Osy oraıda Atyraý oblysy Qazaqstan halqy Assambleıasy biregeılikti jáne básekege qabiletti ultty qalyptastyrý úderisinde jemisti jumys istep keledi. Tarıh qoınaýyna ketip bara jatqan jyl ishinde tatýlyq pen birliktiń myzǵymas tuǵyry retinde óńirde beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqydyrý biregeı jobalardy atqardy.
Izgi istiń izashary ispetti Ulý jylynyń shymyldyǵy úsh mańyzdy oqıǵamen túrildi: kenen oı men kemel árekettiń ordasy Ulttyq quryltaı óziniń III otyrysyn naýryz aıynda óńirimizde ótkizdi; qoǵamda quqyqtyq normalary bar ınstıtýt retinde qalyptasqan Qazaqstan halqy Assambleıasy sáýir aıynda óziniń kezekti 33-sessııasyn «Birlik. Jasampazdyq. О́rleý» taqyrybyna arnady; 2 qyrkúıek kúni Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýyn usyndy.
Prezıdent osy úsh oqıǵa barysynda elimizdiń saıasat pen ekonomıkadan bastap, bilim men mádenıetke deıingi barlyq saladaǵy baǵyt-baǵdaryn aıqyndap berdi. Halqymyzdyń azamattyq biregeıligin nyǵaıtatyn táýelsizdik jáne otanshyldyq, birlik pen yntymaq, ádildik jáne jaýapkershilik, zań jáne tártip, eńbekqorlyq pen kásibılik, jasampazdyq pen jańashyldyq sekildi negizgi ıdeologııalyq tujyrymdardy qadap aıtty.
Memleket basshysy zań men tártip, eńbeksúıgishtik pen kásibı biliktilik, jasampazdyq pen jańashyldyq sııaqty ıdeıalyq negizderdi basshylyqqa ala otyryp, Qazaqstan kútpegen jáne jyldam damyp kele jatqan HHI ǵasyrda óziniń laıyqty ornyn tabady dep atap kórsetti.
Prezıdent túrli syn-qaterge qaramastan, elimiz strategııalyq maqsat-mindetterinen aınymaıtynyna nazar aýdardy. Az ýaqyt ishinde júrgizilgen saıası reformalar nátıjesinde bıliktiń barlyq tarmaǵy adamnyń zańdy múddesin, quqyǵy men erkindigin qorǵaýǵa jáne ony ilgeriletýge negizdelgen jańa júıe boıynsha jumys isteı bastady. Endigi mindet – ádildik, ınklıýzıvtilik, pragmatızm qaǵıdalaryna negizdelgen jáne halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýdy kózdeıtin jańa ekonomıka úlgisine kóshý.
Bul jolda árqashan bizdiń ulttyq sıpatymyzdyń ereksheligi bolyp kelgen ashyqtyq pen toleranttylyq kómekke keledi. Ásirese, elimizdegi turaqtylyqty, birlikti saqtaý, kópetnosty, kópkonfessııaly memlekettiń ishinde bir orta qalyptastyrý, memlekettik saıasattyń birizdiligin júrgizý barysynda halqymyzdyń osy atalǵan ıgi qasıetteri jetekshi ról atqarady.
«Adal adam – adal eńbek – adal tabys» – bólinbeıtin uǵym. Bul úsh baǵan – ozyq jáne tabysty elge aınalýdyń basty kilti. Bul jerde balalar men jastardy tárbıeleýge, olarǵa osy ozyq qundylyqtardy sińirýge erekshe kóńil bólinýge tıis. Biz osy irgeli qundylyqty urpaq sanasyna sińirýdi jalǵastyrýymyz kerek. Jańa býyn arasynda osy qundylyqtardy nasıhattaý HHI ǵasyrdyń jahandyq qaýip-qaterlerin eńserýge senimdi negiz bolady.
Memleket basshysy aldaǵy jyldarǵa úsh basym mindetti aıqyndap berdi. Birinshiden, Assambleıa qyzmetin jańa gýmanıtarlyq-ıdeologııalyq doktrınamen úılestirý:
– patrıotızm, mádenıet pen dástúrlerge qurmet negizinde jáne zamanaýı ádisterdi paıdalaný arqyly jastardy tárbıeleý men qundylyqtardy nasıhattaý;
– jalpy, Otanǵa tıesililik, toleranttylyq jáne tilderdi meńgerý negizinde jalpyazamattyq sanany nyǵaıtý.
Ekinshiden, jańa syn-qaterler men qaýip-qaterlerge qarsy turý:
– nashaqorlyq, oıynqumarlyq, zorlyq-zombylyq, vandalızm, ysyrapshylyq sııaqty bes áleýmettik keselge qarsy kúres;
– beıbitshilik pen kelisimdi saqtaý, etnosaralyq arazdyqty tutatýǵa jáne etnostyq belgiler boıynsha kemsitýshilikke jol bermeý;
– birlikti nyǵaıtý, qoǵamdy bólý, azamattardy aqparattyq soǵystarǵa tartý áreketterine qarsy turý.
Úshinshiden, Assambleıanyń ınstıtýsıonaldyq áleýetin nyǵaıtý:
– memlekettik organdarmen, Parlamentpen, máslıhattarmen ózara is-qımyldy keńeıtý;
– sheshimder qabyldaý, memlekettik baǵdarlamalar men basqa da bastamalardy ázirleý, iske asyrýdaǵy rólin arttyrý;
– jastar baǵytyn damytý, jastardy assambleıa qyzmetine tartý;
– Dostyq úıleriniń ıntegrasııa jáne jobalardy júzege asyrý ortalyqtary retindegi rólin kúsheıtý.
Qazaqstan halqy Assambleıasy qazaq halqynyń tóńiregine toptasýdy túpki ózegi ete otyryp, qazaqstandyq patrıotızm men birtektilikti berik ornyqtyrýǵa jáne etnosaralyq kelisimdi qamtamasyz etýge qyzmet etip keledi. Osy maqsatqa jetý jolynda onyń júzdegen sharalary iske asyp, qazaqstandyq tutastyq búginde kúndelikti ómirlik normaǵa aınaldy. Bul mindetter aıasynda týyndaıtyn keshendi de keleli jumystardy atqarýǵa assambleıamen bir sapta oblystyq basqarmalar, aýdan ákimderi, oqý oryndary, jastar uıymdary men azamattyq qoǵam ınstıtýttary óz áleýetin sarqa jumsap keledi.
Atyraý oblysynda Qazaqstan halqy assambleıasynyń quramynda 18 etnomádenı birlestik bar. Oblys ortalyǵyndaǵy Dostyq úıi – osy etnos ókilderiniń basyn qosqan ortaq shańyraǵy, shyǵarmashylyq áleýetin áıgileıtin mádenı oshaǵy. Munda etnomádenı birlestikterdiń túrli ulttyq merekeleri jáne qaıyrymdylyq is-sharalary ótedi. Qyzmettiń basym bóligi etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtý, patrıotızmdi nasıhattaý ıdeıasyn taratý, etnosaralyq daý-janjaldyń aldyn alý baǵytynda bolyp keledi. «Tatýlyq» tatar-bashqurt, Atyraý oblysynyń «Orys-slavıan kazaktar qaýymdastyǵy» fılıaly, «Iverııa» grýzın, «Bylına» orys, «Thonıl-Atyraý» káris, «Svetoch-Atyraý» slavıan, «Dovıra» ýkraın, «Vıdergebýrt» nemis, «Edil-Jaıyq» qaraqalpaq, «Yntymaq» ózbek, «Novrýz» ázerbaıjan, «Vaınah» cheshen-ıngýsh, «Alııa» evreı, «Párváz» uıǵyr, «Kaspıı» daǵystan, Atyraý oblysynyń dúngen etnomádenı birlestikteri respýblıka boıynsha shyǵarmashylyq ujymdarymen de, qaıyrymdylyq kerýenimen de keńinen tanymal. Jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı atqaratyn jumystary, áýelgi kezekte, qasıetti Atyraý jerinde qolaıly etnosaralyq klımat qurýǵa jáne qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
О́ńirde oblystyq assambleıa qurylymdary – Analar keńesi, Aqsaqaldar keńesi, Jýrnalıster klýby, «Assambleıa jastary» RQB ókildigi, Ǵylymı-saraptamalyq top, Medıasııa kabıneti, H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýnıversıteti Qazaqstan halqy assambleıasy ınstıtýty belsendi jumys júrgizip keledi.
Jyl basynan beri Qazaqstan halqy assambleıasynyń qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq birlikti damytý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrý jónindegi bekitilgen is-sharalar jospary aıasynda oblysta 700-den asa is-shara ótip, 23 myńnan asa adam qamtyldy.
Qarashada Atyraý oblysy Qazaqstan halqy assambleıasynyń XXVIII sessııasy ótti. Aımaq basshysy retinde oblystaǵy assambleıa qyzmetiniń jumysyna oń baǵa bere kelip, jyl ishinde júzege asqan jumystarymen jan-jaqty tanystym. Jıynda óńirdegi bilim berý, tárbıe, memlekettik tildi dáripteý, jalpyulttyq birlikti qamtamasyz etý, etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtý sekildi taqyryptar jan-jaqty taldandy.
Sondaı-aq etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtýǵa, birlik pen turaqtylyqty saqtaýǵa qosqan úlesi úshin sala qyzmetkerleri – assambleıa ókilderin «Iverııa» grýzın etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Zýrab Bobohıdze men «Svetoch-Atyraý» slavıan etnomádenı birlestiginiń tóraıymy Raısa Bıtkovany jáne «Alııa» evreı etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Mıhaıl Shadılovty Quttyqtaý hatpen ulyqtap, Assambleıa jastary men Analar keńesiniń múshelerine Alǵys hat tabystadym.
Atqarylǵan jumys aýqymdy, onyń bárin atap shyǵý múmkin emes, bálkim, shart ta bolmas. Eń bastysy, osy jyldaǵy atqarylǵan ıgi isterimiz – osy joldaǵy árbir qadam bizdi bir úıdiń balasyndaı úıirip, bir qoldyń salasyndaı biriktirdi.
Qazaqstan halqy assambleıasy qazaqtyń qanyna sińgen jaqsy qasıettiń zańdy jalǵasy ispettes bolyp qabyldanady. Assambleıa uıytqy bolǵan izgi bastama ulttar arasyndaǵy dostyq, qoǵamdyq jáne rýhanı kelisimdi bekite tústi. Túrli etnostar ókilderiniń assambleıanyń arqasynda qaıta túlep, tamyryn tanyp, ortaq asyl arnaǵa qosylǵan jarqyn júzin kórgende atqarylǵan istiń baıandy bolǵanyna qýanasyń. Turaqtylyq, kelisim men birlikti tý etip, qazaq halqynyń mańyna toptasqan birtutas qazaqstandyq ulttyń qabyrǵasyn qataıtýda assambleıa atqarar is áli óte kóp. Assambleıa úshin, eń aldymen, el múddesi joǵary turady.
Serik ShÁPKENOV,
Atyraý oblysynyń ákimi,
Atyraý oblysy Qazaqstan halqy assambleıasynyń tóraǵasy
