Sýret: easyprint.by
Belarýs halqy osy bes úmitkerdiń ishinen keleshek kóshbasshysyn tańdaýy kerek. Olardyń saılaýaldy baǵdarlamasy ótken aptada respýblıkalyq «Zvıazda» gazetinde jarııalandy. Alǵashynda Memleket basshysy laýazymyna barlyǵy jeti úmitker bolǵan. Biraq byltyr jeltoqsanda ekeýi óz kandıdatýralaryn alyp tastap, jarys jolynan shyqty. Búginde qazirgi prezıdent Aleksandr Lýkashenko básekelesteriniń arasynda kósh bastap tur. Sondaı-aq Oleg Gaıdýkevıch, Anna Kanopaskaıa, Sergeı Syrankov, Aleksandr Hıjnıak ta bıliktiń basty laýazymy jolynda baq synamaq.
Bul jolǵy saılaý Belarýstiń qazirgi prezıdenti Aleksandr Lýkashenkonyń jetinshi saıası báıgesi bolmaq. Ol óziniń saılaýǵa taǵy qatysatynyn ótken jyldyń aqpan aıynda-aq málimdegen. Jalpy, Lýkashenko 1990 jyly Belarýs joǵarǵy keńesiniń halyq depýtaty bolyp saılanyp, araǵa tórt jyl salyp ótken saılaýda 80,3% daýyspen jeńiske jetip, alǵash ret el prezıdenti boldy. Qazir ol 70 jasta, 30 jylǵa jýyq el tizginin ustap keledi.
Belarýs Ortalyq saılaý komıssııasynyń málimetinshe, Lýkashenko saılaýǵa qatysýǵa múmkindik beretin 2,5 mıllıon qol jınaǵan. Osynyń ózi-aq kimniń baǵy basym ekenin ańǵartsa kerek.
Jasyratyny joq, óńirdegi kúrdeli geosaıası ahýal, kórshi eldegi soǵys Belarýs eline de ońaıǵa tıip jatqan joq. Tipti Batystyń sanksııalaryna kóp ilingen elderdiń qatarynda tur. Sol sebepti de Lýkashenkonyń saılaýaldy baǵdarlamasynda negizinen turaqtylyq, qaýipsizdik, áskerı áleýet taqyryptaryna basymdyq berýi túsinikti-aq. Iаǵnı Lýkashenko kezdesýlerdegi sózinde Ýkraınadaǵy qarýly qaqtyǵys jaǵdaıynda elde saqtalyp qalǵan beıbitshilikke, sondaı-aq ekonomıkalyq damýǵa jıi toqtalyp júr.
Onyń «Ýaqyt bizdi tańdady» dep atalatyn saılaýaldy baǵdarlamasynda respýblıkanyń qazirgi zamanǵy qarýly kúshterin qurýdy jalǵastyratyny, sondaı-aq «senimdi qaýipsizdik kepildigin qamtamasyz etý úshin» Reseımen yntymaqtastyqty damyta beretinin atap ótken.
Al eldegi lıberaldy-demokratııalyq partııanyń 47 jastaǵy kóshbasshysy Oleg Gaıdýkevıch te aldyńǵy saılaýda úmitker bolǵan. Biraq ol daýys berer sátke sál qalǵanda tizgin tartyp, Lýkashenkonyń oza shabýyna kedergi keltirmeıin degen yńǵaı tanytty. Tipti qazirgi prezıdentke daýys berip, eldiń basyna tóngen syn saǵatta naǵyz kóshbasshyny qoldaıyq degen emeýrin tanytty.
Saıasatker óziniń saılaýaldy baǵdarlamasynda negizinen parlamenttik saılaý reformasyn usynatynyn málimdedi. Sondaı-aq ol Eýroodaqpen de, EAEO-men de arbany da syndyrmaı, ógizdi de óltirmeıtin salmaqty saıasat ustanýdy usynyp otyr.
49 jastaǵy kelesi kandıdat Anna Kanopaskaıa 2020 jyly da saılaýǵa túsip, basym daýys ala almaǵan edi. Ol sol jolǵy baǵdarlamasynda Reseımen odaqtas bolýǵa úzildi-kesildi qarsy bolǵan. Al bul joly Reseıge qarata radıkaldy eshnárse aıta qoımasa da, el bolamyz desek, moıyndy barynsha Batysqa burǵan jón degen múddeni jaqtap otyr. Iаǵnı ol jaqtastarymen birge EO-men tyǵyz qarym-qatynas ornatýdy qalaıdy. Qysqasy, Kanopaskaıa saıası reformalar retinde eldi parlamenttik respýblıkaǵa aınaldyrýdy, «bıliktiń demokratııalyq jolmen júrýin», prezıdenttik merzimdi qysqartýdy kózdeıdi.
Kommýnısterdiń úkilegen úmiti Sergeı Syrankov – kandıdattardyń eń kenjesi (41 jasta). Ol «neokolonıalızmmen, ımperıalızmmen jáne kemsitýshilikpen kúresý» baǵytyn nasıhattap, kóppolıarly, kópqurylymdy álemdik tártipti qurýdy jaqtap júr. Sondaı-aq ol Qytaımen etene-jaqyn aralasýdy jaqtaıdy.
«Eńbek jáne ádilet» respýblıkalyq partııasynyń jetekshisi Aleksandr Hıjnıak «Belarýs-2030: sabaqtastyq, turaqtylyq, damý» baǵdarlamasyn usyndy. Onyń halyqqa berip otyrǵan ýádesi – eldegi eńbek qatynastaryna ádilet ornatý.
Aıta keterlik jaıt, Qazaqstan Respýblıkasy men Belarýs Respýblıkasy arasyndaǵy ekijaqty dıplomatııalyq qatynastar 1992 jyly 16 qyrkúıekte ornatyldy. Eki memleket te TMD, UQShU, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jáne ózge de kóptegen irgeli halyqaralyq uıymǵa múshelik etedi.
