Kásipker • 24 Jeltoqsan, 2024

Tabystyń kózin tapqan kásipker

100 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

«Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ıns­tıtýtyn» 2006 jyly támamdaǵan Mádına О́sken­baeva Almatydan 40 shaqyrym jerdegi Talǵar aýdanynda shaǵyn kásibin dóńgeletip otyr. Eki gektar jerde 9 eshki baǵyp, onyń sútinen irimshik óndiredi. Otbasynyń aılyq tabysy 1,2 mln teńge shamasynda.

Tabystyń kózin tapqan kásipker

«Instıtýtty aıaqtaǵan soń 7 jyl E&Y halyqaralyq aýdıtorlyq kompanııada eńbek ettim. Ondaǵy qyzmettik mansabym men tabysym jaman bolǵan joq. Biraq meni kóńilde júrgen jeke kásipkerlik týraly oı ózine tarta berdi. Osydan 10 jyl buryn bir sheshimge kelip, beldi býdyq, jeńdi túrdik. Nátıjesinde, shaǵyn otbasylyq ferma quryp, sony birtindep damytyp jatyrmyn», dedi kásipker.

Fermer eshki ustap, onyń sútinen irimshik jasaıtynyn aıttyq. О́zi nýtrısıologııa salasyn oqyp meńgergendikten, densaýlyqqa paıdaly ónim shyǵarýdy jón sanaǵan. Nýtrı­sıologııa – tamaqtaný týraly ǵylym. Bul salanyń maman­dary taǵamdy qabyldaý, onyń úılesimdiligi men quramy, tuty­nylýy, qorektik zattardyń aǵzadaǵy assımılıasııasy men bólinip shyǵýy máselelerin zertteıdi.

«Qazaqta shala týǵan náreste men jórgekte jetim qalǵan nemese jetile almaı júrgen balaǵa eshki sútin bergen. Sebebi eshki súti jeńil, jumsaq sonymen qatar ana sútindeı qunarly. Ony halqymyz jaqsy bilgen. Munyń durystyǵyn búginde ǵylym da tolyq dáleldedi», deıdi Mádına. 

Kásipker keıipkerimiz fermada otbasymen turady. Áli buǵanasy qatpaǵan tórt balasynyń úlkeni endi mektepke bara bastasa, kenjesi áli besikte. Áýelden qalada turyp, jyly ofıste qyzmet etip úırenip qalǵan jastarǵa aýyldy jerge kelip, mal sharýashylyǵyn meńgerip, tabıǵatyna jat jańa kásippen turǵylyqty túrde shuǵyldanyp ketý áste ońaı bolmaǵan. Alaıda asqaq arman men myqty maqsat alǵan betten qaıtara almaǵan.

«Bul jerge kóship kelgende aýyl ómiri jóninen tájirıbemiz joq edi. Qalanyń jeńil tur­mysyna ábden úırenip qalǵan­byz. Sondyqtan bári biz oıla­ǵan­daı ońaı bolmady. Aýyl­sha­­rýashylyq óndirisimen aına­lysý biz baǵamdaǵannan álde­qaıda qıyn eken. Desek te moıy­madyq, talmaı eńbek ettik. Qazir irimshik óndirisi istep tur. Bul kásip otbasymyzdyń zaman ta­labyna saı ómir súrýine jet­­ki­­likti kiris ákeledi», dedi kásip­ker.

Onyń aıtýynsha, sapaly ári dámdi irimshik jasaýdy Italııa, Reseı, AQSh sheberlerinen úı­rengen. Tyńǵylyqty eńbeginiń, izdenimpazdyǵynyń arqasynda 2022 jyly «Coca Cola beles­teri» baǵdarlamasyna qatysyp, bıznes, aýyl sharýashylyǵy jáne ınstagram jelisinde satý jóninde bilim alyp, grant utyp aldy. Bul qarajatqa irimshik óndiretin sehty jabdyqtady. Jalpy, osy tabysty bıznesti bastap ketýine úlken qoldaý boldy.

«Qazir irimshik jasap, 9 esh­kiden shyǵatyn ónimdi aıyna 1,2 mln teńgege satamyz. Jy­lyna 7 aı jumys isteımiz. Irimshikti satylymǵa Instagram arqyly shyǵaramyz. О́nimdi qansha kólemde shyǵarsaq ta, bárin satyp jiberemiz. О́ıtkeni suranys úlken. Soǵan qarap kóbi­rek óndirgimiz keledi. Biraq ázirshe qol qysqa. Aldaǵy ýa­qyt­ta bul kásipti jan-jaqty da­mytýdy kózdep otyrmyz», deıdi kásipker.

Organıkalyq aýyl sharýa­shy­lyǵy ónimin shyǵarýda oń nátıjege qol jetkizgen soń sala boıynsha bilimimen bólisýdi jón sanaǵan ol osy maqsatta jańashyl dostarymen «Qoǵamdyq baq» qoǵamdyq birlestigin qurdy. Sońǵy eki jylda organıkalyq eginshilik pen aýyl sharýashylyǵy týraly semınarlaryna 300-den astam adam qatysty.

«Aınaladaǵy fermalardy baqylaı júrip, aýyl adamdary jermen qalaı jumys isteýdi bilmeıtinin kórip otyrmyz. Sonyń saldarynan aýylda sharýashylyqpen shuǵyl­dana­tyndardyń kópshiligi shyǵynǵa ushyrap, tabys taba almaıdy, sodan soń qalaǵa kóshýge tyrysady. Bul problemany sheshýdiń durys joly emes. Kerisinshe olar problemalardy aýyldan qalaǵa ózderimen birge alyp barady. Qalada ýrbanızasııa men jumyssyzdyqtyń ósýi osylaı qatar damyp kele jatyr. Oǵan qosa, kún saıyn oblystan qalaǵa 400 myń kólik kiredi, aýa­ny lastaıdy, bul óz kezeginde ekologııalyq problemalardy týyndatady», dedi fermer.

Kásipker aýylda turyp, sharýashylyqpen aınalysýdyń jaqsy qyrlaryn jan-jaqty kórsetkisi keledi. «Aýyldy jerde qalypty ómir súrip, ózimizdi tabıǵı ónimdermen tolyq qamtamasyz ete alamyz. Qalaly jerlerde qazir ekologııalyq másele tym kúrdeli. Sol tur­ǵyda aýyldan kóshpeı-aq, taza aýada, tynysh, baqýatty ómir súrip, óziń óndirgen azyq-túlik­ti tutynyp, ótkizip, jaqsy tabys tabýǵa bolady. Aýyl ómiri ásirese balalarǵa óte qolaıly. Osynda tabıǵatqa jaqyn júrip, júıke júıesi saý, salamatty bolyp ósedi. Jazda sýǵa túsip, jalańaıaq júgiredi, qysta shana aıdap, qarmen oınaıdy. Salamatty ómir salty naǵyz osy emes pe?» dep oı túıdi Mádına.

El ishindegi shaǵyn sharýa­shy­lyqtardy qoldap, damytý qashanda mańyzdy dep sanaıtyn kásipker jergilikti halyqqa sharýashylyq júrgizýdiń zamanaýı úlgisin kórsetip, aýyldyń tartymdylyǵyn arttyryp, ataqonysynda turaqtandyrýdy qalaıtynyn aıtady.