultshyl» dep daýryqqandar da az bolǵan joq. О́zi de ulttyq sana jáne ulttyq múdde taqyrybynda turaqty habar júrgizdi jáne ózi tusaýyn kesken «Tańsholpan» tańǵy sazdy baǵdarlamasy áli de otyz jyldan beri sol taýyp qoıylǵan áýezdi ataýymen araıly tań atyryp, jańa kórermenderimen tolyǵyp, qaýyshýda.

О́z qatarynyń aldy bolǵan Kamal aǵa túrli laýazymdaǵy partııa jumysynyń taǵdyr-talaıynda ári basshy ári qarapaıym, kópshil, adal­dyqtan attamaı, aqyryn jú­rip, anyq basqan qalpynda, dos adam úlgisinde bıikte júrdi. Jıyrma derekti kitap jazdy. Solar­dyń ishinde shyn mánindegi mádenıet menedjeriniń óner men ómir jaıly tolǵaýlary bir tóbe, ásirese, «Bizdiń ǵarysh ǵalamat», «Qazaq kınosynyń tarıhy», «HHI ǵasyrǵa saıahat», «Jeti qyr, bir syr» sekildi kitaptarynyń qundylyǵy ýaqyt ótken saıyn artpasa, esh kemimeıdi.

Zeınet jasyna qaraı barar jolda «Parasat» pen «Aqıqat» jýrnaldarynda bas redaktor boldy. Alash muraty jolynda aıdarly taqyryptardy júıelep ashyq qoǵamnyń betine shyǵardy.

Qıyn-qystaý kezde Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń tóraǵasy bolyp, jańashyl bastamalarymen jarqyraı kórindi. Reti kelgen soń aıtaıyq, negizgi respýblıkalyq Jýrnalıster uıymyn ádette bas gazettiń redaktory basqarady degen jazylmaǵan zań bar. Sony Sheraǵań «buzdy». «Bul qııamet-qaıym jumysty túzep, jónge salý Kamaldyń ǵana qolynan keledi» dep aıqaıǵa basyp, iri tulǵaǵa senim bildirip, biraýyzdan saılaıdy. Kishkentaı ǵana detal, shtrıh – myqtynyń úlgisin moıyndatý ǵana emes, ábıúrli istiń jolyn ashý. Solaı boldy da.

Zaman zııalysynyń aıbary Sherhan Murtazanyń demo­kra­tııanyń lebi esken 90-jyldary Joǵarǵy Keńestiń jáne elimizde sybaılas jemqorlyq etek alyp, jerasty men jerústiniń baılyǵy tý-talapaıǵa túsken 2000 jyldary Parlament Májilisiniń depýtaty bolǵan tusyn «ult múddesi úshin basyn báıgege tikken qaıtalanbas qaıratkerdiń bolmysyn tanytty» deýimiz – ashyq qoǵamǵa tán ádilettilik. Kezinde Kamal aǵa da Joǵarǵy Keńestiń depýtaty, komıtettiń tóraǵasy da bolǵan.

Sheraǵanyń ózi kózi tirisinde dosy Kámkeńniń abyroıy úshin talaı márte astarlap aıtqanyndaı, «Ulytaýǵa úsh ret jolym tústi» dep jazady. 1999 jyly Respýblıka saraıynda «Prezıdentke saılaý­shylardan qulaqqaǵys» degen taqyrypta sóılegen sózin bylaı bastaıdy: «Biz jaqynda jazýshy, jýrnalıst Kamal ekeýmiz Jezqazǵan jazırasyna, qart Qarsaqpaı, Ulytaý óńirine baryp qaıttyq. Men qazir tek sol halyqtan estigenimdi aıtamyn. Saılaýshylar amanat aıtty: «Dúnıege kelgen jas sábı jetige jetkenshe jerden taıaq jeıdi. Odan keıin shynjáý, dimkás, meshel bolmasa júrip júgirip ketedi, dedi. – Qazaqstan atty jas memleket azattyq alǵaly jeti jyl ótti. Jeti jastan asqansha Qazaqstan jerden taıaq jegen joq. Jemqorlardan, paraqorlardan, qorqaýlardan qorlyq kórdi», dedi.

Dál osy sıpatta sózin ári jalǵastyryp, zaman suraqtaryn alǵa tarta túsedi. «Aıtpasa, sózdiń atasy óledi» demeı me? Júrek jutqan adam bolmasa, muny kim aıta alar edi? Tap qazir sol erjúrek qalamgerdiń jazǵandarynan úzindi alyp keltirgen jerin oqyǵan keıbir saýysqannan saq adamdar «myna aıtqandaryn biz basa almaımyz» degenderin estigennen keıin «Nesine qorqasyz. Bul maqalalardyń barlyǵy 1996-1997 jyldary «Egemen Qazaqstan» gazetinde basylǵan» dep dáıek aıtsaq, esinen tanyp, tańyrqaı ma, kózderi uıasynan shyǵyp kete jazdaıdy. Eriksiz «myqty eken» deıdi.

El aýzynda eki qalamgerdiń ege­men­diktiń eleń-alańynda «Egemen Qazaqstan» gazeti arqyly qo­ǵam­­nyń eń kúıip turǵan, beıjaı qaldyrmaıtyn ózekti taqy­ryp­tardy qozǵap, sol kezdegi bılik­tiń atyna shyndyqty shyj­ǵyryp basqan qalpynda ózara jazysqan hattary júrdi dedik. Epıstolıarlyq janrda jazylǵan maqala­lardyń ótkirligi men tereń­digi belgili bir deńgeıde qubylys boldy. El árdaıym jalǵasyn kút­ti.

Keıde sol jyldary zeınetke shyq­qan Sheraǵany redaksııaǵa qur­metpen shaqyryp, sholýshy qyzmetinde óz aramyzda júrýin qalap, qolqa salǵan gazet basshylarynyń aqyldy isi bolmasa, osyndaı tarıhı hattardyń tynysy ashylar ma edi, joq pa, dep te oılaısyń. Bir ǵana osy taǵylymy mol hattar emes, 90-jyldardyń bel­ortasynan beri abzal qalamgerdiń qulashyn keńge sermep, san alýan taqyrypta óndirtip jazǵandary tutas dáýirdiń aınasy jáne she­jireli ómiriniń aıǵaq-arhıvine aınaldy.

Bas gazettiń de abyroıy asty, buryn-sońdy oqyrman jurt­shylyqtyń munshalyqty yqy­lasty bolmaǵany anyq baıqaldy. Shyn júrekten shyqqan sózge qarapaıym adamdardyń aıyzy qandy, qos qaıratkerdiń ózara syrlasýy men ún qatýyn jalpy zııaly qaýym da asyǵa kútetin. Belgili ádebıetshi-ǵalym Sherııazdan Eleýkenovtiń «Qos qalamgerimiz, qos qyranymyz Sherhan Murtaza men Kamal Smaıy­lovtyń «Egemen Qazaqstan» gazeti arqyly ekeýara jazysqan 25 hatyn ısi qazaq bolyp oqydyq dese de syıady. Oqymasa, tek osy materıal boıynsha gazet redaksııasyna 3 myńnan asa hat túse me? Buryn-sońdy bolmaǵan bul hat tasqyny kóp nárseni ańǵartsa kerek» dep qos avtordyń «Elim, saǵan aıtamyn, Elbasy, sen de tyńda!» degen atpen shyqqan kitabyna Qazaq PEN klýbynyń halyqaralyq syılyǵyn berý kezinde tebirene aıtqany esimizde.

Qazaq pýblısıstıkasy tar­lan­bozdarynyń árbir hatynda qozǵalǵan máselelerdiń búkpe­siz, ashyq aıtylýyn maqala taqyryptaryna da qarap ańǵarýǵa bolady. Bul egemen – el ishinde, aınalamyzda, jańa baǵdarly qoǵamda adamı tazalyq, áleýmettik ádilet, adaldyq, ult pen qazaq tiliniń mártebesin tııanaqty etý, adamnyń qunyn qasterleý, memleket múlkin tonaǵandar men urlaǵandardy aıaýsyz jazalaý, aýyldy qamqorlyqqa alý, ulttyq rýh men ulttyq-tarıhı sanany oıatyp, jańǵyrtý jáne zań tártibiniń qatal saqtalýyn kózdep, ashyq jazý­dyń jáne jarııalaýdyń ozyq tájirıbesi. El gazeti «Egemenniń» enshisindegi bul hattar úlgisi – eldik minezdiń úlgisi.

Kóńili muhıttaı Kamal aǵa óziniń sońǵy kitabynda «Bárine úlgerdim» jazypty. Shynynda bar ómirin halyqqa arnaǵan adam osylaı aıtatyn shyǵar-aý.

Sher tolqytqan Sheraǵa jan dosy, qalamdas jampozy dúnıeden ozǵanda, qaıǵydan kúńi­rene otyryp jazǵan maqa­lasynda: «Zamannyń dıdary men kepıeti týraly syrlarymdy endi kimmen bólisemin? Sen tym aqkóńil, adal ediń ǵoı, Kamal! Qoǵamda bolyp jatqan tolaıym kemshilikterdi men ashyna jazǵanda, sen sol qoǵamdaǵy zárýdeı jaqsylyqtardy tizbelep, maǵan basý aıtýshy ediń. Zamannyń, qoǵamnyń aldaǵy kúnderinde jaqsylyqqa, aqjarqyn kúnderge jetetinin dáleldep, udaıy da úmit otyn jandyratynsyń», dep aıt­qan eken.

Asyl sózdiń ıelerin jas urpaq zerdesi esten shyǵarmaıdy dep senemiz.

 

Meırambek TО́LEPBERGEN,

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri