Bıýdjetti qadaǵalaý qataıa bermek

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Esep komıtetiniń tóraǵasy Qozy-Kórpesh Jańbyrshın baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Ol Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda ótken jylǵy bıýdjettiń oryndalýy týraly Úkimettiń esebi men Esep komıtetiniń qorytyndysy bekitilgenin aıtty. Komıtet tóraǵasy sózdi qoǵam aldyndaǵy óz kemshilikterin aıtýdan bas­tady. «Men Esep komıtetine tóraǵa bolyp kelgende, birinshi kezekte organnyń jumysymen jurtshylyqty úzilissiz, únemi habardar etip otyramyn dep óz aldyma mindet qoıǵan bolatynmyn. О́kinishke qaraı, birqatar sebepterge baılanysty bul ýádemniń údesinen shyǵa almaı qaldyq. Bul bizdiń jumysymyzdaǵy úlken bir kemshilik dep bilemin. Sebebi, bizdiń qyzmette eshqandaı qupııalyq joq. Únemi qoǵamǵa ashyq, anyq aqpa­­rat berip otyrýǵa quqylymyz jáne oǵan múmkindigimiz de bar. Buıyrt­sa, budan bylaı jýrnalısterdi mańyzdy jına­lystarymyzǵa qatystyra otyryp, halyqty ashyq aqparatpen tolyq qamtamasyz etip turamyz. Bul maqsatymyzdan ózim jáne ózge qyzmetkerler de aınymaıtynyn aıtqym keledi», dedi Q.Jańbyrshın. Halyq aldyndaǵy kemshilikterin túgendep alǵan vedomstvo basshysy Úkimet byltyrǵy bıýdjettiń jos­­par­­­lanǵan kiristeri men shyǵystaryn jaqsy oryndaǵanyn aıtty. Áıtse de, birneshe kemshilikter men qatelikter de oryn alǵanyn jasyrmady. О́tken jyly Esep komıteti 1,8 trln. teńge mólsherindegi bıýdjet qarajatyn qamtı otyryp, 323 baqylaý nysanynda 29 baqylaý is-sharasy júrgizilgenin jetkizdi. Onyń aıtqanyna ılansaq, 643 mlrd. teńgeniń ıgerilýi barysynda zań buzýshylyqtar anyqtalǵan. Buǵan qosa, bıýdjet qarajatyn paıdalaný barysynda 111,9 mlrd. teńgeniń ıgerilýinde de kúmándi tustar kóp bolǵan. Nátıjesinde, 90 mlrd. teńgeden astam qarajat bıýdjetke keri qaıtarylǵan. Byltyrǵy jyl boıy Úkimet pen tıisti organdarǵa komıtet tarapynan 68 usynys, 244 tapsyrma jiberilip, olar 90 paıyzǵa oryndalypty. Nátıjesinde, 336 laýazymdy sheneýnik tártiptik jáne ákimshilik jaýapkershilikke tartylypty. Munymen birge, Bıýdjet kodeksindegi «bıýdjet qarjysynyń ıgerilmeýi» termıni naqty uǵyndyrylýy tıis ekenin aıtty. «Jyl saıyn Úkimet pen Esep komıteti arasynda ıgerilmegen bıýdjet qarjysy kólemine qatysty qaıshylyq bar dep aıtqannan góri Bıýdjet kodeksindegi atalǵan termındi uǵyndyrý durys dep sanaımyn. Sonda bul másele joıylar edi. Jyl saıyn bıýdjetti sapasyz josparlaýdyń nátıjesi bolyp tabylatyn kóptegen qarjylyq zań buzýshylyqtar týraly faktilerdi alǵa tartqannan góri, bir ret bıýdjetti josparlaıtyn organǵa jaýapkershilik júkteıtin normany zańnamaǵa engizgen jón. Dál osylaı bolǵan jaǵdaıda kóptegen máseleler ózinen ózi sheshimin tabary haq», dedi komıtet tóraǵasy. Onyń bul pikirinen uqqanymyz, Úkimet pen Esep komıteti respýblıkalyq bıýdjettiń oryndalmaýy týraly birdeı túsinik berýi úshin Bıýdjet kodeksin naqtylaı túsýi qajet. «Biz respýblıkalyq bıýdjettiń ıgerilmeı qalǵan qarajatyna respýblıkalyq bıýdjetten transfert túrinde qandaı da bir naqty nátıjege qol jetkizý úshin ortalyq memlekettik organdarǵa, jergilikti memlekettik organdarǵa, kvazımemlekettik sektorǵa bólingen qarjy jatady dep esepteımiz. Mine, osylar respýblıkalyq bıýdjetten bólindi jáne qarjylyq jylda ıgerilmeı qaldy. Dál osy aqshany biz respýblıkalyq bıýdjettiń ıgerilmeı qalǵan qarjysy dep sanaımyz», degen spıker, kúzge qaraı áli kúnge deıin zańnamadaǵy sheshilmegen máseleler joıylýy tıis ekenin qadap aıtty. Sóıtip, budan bylaı bıýdjetti qadaǵalaý qataıa beretinin meńzedi. Sózdiń mánisine qaraǵanda, Bıýdjet kodeksine kúzde túzetýler engizilip, odan keıin organdar arasynda esep boıynsha eshqandaı aıyrmashylyq bolmaıdy eken. Jýrnalısterdiń suraǵyna oraı komıtet tóraǵasy tenderlerdiń kesh ótkizilýine baılanysty da jaýap berdi. «Meniń oıymsha, tenderdiń barlyǵy óz ýaqytymen ótkizilmeıdi deýge bolmaıtyn shyǵar. Desem de, keıbir tenderlerdiń kesh ótkiziletini ras. Oǵan sebep, keıbir tenderlerdiń qorytyndysy sot arqyly joıylady. Máselen, jergilikti organdardyń qyzmetine jasaǵan taldaýymyzda kózimizge túsken kemshilikterdiń biri, tender ótkizý ýaqytynyń ózgertilýi. Onyń sebebi birinshiden, tıisti qujattamalar ýaqytynda daıyndalmaıdy. Máselen, ınvestısııalyq joba jasaý úshin tender ótkizý ýaqyty belgilengen. Biraq onyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi nemese jobalaý-smetalyq qujattamalary joq. Taǵy da tıisti qujattamalary daıyn bolmaıdy. Soǵan baılanysty tenderdiń ýaqyty keıinge, basqa ýaqytqa shegeriledi. Osynyń saldarynan, osy aralyqta jobanyń quny kóterilip ketedi», dedi Q.Jańbyrshın. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».