Medısına • 15 Qańtar, 2025

Biregeı ortalyqtaǵy eleýli jetistikter

31 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Prezıdent Is basqarmasy medısınalyq ortalyǵynyń múm­kindigi jyldan-jylǵa artyp keledi. Saladaǵy úzdik kadr­lar­dy jıǵan ortalyq ozyq tehnologııalardy qoldanysqa en­gizý jaǵynan da kósh ilgeri. Sol turǵyda mundaǵy bilikti ma­­ma­n­­dar óńir dárigerlerimen strategııalyq baılanys orna­typ, elimizdiń densaýlyq saqtaý júıesin nyǵaıtýǵa kómek­tesedi.

Biregeı ortalyqtaǵy eleýli jetistikter

Elde onkologııalyq aýrý­lardy dıagnos­tı­ka­laýǵa arnalǵan biregeı preparattar shyǵaryla bastady. Onkologııalyq aýrý­lar­dyń aldyn alýǵa kómektesetin dári-dármek­ter ekinshi jaǵynan ımportqa táýeldilikti azaıtady. Osy rette PIB Medısınalyq ortalyǵy aýrýhanasynyń Iаdro­lyq medısına ortalyǵynda byltyr PET jáne KT dıagnostıkasyna arnalǵan úsh jańa radıofarmpreparat shyǵarylǵanyn aıta ketkenimiz jón. Onyń ishinde 18F-FLT sút bezi, ókpe qaterli isigi, melanoma, lımfoprolıferatıvtik aýrý­lardy erte dıagnostıkalaýǵa arnalsa, 18F-FET mıdaǵy isikti anyqtaıdy. Al 68Ga-FAPI radıofarmpreparaty asqazan-ishek joldaryndaǵy, ókpe, baýyrda paıda bolǵan qaterli óskindi erte kezeńde anyqtaýǵa arnalǵan.

Byltyr ıadrolyq medısına or­ta­lyǵynda súıek metastazyn­ em­deýge arnalǵan «Samarıı 153Sm­-Oksabıfor» radıoızotopy en­gi­zildi. Ortalyq mundaı pre­pa­rat­tardy PET, BFEKT, KT sekildi jo­­ǵary dáldiktegi dıagnos­tı­ka­lyq prosedýralardy júrgizý úshin qoldanady. Jyl ishinde eli­­­mizdiń ár aımaǵynan kelgen 11 myń pasıent Iаdrolyq medısı­na or­­ta­­lyǵynda dıagnostıkadan ótti.

Byltyr PIB medısınalyq ortalyǵynyń Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saraptama ortalyǵy janynan «KazToxBase» dep atalatyn alǵashqy halyq­ara­lyq trenıng ortalyǵy, sondaı-aq toksıkologııalyq aqpa­rat ortalyǵy ashyldy. Olardyń jumysy qanat­qaq­ty joba sheń­berinde úıles­tiriledi. Bul eldegi medısına qyz­met­kerleriniń hımııalyq ýlaný máseleleri jó­nin­­degi quzyre­tin arttyrýǵa, olardy álem­dik tájirıbe men halyq­ara­lyq standarttar boıynsha oqytýǵa múmkindik beredi. Kelesi qadam – elde hımııalyq zat­tar týraly aqparatty jınaý men taldaýdyń negizgi quraly bola­tyn KAZTOX biryńǵaı ult­tyq derekter bazasyn qurý, ıntegra­sııalaý. Bul shara óz kezegin­de tótenshe jaǵdaılarǵa jedel den qoıyp, medısınalyq meke­me­ler men memlekettik qury­lym­dar arasyndaǵy úılesimdi jaq­sar­týǵa múmkindik beredi.

Elimizde alǵash ret Daýn sın­dromyn ana qany arqyly júktiliktiń 10-aptasynan bastap 99% dáldikpen anyqtaýǵa bolatyn test engizildi. Mundaı testi endi Prezıdent Is basqarmasy medısınalyq orta­lyǵynyń aýrý­hanasynda tap­syrýǵa bolady. Medortalyq aýrý­hana – uryqtyń hromosom aýytqýyn erte kezeńde anyqtaıtyn ınnova­sııa­lyq tes­­ti­ni engizgen eldegi alǵash­qy aýrýhana. Zertteý júrgi­zýge tek ananyń qan úlgisi qajet. Sol sebepti prosedýra qaýipsiz, ınvazııalyq aralasýdy qajet et­peıdi. Bul ana qanyndaǵy uryqtyń jasýshadan tys DNQ-syn taldaý tehnologııasyna negizdelgen. Ádis Daýn sındromyn (trısomııa 21) ǵana emes, 18 (Edvards sındromy), 13 (Pataý sındromy) trısomııa sııaqty basqa da hromosom aýytqýlardy, sondaı-aq jynys­tyq hromosommen baı­­lanysty buzylystardy anyq­taýǵa múmkindik beredi. Sarap­shy­lardyń pikirinshe, mundaı testi engizý prenataldyq dıagnos­tı­kany damytýda óte mańyzdy. Tásil genetıkalyq aýrýlardy anyq­taý múmkindigin jaqsartyp qana qoımaı, hromosomdyq aýyt­qýlarmen baılanysty aýyr jaǵ­daı­lardyń sanyn azaıtady, den­saýlyq saqtaý júıesine túsetin júktemeni tómendetip, medı­sı­nalyq kómek sapasyn art­tyrady.

Sonymen qatar Prezıdenttiń Is basqarmasy medısınalyq orta­lyǵynyń aýrýhanasy men Ult­tyq gospıtali JCI (Joint Commis­sion International) akkre­dıt­teýi­­nen tórt ret ótken eldegi jal­ǵyz kópsalaly medısınalyq mekeme atanyp otyr. Bul da bolsa ortalyqtaǵy medı­sı­nalyq qyzmetterdiń joǵary deńgeıde, halyqaralyq sapa stan­dart­taryna saı ekenin dálel­dep tur. Ulttyq neırohırýr­gııa ortalyǵy sııaqty basqa den­saý­lyq saqtaý mekemeleri de tórt ret akkre­dıttelgenimen, olar medı­sı­na­nyń bir baǵytyna ǵana maman­danǵanyn eskerý qajet. Negizi qazir eldegi toǵyz medısınalyq uıym densaýlyq saqtaý salasynda sapa men qaýipsizdiktiń álemdik standarty sanalatyn Joint Commission International (JCI) akkredıtasııasyna ıe. Mundaı mekemelerdiń kóbeıgeni áýeli pasıentterdiń senimin arttyrsa, ekinshiden, medısınalyq týrızmdi damytýǵa yqpal etedi.

Taǵy bir atap óterlik jaǵymdy jańalyq, PIB medısınalyq ortalyǵynyń Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saraptama ortalyǵy bıologııalyq qaýip­­sizdik salasyndaǵy referens-zerthana mártebesin aldy. Ondaǵy zerthanalardyń synaq nátı­jelerin ILAC (Zert­hanalardy akkredıtteý jónin­degi halyqaralyq qaýym­dastyq) júıesine kiretin 112 el moıyndaıdy. Demek endi kásipkerler eksportqa shyǵa­ra­tyn ónimderiniń qaýipsizdigin halyqaralyq dárejede rastaý úshin shetel aspaıdy.

Eldegi eń iri medısınalyq meke­melerdiń biri sanalatyn PIB medısınalyq orta­ly­ǵynda jyl ishinde iske asqan ju­mystardyń aýqymy keń. Olar­­dyń birqataryn joǵaryda atap óttik. Ortalyqtaǵy táji­rı­­beli ári joǵary teh­no­lo­gııa­lyq quraldardy meńgergen dári­gerlerdiń tabysyn, jetistigin jeke-jeke aıtyp taýysa almaspyz. Múmkindigi mol medısınalyq ortalyqtyń ujymynan bıyl da densaýlyq saqtaý salasynda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jańalyqtar kútemiz.