«Autism Spectrum»
Aýtızm – álem boıynsha áli tolyq zerttelmegen aýrý. Bul syrqatqa naqty qandaı faktorlar áser etetini de áli kúnge deıin belgisiz. Alaıda qol qýsyryp otyrýǵa bolmaıtynyn túsingen Adııa Qyzyltaeva aýtızmdi erte anyqtaýǵa arnalǵan qosymsha jasap shyǵardy. Ol ózi Astana qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 12-synyp oqýshysy.
«Meniń Alýa degen sińilim bar. Dárigerler onyń aýtızm dıagnozyn tym kesh, ıaǵnı segiz jasynda anyqtady. Sonyń saldarynan ata-anamyz biraz ábigerge tústi. О́ıtkeni ýaqytynda jasalmaǵan em-domnyń paıdasy joq. Bul jaǵdaı meni de beıjaı qaldyrmady. Bir kúni sabaqta muǵalim bizge jasandy ıntellekt arqyly joba jasaýdy tapsyrdy. Men kóp oılanbaı aýtızmdi erte anyqtaýǵa kómektesetin qosymsha jasaýdy usyndym. Árıne, qıyn joldy tańdaǵanymdy bildim, biraq qajetti joba ekenin de jaqsy túsindim. Sodan beri «Astana Hub»-tyń Smart City baǵdarlamasyna qatysyp, keıin jobamyz úzdik 10 startaptyń qataryna kirip, qarjylandyrýǵa ıe boldy. Jaqynda ǵana Astana qalasy ákimdiginiń qoldaýymen qosymshany birneshe emhanada iske qosý týraly kelisimge qol qoıdyq», deıdi Adııa Qyzyltaeva aǵynan jarylyp.
Baǵdarlama onlaın túrde jumys isteıtindikten onyń ıgiligin ınternet jelisine qosylǵan árbir adam kóre alady. Bul – ásirese shalǵaı aýyldarda turatyn otbasylarǵa úlken kómek. Joba jetekshisiniń aıtýynsha, kishkentaı bolsa da, alǵa qadam jasaǵan jón. О́ıtkeni ýaqytty bosqa joǵaltqannan góri, bul áldeqaıda tıimdi.
«Autism Spectrum» jobasynyń maqsaty – syrqattyń belgilerin ýaqytynda bilip, qajetti qoldaý kórsetý. О́ıtkeni qandaı da bir derttiń erte bastan anyqtalýy onyń daýasyn der kezinde tabýǵa aıtarlyqtaı kómektesedi. Bizdiń qosymshada balanyń damý dınamıkasyn baqylaıtyn júıe bar, sondaı-aq ata-analar men mamandarǵa arnalǵan paıdaly aqparattar qarastyrylǵan. Qyzmet qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde qoljetimdi», deıdi startap jetekshisi.
«Daribar.kz»
Bul – dári tabýdy jeńildetetin onlaın dárihana jobasy. Bylaısha aıtqanda, 400-den astam dárihanany bir qoldanbaǵa biriktirgen júıe. Qoldanbany «App Store» nemese «Google Market» jelisinen tegin júkteýge bolady. Platformaǵa kirseńiz bári de uǵynyqty hám yńǵaıly. Basty bette dárilik preparattar qajetine qaraı jiktelgen. Naqty qandaı dári keregin bilmeı turǵan adam da birinshi bettegi «Bas aýrýy», «Bakterııaǵa qarsy», «Dene qyzýy kóterilgende» jáne taǵy basqa baǵannyń birin tańdap, qajet dármegin ońaı tabady. Osydan soń onlaın-operatordan keńes alyp, izdegen dárisin satyp alady.
Jobada product manager bolyp qyzmet etetin Áıgerim Áýezbaevanyń aıtýynsha, kez kelgen dárige qatysty suraqqa farmasevt-operatorlar tegin jaýap beredi. Olardyń bári – dıplomy bar, joǵary bilikti mamandar. «Dárilerdi satyp alǵannan keıin ár adam qoldanbaǵa arnaıy baptaýlar engize alady. Mysaly, dárigerdiń jazyp bergeni boıynsha, dárini qansha ýaqyt, kúnine neshe ret ishýi kerek ekenin jazyp qoıýǵa bolady. Sonda ýaqyty kelgende baǵdarlama dári ishý keregin eskertip otyrady. Biz osylaı, emniń tolyq ári tıimdi bolýyna úles qosqymyz keledi. Aıtpaqshy, atalǵan qosymsha arqyly úıge jetkizý qyzmetin tańdaýǵa da múmkindik bar. Jetkizý ýaqyty men aqysy qashyqtyqqa baılanysty esepteledi. Sonymen qatar dárini brondap, klıent ózine qolaıly ýaqytta dárihanaǵa baryp alyp ketýge de bolady. Elimizdegi farmasevtıkany sıfrlandyratyn kez keldi. «Daribar.kz» qoldanbasynyń basty artyqshylyǵynyń biri – qoldanýshyǵa kartadan izdegen dárisi qaı dárihanada bar ekenin kórsetý. Aıta keteıik, qoldanbada tek dári-dármek qana emes, medısınalyq buıymdar men densaýlyqqa qatysty basqa da taýarlar qoljetimdi», deıdi ol.
Qazir «Daribar.kz» jobasymen seriktestik ornatqysy keletin dárihana qojaıyndary kóp. О́ıtkeni bul qosymsha kásipker úshin de, naýqas úshin de óte tıimdi. Ázirge qoldanbany Astana, Almaty, Shymkent jáne Qaraǵandy qalasynyń turǵyndary paıdalana alady.
«CerebraAI»
Bul – jasandy zerde arqyly tórt mınýttyń ishinde ınsýltti anyqtap, mıdyń naqty kartınasyn usynatyn qosymsha. Ádette buǵan dárigerlerdiń birneshe saǵaty ketedi. Al «CerebraAI» jumysty edáýir jeńildetedi ári jyldamdatady.
Joba jetekshisi Dosjan Júsipovtiń aıtýynsha, dáriger qolyndaǵy kez kelgen gadjetpen naýqastyń dıagnostıkasyn kórip, operasııa qajet bolsa, jyldam kirisip kete alady.
«Máselen, bir naýqas ınsýlt alǵan bolýy múmkin degen kúdikpen aýrýhanaǵa túsedi. Sosyn birinshi mıyna kompıýterlik tomografııa jasaıdy. Insýlti asqynbaı turyp, erte qaralǵandardyń mıy ádette taza bolyp shyǵady. Aýrý kórinbeıdi, alaıda klınıkalyq belgileri bar. Bul – aýrý joq degen sóz emes. Keıbir batyl dárigerler mundaı jaǵdaıda «ınsýlt belgileri bar» dep, óz betinshe emdeıdi. Trombolıtıkalyq terapııaǵa arnalǵan dáriler jazyp beredi. Osylaısha, uıyǵan qandy kózben kórmese de, suıyltýǵa tyrysady. Al «CerebraAI» qoldanbasy birinshi túsirilimnen-aq ınsýlttiń belgilerin anyq kórýge múmkindik beredi. 2021 jyldan beri «CerebraAI» elimizdiń barlyq qalasyndaǵy 90-nan astam aýrýhanaǵa tegin ornatyldy. Sol arqyly 100 myń naýqas tekserildi. 500-den astam dáriger jasandy ıntellekt tehnologııasyn paıdalandy. Al 46 medısınalyq mekeme áli kúnge deıin «CerebraAI» múmkindigin turaqty ári belsendi túrde qoldanyp keledi», deıdi D.Júsipov.
Aıta keteıik, atalǵan joba AQSh-taǵy TechCrunch nusqasy boıynsha álemdegi eń úzdik startaptyń biri retinde tanyldy. «CerebraAI»-dy belsendi qoldanýshylar qatarynda 700-den astam nevropatolog bar. Sonymen qatar startap Stanford University-diń 2023 jylǵy úzdik Digital Health jobasy retinde tanyldy, Intel Software uıymdastyrǵan AI-startap olımpıadasynda bas júldeni jeńip, kóptegen basqa da halyqaralyq marapatqa ıe boldy.
«CheckDoc»
Bul – 2021 jyly qurylǵan sıfrlyq zerthana. Qyzmet úıden shyqpaı-aq medısınalyq dıagnostıkadan ótýge múmkindik beredi. Jobanyń ıdeıa avtory ári basqarýshysy Toty Smatovanyń aıtýynsha, sozylmaly aýrýy bar adamdardyń basty máselesi – dárigerge qaralýǵa ýaqyt tappaıtyny.
«Qazir kóp adam kúndelikti jumys dep júrip ýaqtyly medısınalyq tekseristen ótpeıdi. Sodan soń aýyryp, em izdep júredi. 2020 jyly anam onkologııalyq aýrýǵa shaldyǵyp, operasııa jasattyq. Kóp ýaqyt boıy analız tapsyryp, birqatar tekseristen ótýi kerek boldy. Anam tolyq qalpyna kelip úlgermegen soń, únemi ózim tasyp júrdim. Odan keıin ol turaqty túrde analız tapsyryp, birneshe tekseristen ótýi kerek boldy. Sol kezde adamdar medısınalyq tekseristi keıinge qaldyrmaı, ońaı ári jyldam ótetindeı jaǵdaı jasaý ıdeıasy keldi. «CheckDoc.kz» osylaı paıda boldy. Biraq jobany birden bastap ketýge qarajat bolǵan joq. Tanystarymdy tartyp, birinen saıt jasap berýin ótindim, endi birinen saıtty jarnamalaýdy suradym», deıdi joba avtory.
Qyzmetti qoldanǵysy kelgen adam «CheckDoc.kz» saıtyna kirip, basty betten qajet analız túrin tańdaýy kerek. Sálden soń call-ortalyq operatory ótinish berýshige habarlasyp, onyń ótinishin rastaıdy. Sodan soń «CheckDoc» medbıkesi mekenjaıǵa baryp, analızdi alyp ketip, birden zerthanaǵa aparyp ótkizedi. Tapsyrys bergen sátten bastap ony júzege asyrýǵa deıin 40-60 mınýt ketedi. Al nátıje bir kúnde daıyn bolady. Nátıje paraǵy ótinish berýshiniń elektrondyq poshtasyna jiberiledi.
«Menińshe, medısınany sıfrlandyrý óte mańyzdy. Memleket adamdardyń jylyna bir ret check-up-tan ótýin mindettese eken deımin. Halyq «ýaqyt joq» dep syltaýratpaýy úshin, turǵyndardyń úıine deıin baryp, analızin alyp, tekserýden ótkizip, buǵan qosa munyń bárin tegin jasap tursaq, adamdar bas tarta qoımaıdy dep oılaımyn», deıdi Toty Smatova.
