Dáriger Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy ýnıversıtettiń medısına fakýltetin emdeý isi mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. Joǵary bilim alǵan soń aýylda, qalada jalpy tájirıbe dárigeri bolyp eńbek etken. Keıin, 2011 jyly, Astana medısına ýnıversıtetinde kardıologııa mamandyǵy boıynsha biliktilikti arttyrý kýrsynan ótken. Sol jyly №8 qalalyq emhanaǵa kardıolog dáriger bolyp jumysqa ornalasyp, kúni búginge deıin bir ujymda eńbek etip keledi. Pasıentterge júrek aýrýlarynyń aldyn alýǵa járdemdesedi. Jalpy tájirıbe dárigeriniń nusqaýymen kelgen naýqastardyń qandaǵy holesterın deńgeıi artyq bolsa, em taǵaıyndaıdy.
– Bizge kóbine qandaǵy holesterın deńgeıi joǵarylaǵan pasıentter keledi. Olarǵa tıisti em taǵaıyndap, araǵa úsh aı salyp, qaıta qan tapsyrýǵa nusqama beremiz. Sebebi qazir júrektiń barlyq ıshemııalyq aýrýyna qandaǵy maı deńgeıiniń joǵarylaýy tikeleı áser etedi. Munyń aldyn alý úshin árbir adam jyl saıyn qan tapsyrsa, artyq etpeıdi. Nege deseńizder, 2011 jyly kardıolog bolyp jumysqa ornalasqan shaqta júrektiń sozylmaly jetispeýshiligimen aýyratyndar neken-saıaq kezdesetin. Qazir baıqaǵanym, otyzdan endi asqan azamattardyń ózi osy aýrýǵa shaldyǵatyn bolǵan. Sondyqtan biz pasıentterdi aýyrmaıtyn jol izdeýge shaqyramyz. Medısına men ǵylymnyń damýy aýrýlardy emdeýden onyń aldyn alý sharalary mańyzdyraq ekenin tereń uqtyrady, – deıdi kardıolog dáriger.
Statıstıkaǵa júginsek, júrek-qan tamyrlary aýrýlary, qant dıabeti sııaqty dertten bolatyn ólim-jitim ósip kele jatyr. Bul bizde ǵana emes, búkil álemde oryn alǵan qubylys. Araǵa ondaǵan jyl salyp, buryn elemegen aýrýlar kúshine minse, keıbir aýrýlardyń jańa túrleri paıda bolady. Ǵylym men medısına sol aýrýlardy zerttep, taldap, emdeý joldaryn tabýǵa talpynady. Bir qaraǵanda, munyń barlyǵy qalypty úderis sekildi. Alaıda keıbir aýrýlardyń tek qart adamdardy ǵana emes, jastar men jasóspirimderdi jalmap jatqany janǵa batady. Mysaly, kardıologııada júrek talmasy, sozylmaly júrek jetkiliksizdigi, arterııalyq gıpertonııa sııaqty aýrýlar otyzdan asqan jastar arasynda da jıi kezdesetin boldy. Munyń saldaryn ǵalymdar, dárigerler qazirgi ómir saltymen baılanystyrady. Onyń ishinde durys tamaqtanbaý, qımyl-qozǵalystyń azdyǵy, kúızelis, stressti aıtýǵa bolady. Osy oraıda pasıentterdi emdep qana qoımaı, aýyrmaýdyń jolyn izdeýge járdemdesip júrgen Zúbılá Kópeıqyzynyń pikiri kóńilge qonady.
– Salamatty ómir saltyn ustaný – kez kelgen aýrýdyń aldyn alýǵa kepil. Muny árbir dáriger pasıentterge únemi aıtyp otyrady. Salamatty ómir saltyn ustanýǵa durys tamaqtanýdan bastap, turaqty fızıkalyq belsendilik, kúızelisti jeńý, kún tártibin saqtaý syndy qarapaıym qaǵıdalar jatady. Densaýlyǵymyzdy saqtaý úshin eń aldymen tamaqtaný rejimine durys kóńil bólý qajet. Mysaly, ýaqtyly ári durys tamaqtaný barysynda keshki asty óte kesh ishpeý, maıly, tuzdy taǵamdardy shamadan tys qoldanbaý mańyzdy. Sonymen qatar alkogoldi ishimdikterdi, energetıkalyq sýsyndardy, temekini shekteý qajet. Dene belsendiligi – densaýlyqtyń kilti. Jaıaý júrý, turaqty fızıkalyq jattyǵý jasaý, artyq salmaqtan arylýǵa septesetin jattyǵýlar densaýlyǵymyzdy nyǵaıtady, – deıdi Z. Kópeıqyzy.
Jyl saıyn medısına mamandary profılaktıkalyq medısınalyq tekserýden ótetin toptardy dáriger qabyldaýyna shaqyrady. Qyzmettiń osy túri 40-70 jas aralyǵyndaǵy adamdar úshin barynsha mańyzdy sanalady. Sebebi osy kezeńdegi tekserýler arterııalyq gıpertonııa, júrek-qan tamyrlary aýrýlary, qant dıabeti, glaýkoma, kolorektaldy obyr, sút bezi obyry, jatyr moıny obyry sııaqty aýrýlardy erte anyqtap, aldyn alýǵa múmkindik beredi. №8 qalalyq emhananyń dárigerleri de osy talap boıynsha egde jastaǵy pasıentterdi skrınıngten ótýge shaqyrady. Dıspanserlik esepte turǵan pasıentterge de jylyna bir márte tekserýden ótýge keńes berip, ahýalyn jiti baqylaıdy. Qazir emhanada 3 kardıolog eńbek etedi. Olar qabyldaýǵa kelgen ár naýqasqa aýrýdyń saldaryn, emdelý jolyn egjeı-tegjeı túsindirýge tyrysady. О́ıtkeni dárigerdiń aıtqanynyń 80 paıyzyn durys oryndamaıtyn naýqastar da kezdesedi.
