Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
2024 jyldyń sońynda «Ashyq quqyqtyq normalar» portalynda retteýshilik áserdiń taldaýy jarııalandy. Onda el aýmaǵynda jeńil ónerkásip taýarlarynyń kóleńkeli aınalymynyń kólemi 59%-dy, qundyq mánde 925 502 mln teńgeni qurap otyrǵany kórsetilgen. Elimizge alys-jaqyn shetelderden kontrafaktilik jáne kontrabandalyq jeńil ónerkásip taýarlary aıtarlyqtaı kólemde enip jatyr. Mundaı ónimderdiń salyǵy men tólemderin tólemeý otandyq ónerkásiptiń damýyna aıtarlyqtaı kedergiler týdyratyny jazylǵan.
Jeńil ónerkásip taýarlaryn mindetti tańbalaýdy engizýdiń maqsaty – otandyq taýar óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin damytý men arttyrý. Sondaı-aq taýarlardyń el ishindegi qun úlesin ulǵaıtý men quqyqtyq aınalymdy qamtamasyz etý. Oǵan qosa, tutynýshy quqyǵyn qorǵaý men salyq jáne kedendik tólemderdi jınaýdy arttyra otyryp, adal básekelestikti alǵa ozdyrý da – biregeı mindet. Qujatta tańbalaý engizilgen soń 5 jyldan keıin jeńil ónerkásip taýarlary naryǵyn aǵartýdyń boljamdyq kórsetkishteri keltirilgen:
- 2025 jylǵa deıin – jeńil ónerkásip taýarlarynyń zańsyz aınalymyn 5%-ǵa qysqartý, 46 275,1 mln teńge;
- 2026 jylǵa – 6%-ǵa qysqartý, 52 753,6 mln teńge;
- 2027 jylǵa – 7%-ǵa qysqartý, 57853,1 mln teńge;
- 2028 jylǵa – 8%-ǵa qysqartý, 61 489,6 mln teńge;
- 2029 jylǵa – 9%-ǵa qysqartý, 63 641,7 mln teńge.
Mamandardyń baǵalaýynsha, 5 jylda zańsyz taýar aınalymy 282 013,1 mıllıon teńgege nemese 35%-ǵa azaıady. Al vedomstvo tańbalaý engizilgennen keıin 5 jylda otandyq ónimniń úlesi 15,5%-ǵa deıin artady dep boljap otyr.
2026 jylǵy 1 qańtardan bastap bólshek saýdada ótkizý kezinde tańbalanǵan taýarlardy aınalymnan mindetti túrde alyp tastaı otyryp, el aýmaǵyna ákelinetin nemese óndiriletin jeńil ónerkásip taýarlaryn mindetti tańbalaý engizilmek. 2027 jylǵy 1 maýsymnan bastap sáıkestendirý quraldarymen tańbalanbaǵan jeńil ónerkásip taýarlarynyń aınalysyna jáne aınalystan alynýyna tyıym salynady.
«Atameken» UKP О́ńdeý ónerkásibi departamentiniń I sanatty sarapshysy Baqytjan Mombekovtiń aıtýynsha, jeńil ónerkásip taýaryn óndirýshiler óniminiń tańbalanǵanyna qarsy emes, kerisinshe qoldap otyr.
«Desek te, ónimderdi ımporttaýshylar qarsy pikir bildiretin taǵy bir pozısııa bar. Onda qymbat tehnologııalyq jabdyqty engizýge baılanysty ónim baǵasyn kóteretinin túsindiredi. Kúrdeli tańbalaý úderisi, sondaı-aq ónimge qoldanylatyn árbir kod pen qosymsha jumysshylar men qyzmet úshin operatorǵa qosymsha aqy tóleýi qajet», dedi sarapshy.
Júıege taýarlardy engizý men alyp tastaýdyń rettelmegen jáne rettelmeıtin úderisi, shalǵaı aımaqtarda ınternettiń nasharlyǵy, tehnıkalyq qoldaý máselesi sııaqty máseleler áli de pysyqtaýdy qajet etedi.
«Eldegi eki uıym – QazTextileIndustry» jeńil ónerkásip kásiporyndarynyń ulttyq qaýymdastyǵy» uıymy men «QR jeńil ónerkásip kásiporyndarynyń qaýymdastyǵy» jeńil ónerkásip ónimderin shyǵaratyn 200-den astam kásiporyndy biriktiredi. Atalǵan birlestikter jeńil ónerkásip ónimderin, sondaı-aq aıaq kıimdi tańbalaýdy tolyq qoldaıdy», deıdi Baqytjan Ertemiruly.
