О́tken ǵasyrda ulty úshin aıanbaı qyzmet etken azamattar qatarynda turatyn Isa Toqtybaevtyń ómiri men shyǵarmashylyǵy áli tolyq zerttelgen joq. On jasynda orys-qazaq mektebine oqýǵa qabyldanyp, keıinnen bastaýysh orys ýchılıshesin, Tashkenttegi muǵalimder semınarııasyn bitirgen jas el arasynda bilim taratý komıssııasynyń tóraǵasy, memlekettik baspa bastyǵynyń orynbasary, respýblıka oqý-aǵartý komıssarıatynyń alqa múshesi qyzmetterin atqardy. Ulttyq pedagogıka jumysyn sheber uıymdastyrǵan qaıratker «Sholpan», «Aq jol» «Qazaq tili» basylymdaryn basqaryp, qazaq baspasózin damytýǵa aıryqsha úles qosty.
Isa Toqtybaev – keńestik jazalaý mashınasynyń mashaqatyn ábden tartqan tulǵa. Alǵash ret 1933 jyly Lenıngradta ustalyp, 3 jyl túrmede otyrady. Osy qaladaǵy etnografııalyq mýzeıde bólim meńgerýshisi qyzmetinde júrgen 1938 jyly taǵy jalaly bolady. Túrmedegi toǵyz jyldan keıin týǵan Tereńózegine oralǵan ony 1949 jyly taǵy ustap, segiz jylyn Krasnoıarsk ólkesinde ótkizedi. Azap saparynan aman oralyp, 1956–1964 jyldary Qyzylorda oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıin basqardy. Sol jyldary oblystyq mýzeı janynan ǵylymı keńes qurylyp, mekeme qyzmeti jolǵa qoıylypty.
«Bıyl oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıine 85, memleket, qoǵam qaıratkeri Isa Toqtybaevtyń týǵanyna 130 jyl tolyp otyr. Osyǵan baılanysty túrli sharalar, tanymdyq sabaqtar men dárister ótkizildi. Isa Toqtybaevtyń ómiri men eńbek jolyna qatysty qundy fotomaterıaldardy nemeresi Álııa Varlenqyzy Isaeva mýzeı qoryna tabystap, bizge syı jasady. Bul jádigerler Qyzylordanyń astana atanǵanyna 100 jyl tolýy qarsańyndaǵy úlken oljamyzǵa aınalyp otyr», – deıdi mýzeıdiń ǵylymı qyzmetkeri Alma Muqanova.
Fotosýretterdiń birinde qaıratkerdiń Orynbordaǵy pedagogıkalyq ınstıtýt basshysy qyzmetinde júrgen sáti beınelengen. Biraz sýrettiń qaıda, qashan túsirilgeni belgisiz. Mýzeı mamandary alda osy qundy muranyń jan-jaqty zertteletinin aıtyp otyr.
QYZYLORDA
