О́tken 11 aıda elimizde IJО́ ósimi 4,4% quraǵan. Ekonomıkalyq ósýdiń negizgi qozǵaýshy kúshi shıkizattyq emes sektor boldy. Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Nurlan Baıbazarov aýyl sharýashylyǵynda – 13,4%, qurylysta – 10,3%, saýda-sattyqta – 8,2%, kólik pen qoımalaýda – 8,1%, óńdeý ónerkásibinde – 5,3% ósim balǵanyn baıandady. Sondaı-aq aqparat jáne baılanys, elektr energetıkasy salalaryndaǵy oń serpin atap ótildi.
Premer-mınıstr ekonomıkalyq belsendilikti yntalandyrý boıynsha qabyldanyp jatqan sharalar birshama nátıje bergenine nazar aýdardy. Aýyl sharýashylyǵy, óńdeý ónerkásibi, qurylys pen kólik salasyndaǵy ósim jyldyq josparly kórsetkishterden asyp tústi.
О́ńirlerdegi jaǵdaı boıynsha negizgi makroekonomıkalyq kórsetkishter kóshbasshylary Qaraǵandy, Qyzylorda, Pavlodar jáne Túrkistan oblystary, sondaı-aq Astana men Shymkent qalalary ósýdi qamtamasyz etti. Eń tómen kórsetkishter Atyraý, Mańǵystaý, Jambyl, Batys Qazaqstan, Aqmola jáne Ulytaý oblystarynda tirkeldi.
Atalǵan óńir ákimderine qalyptasqan jaǵdaıdy ózgertý úshin tıisti is-sharalar qabyldaý tapsyryldy. Sonymen qatar óńirlerdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn jandandyrýǵa tyń tásilder qajet. Baǵdarlamalyq qujattardyń oryndalý barysyn júıeli úılestirýdi qamtamasyz etý mańyzdy. Tıisti tapsyrma Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaevqa júkteldi.
Úkimet basshysy ekonomıkany odan ári ártaraptandyrý, ınvestısııa tartý jáne turaqty jumys oryndaryn qurý baǵytynda belsendi sharalar qabyldaý qajet ekenin atap ótti.
«Bizde ınvestısııalyq damýdyń aıqyn baǵyty bar. Biraq ınvestısııa tartý – mindettiń jartysy ǵana. Mańyzdy mindet – jobalardy sapaly súıemeldeý, týyndaıtyn máselelerdi sheshý men olardyń tabysty iske asyrylýyn qamtamasyz etý. Syrtqy ister jáne Ulttyq ekonomıka mınıstrlikterine múddeli memlekettik organdarmen birlesip, ınvestısııalyq jobalardy súıemeldeý jumysyn kúsheıtýdi tapsyramyn. Investorlardyń problemalaryn birden rettep, sheshimin tabý kerek. Sondaı-aq ákimdikterge aımaqtyq ınvestısııalyq shtabtarda túıtkildi máselelerdi júıeli túrde qaraýdy tapsyramyn», dedi O.Bektenov.
Investısııa men qosymsha quny joǵary óndiristerdi tartýǵa daıyn ınfraqurylymnyń qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý mańyzdy. Ákimdikter tarapynan qajetti qarjylandyrýǵa jetkilikti kóńil bólinbeıdi, osyǵan baılanysty óńirler bıýdjetti qalyptastyrý kezinde ónerkásiptik alańdardyń ınfraqurylymyn salýǵa qarajat bólinýin eskerýi tapsyryldy.
Elektr energııasy, jylý jáne sýmen jabdyqtaý jelileriniń tozýyn tómendetý boıynsha aýqymdy jumys atqarylyp jatyr. Salalyq mınıstrlikter men óńirler «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasyn sapaly iske asyrýdy qamtamasyz etýi qajet. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi men salalyq memlekettik organdarǵa ekonomıkalyq jáne áleýmettik jaǵynan tepe-teńdikti saqtaı otyryp, kommýnaldyq qyzmet tarıfteri men baǵalarynyń negizsiz ósýin baqylaýǵa alý mindeti qoıyldy. Inflıasııaǵa rettelip kórsetiletin qyzmet tarıfteri men baǵalarynan bolatyn áserdiń eń tómen úles salmaǵyn Ekonomıkalyq saıasat jónindegi keńes belgilegen deńgeıde saqtaý júkteldi.
Energetıka mınıstrligine tabıǵı gaz ben munaı óndirý kólemin arttyrý boıynsha sharalardy kúsheıtý boıynsha tapsyrma berildi. Premer-mınıstr 2025 jyly munaı óndirýdi josparlanǵan kólemde qamtamasyz etý qajet ekenin basa aıtty.
Qarasha aıynda jyldyq ınflıasııa 8,4%-ǵa deıin báseńdedi. Bul – áleýmettik mańyzdy másele, sondyqtan, ony qatań baqylaýda ustaý qajet. Bul jumysta turaqtandyrý qorlaryn, forvardtyq sharttardy, sýbsıdııalaý sııaqty qolda bar tetikterdi belsendi paıdalaný kerek. Sonymen qatar ımportqa táýeldi ónimder óndirisin keńeıtý qajet.
Úkimet basshysy ekonomıka ósiminiń oń qarqynyn saqtap qalý qajettigin atap ótti. Osyǵan baılanysty mınıstrler men ákimderge bólingen qarajattyń tolyq ári ýaqtyly ıgerilýin erekshe baqylaýǵa alý, Qarjy mınıstrligine bıýdjettiń kiris bóliginiń atqarylýyna baqylaýdy kúsheıtý tapsyryldy.
Úkimet otyrysynda elimizdegi sırek kezdesetin jáne joıylyp ketý qaýpi tónip turǵan janýarlardy saqtaý máselesi de kún tártibine shyqty. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev atalǵan baǵytta atqarylyp jatqan jumys pen «Qyzyl kitapqa» engen janýarlardy qorǵaý maqsatynda baǵdarlamalyq qujattardyń daıyndalýy týraly baıandady.
Búginde «Qyzyl kitapqa» engen janýarlardyń 220-dan astam túri bar. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri 2005–2023 jyldar aralyǵynda atqarylǵan jumystardyń arqasynda toǵaı buǵylarynyń sany 350-den 1 147 basqa deıin, qulandar 1 112-den 4 493-ke deıin, arqarlar 8 835-ten 20 316-ǵa deıin, qaraquıryqtar sany 12,5 myńnan 15,4 myńǵa deıin óskenin aıtty. Qazirgi tańda mınıstrlik omyrtqasyzdardyń 21 túrin alyp tastaý jóninde usynys engizdi.
Premer-mınıstr sırek kezdesetin jáne joıylyp ketý qaýpi tóngen faýnany saqtaý baǵytynda nátıjeli jumys isteýge ekojúıeler men janýarlar túrlerine monıtorıng júrgizýdi, qorǵaý men baǵalaýdy kózdeıtin keshendi tásil qajet ekenin atap ótti. Bul máselede qajetti ǵylymı zertteýler júrgizý, halyqaralyq ozyq tájirıbe, jańa tehnologııalar men aqparattyq júıelerdi engizý de mańyzdy. Qazirgi ýaqytta pılottyq rejimde jumys istep turǵan «Tabigat» tabıǵı resýrstar kartasyn negizge alý usynylady. Platforma qorshaǵan ortanyń qazirgi jaı-kúıi, orman jáne sý resýrstary, janýarlar dúnıesi men balyq sharýashylyǵy týraly qajetti aqparatty qamtıdy. Premer-mınıstr atalǵan platformany 2025 jyldyń basynan iske qosýdy tapsyrdy.
«Sheteldik uıymdardyń qoldaýymen Qazaqstanda Turan jolbarysy men Prjevalskıı jylqysynyń popýlıasııasyn qaıta jańǵyrtý baǵytynda biregeı jobalar iske asyryla bastady. Janýarlar dúnıesiniń sırek kezdesetin túrlerin jáne jalpy alǵanda elimizdiń bıoalýandylyǵyn saqtaý jónindegi mańyzdy jobalardy jalǵastýry qajet», dedi ol.
Qazirgi ýaqytta Ekologııa mınıstrligi ázirlep jatqan Bıoalýandylyqty saqtaý tujyrymdamasy sırek kezdesetin jáne joıylyp ketý qaýpi tóngen janýarlardyń túrlerin saqtaý jumysynda negizgi qujatqa aınalýǵa tıis. Oljas Bektenov mınıstrlik basshylyǵyna jáne basqa da múddeli memlekettik organdarǵa ǵylymı qoǵamdastyqpen birlesip, Tujyrymdamada kózdelgen barlyq is-sharany egjeı-tegjeıli pysyqtaýdy jáne qujatty 2025 jylǵy tamyzda Úkimet qaraýyna engizýdi júktedi.
Janýarlar dúnıesin qorǵaý týraly zańǵa sáıkes jergilikti atqarýshy organdarǵa ańshylyq alqaptardyń rezervtik qorynda mamandandyrylǵan uıymdar qurý jumysyn 2025 jyldyń qańtar aıynyń sońyna deıin aıaqtaý kerek. Búginde elimizdiń 9 oblysynda 15 mln ga jer qorǵalmaǵan kúıinde qalyp otyr.
Sonymen qatar ıtelgini joıylyp ketýden qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdaryldy. Qustyń bul túri Halyqaralyq tabıǵatty qorǵaý odaǵynyń qyzyl tizimine engizilgen. Tıisti vedomstvolar birlesip, ıtelgi sanyn anyqtap, ony qaıta jersindirýdiń tıimdiligin baǵalaý sharasyn qolǵa alýy qajet.
Úkimet basshysy qorshaǵan ortany qorǵaý qyzmetin kúsheıtýge nazar aýdardy.
«Qazaqstanda tabıǵatty qorǵaý qyzmetin jandandyrý qajet. Flora men faýnaǵa qurmetpen qaraýǵa, ekologııalyq problemalardy ortaq kúsh-jigermen sheshýge, sol arqyly elimizdiń biregeı tabıǵatyn saqtaýǵa tárbıeleý lázim», dedi Premer-mınıstr.
