Úkimettiń resmı aqparattyq resýrsy taratqan málimetke súıensek, Energetıka mınıstrliginiń «Jylý-elektr energetıkasyn damytý» bıýdjettik baǵdarlamasy aıasynda respýblıkalyq bıýdjetten 14 jobany iske asyrýǵa 58,3 mlrd teńge bólindi. Sonymen qatar qaıtarymdy ınvestısııalardyń jyldyq lımıti 32 mlrd teńgeden 428 mlrd teńgege deıin ulǵaıtyldy. Bul jumys istep turǵan energııa óndirýshi uıymdarǵa negizgi jabdyqty jańǵyrtý, keńeıtý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi jobalar pýlyn keńeıtýge múmkindik berdi.
Byltyr qarashada «Qazaqstan BEJ Batys aımaǵynyń elektr jelisin kúsheıtý» jobasy sátti iske asyryldy, onyń sheńberinde «Batys Qazaqstan energııa toraby – Atyraý – Mańǵystaý» baǵyty boıynsha uzyndyǵy 780 km bolatyn 220 kV elektr berý jelisi (EBJ) salyndy.
2028 jyldyń sońyna deıin Batys aımaqtyń elektr jelilerin Biryńǵaı elektr energetıkalyq júıemen biriktirý jobasy iske asyrylady, ol úshin Aqtóbe, Atyraý oblystaryn jalǵaıtyn uzyndyǵy 604 km bolatyn 500 kV EBJ salynady. Qazirgi ýaqytta jobalaý-smetalyq qujattama ázirlenip jatyr, qurylys-montajdaý jumystary 2025 jyly bastalady. Sonymen qatar elimizdiń soltústik jáne ońtústik óńirleri arasyndaǵy baılanysty odan ári kúsheıtý, sondaı-aq tranzıttik áleýetti arttyrý úshin kerneýi +/-500 kV «Soltústik-Ońtústik» turaqty tok jelilerin salý josparlanyp otyr. Bıyl Ekibastuz 1-GRES-te qýaty 500 MVt jańa generasııalanatyn birinshi energoblok jelige qosyldy, jyl sońyna deıin Atyraý JEO-da taǵy 65 MVt, sondaı-aq 2025 jyly Topar GRES-te 130 MVt iske qosylady dep josparlanǵan.
Qoldanystaǵy elektr stansalaryn rekonstrýksııalaý jáne keńeıtý esebinen qosymsha 5,6 GVt iske qosylady, onyń ishinde 2024 jyly mınıstrlik energııa óndirýshi uıymdarmen jalpy qýaty 1,4 GVt bolatyn 13 ınvestısııalyq kelisim jasasty.
Búginde Túrkistan, Qyzylorda oblystarynda, Ulytaý oblysy men Almatyda iske asyrylatyn jalpy qýaty shamamen 1,8 GVt bolatyn bý-gaz qondyrǵylarynyń tórt iri jobasy negizinde qurylys jumysy júrgizilip jatyr, olardyń aıaqtalý merzimi 2026 jylǵa josparlanǵan.
Úkimetaralyq kelisim sheńberinde strategııalyq ınvestorlardyń qatysýymen qýaty 2 GVt aýqymdy jobalar pysyqtalyp jatyr. Máselen Qatarmen úkimetaralyq kelisim sheńberinde Qyzylorda oblysynda qýaty 1100 MVt bý-gaz qondyrǵysyn (BGQ) salý josparlanyp otyr, onyń aıaqtalý merzimi – 2029 jyl. Taǵy bir úkimetaralyq kelisim – Reseımen Kókshetaý, Semeı jáne О́skemen qalalarynda kómir generasııasy bazasynda jańa jylý elektr ortalyqtaryn (JEO) salýǵa baǵyttalǵan.
Jylýmen jabdyqtaý jelilerinde bıylǵa josparlanǵan 542 km-di jóndeý jáne rekonstrýksııalaý tolyq kólemde oryndaldy. Ýaqytyly júrgizilgen jumystyń arqasynda jylytý kezeńin kedergisiz bastaýǵa jáne ony iri tehnologııalyq aqaýsyz júzege asyrýǵa múmkindik týdy.
Bıylǵa arnalǵan munaı óndirý jospary 90,3 mln tonnany quraıdy. О́tken 11 aı qorytyndysyna sáıkes munaı óndirý 80,5 mln tonna, bul jospardan 1,8 mln tonnaǵa az. Qańtar-qarashada munaı óńdeý kólemi 16,7 mln tonnany qurady, bul jospardyń 102%-y. Jalpy jyldyń qorytyndysyna sáıkes munaı óńdeý kólemi 17,9 mln tonnaǵa deıin ulǵaıady dep kútilýde, bul ótken jylmen salystyrǵanda 1,1%-ǵa artyq.
Qazirde elimizde tabıǵı gaz óndirý deńgeıi jylyna 55 mlrd m3 astam. 2030 jylǵa qaraı gaz óndirý deńgeıi 86,5 mlrd m3 jetedi dep boljanyp otyr. Negizgi gaz ken oryndary – Teńiz, Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq. Sondaı-aq gazdyń resýrstyq bazasyn ulǵaıtý maqsatynda Anabaı jáne Shyǵys О́riktaý, Rojkovskoe sııaqty jańa ken oryndary belsendi damyp keledi. Taıaý keleshekte Batys Prorva, Ortalyq О́riktaý, Barhannaıa (2025–2026 jyldar kezeńinde) ken oryndaryn iske qosý josparlanǵan, olardyń jıyntyq alynatyn qorlary 50 mlrd m3-ten asady.
Elimizde taýarlyq gazdyń resýrstyq bazasyn ulǵaıtý maqsatynda gaz salasyn damytýdy jalǵastyrý josparlanyp otyr. Atap aıtqanda, Atyraý oblysynda qýaty jylyna 1 mlrd m3 gaz óńdeıtin zaýyt salynyp jatyr, ol Qashaǵan ken ornynyń shıkizatynda jumys isteıtin bolady. Budan basqa, 2030 jylǵa qaraı Qashaǵan ken ornyn ıgerý sheńberinde qýaty jylyna 2,5 mlrd m3 gaz óńdeý zaýytynyń qurylysy jobasyn iske asyrý kózdelgen. Bul jobalardy júzege asyrýǵa qatarlyq ınvestor tartyldy.
Jańaózen qalasynda eski Qazaq gaz óńdeý zaýytynyń bazasynda qýaty jylyna 900 mln m3 jańa zaýyt salynyp jatyr. Qarashyǵanaq ken ornynda qýaty jylyna 4 mlrd m3 gaz óńdeý zaýytyn salý jóninde kelissóz júrgizilip, ol 2030 jyldan keshiktirilmeı paıdalanýǵa berilýge tıis. Osy jobalardyń barlyǵyn iske asyrý 2030 jylǵa qaraı taýarlyq gaz óndirisin jylyna 31 mlrd m3-ke deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Parlament Májilisi depýtattarynyń bastamasymen gazdy túpkilikti tutynýshylardyń jaýapkershiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan túzetýlerdi qamtıtyn zań jobasy usynylady. Atap aıtqanda, gazdy esepke alýdy sıfrlandyrý jáne belgilengen tutyný normalarynan asyp ketkenine normatıvten tys koeffısıentterdi qoldaný sııaqty uqypty tutyný tetikteri engizilip otyr.
Budan basqa, zań jobasynda eldi gazdandyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin qarajat sheńberinde salynyp jatqan obektilerdiń sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan normalar kózdelgen.
Tabıǵı gazdy motor otyny retinde paıdalanýdy keńeıtý sharalary jańa avtokólik gaz toltyrý kompressorlyq stansa (AGTKS) salýdy jáne tabıǵı gazǵa arnalǵan marshrýttyq avtobýstardy jańartýdy kózdeıtin 2024–2027 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasyn jasaýdy qamtıdy.
Sondaı-aq Shymkent pen Batys Qazaqstan oblysynda ataýly áleýmettik jáne turǵyn úı kómegin alýshylarǵa taýarlyq gazǵa jeńildikter berýge paıdalanylatyn «Áleýmettik ámııan» qanatqaqty jobasy iske qosyldy. Bul joba gazǵa jeńildikter berý júıesin keńeıtýge jáne avtomattandyrýǵa, sondaı-aq muqtajdar úshin otynnyń qoljetimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Úkimetaralyq ýaǵdalastyqtar sheńberinde Energetıka mınıstrligi «Samuryq Qazyna» UÁQ» AQ-men birlesip JEK jobalaryn iske asyrýǵa kiristi. Sonymen qatar Qytaı Halyq Respýblıkasymen JEK salasyndaǵy jobalardy iske asyrý jónindegi úkimetaralyq kelisimge qol qoıyldy, onyń aıasynda jalpy qýaty 1,8 GVt JEK obektilerin salý josparlanyp otyr.
Atom generasııasyn qurý josparlaryn iske asyrý jáne 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý mindeti turǵysynda bıyl 6 qazanda respýblıkalyq referendým ótkizilip, onda azamattardyń kópshiligi AES salý bastamasyn qoldaǵany belgili. Qazirgi ýaqytta Almaty oblysy Jambyl aýdanyndaǵy Úlken aýylynyń mańynda 2-den 2,8 GVt-qa deıingi atom elektr stansasynyń qurylysy qaralýda, sondaı-aq ıadrolyq tehnologııanyń áleýetti jetkizýshilerimen kelissóz júrgizilip jatyr. Jańartylatyn, balamaly energııa kózderin jáne gaz generasııasyn engizý elektr energııasyn tutyný kólemindegi kómir generasııasynyń úlesin aıtarlyqtaı tómendetýge múmkindik beredi. Osylaısha, 2035 jylǵa qaraı kómirtekti ofsetke jylyna 44 mln tonna SO2 deńgeıine qol jetkizý josparlanǵan.
Barlyq energııa kózderi qalypty jumys istep tur, jylytý maýsymy turaqty. Iske asyrylyp jatqan jobalar bastapqy resýrstarmen jetkilikti kólemde qamtamasyz etilgen.
