Ulttar dostyǵynyń uıasy

Byltyr oblystaǵy «Ellada» grek etnomádenı birlestigi óziniń 20 jyldyǵyn toılasa, al osydan on jyl buryn qurylǵan «Sagdıana» ózbek etnomádenı birlestiginiń mereıtoıy Assambleıanyń 20 jyldyǵymen tuspa-tus kelip otyr. Qazir 19 ulttyq etnomádenı birlestiktiń basyn bir shańyraq astynda toǵystyryp, ulttar men ulystardyń tili, mádenıeti men salt-dástúrin damytýǵa barynsha jaǵdaı jasap otyrǵan oblystyq «Dostyq úıi» ujymynyń eńbegi erekshe. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyldyǵyn jergilikti jerde laıyqty atap ótý maqsatynda atqarylyp jatqan sharýalar jáne ózge de máseleler jóninde «Dostyq úıiniń» dırektory Roza BERKEShEVAMEN jolyǵyp, áńgimelesýdiń sáti túsken-di. – Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HH sessııasynda el hal­qy­nyń aldyna birneshe mindet qoıdy. Sonyń ishinde, aımaqtardaǵy Dos­tyq úılerin elimiz­de turatyn etnostyq top­tardyń tek óz mádenıeti men dástúrin, tili men tarı­hyn úıretetin orta­lyq retinde ǵana emes, azamattyq bastamalar­dy iske asyrýdyń negizgi tetigi retinde qarastyrýdy ári «Dostyq úıleri» bir orynda turyp qalmaı, damýdyń jańa deńgeıine kóterilýi tıis degendi basa aıtqan edi. Prezı­denttiń osy tapsyrmasy aımaqta qanshalyqty deńgeıde júzege asyrylyp jatyr? – Elimizde tatýlyq pen beıbit­shi­likti nyǵaıtýǵa uıytqy bolyp otyrǵan Qazaqstan halqy Assambleıa­synyń qurylǵanyna bıyl – 20 jyl. Osy ýaqyt aralyǵynda, ıaǵnı el táýelsizdiginiń eń jaýapty kezeńinde birligimizdiń bastaýy bola bilgen Assam­bleıa óziniń ómirsheńdigin kórse­tip, beıbit qoǵamymyzdyń ajyramas bóligine aınaldy. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń aıtýynsha, eldiktiń ólshemi, turaqtylyqtyń tutqasy bola aldy. Kezinde taǵdyrdyń jazýymen qazaq jerine san túrli ult ókilderi qonystanǵany belgili. Búginde Aqtóbe óńirinde 90-ǵa tarta ulttar men ulystardyń ókilderi tatý-tátti, bereke-birlikte tirshilik etýde. Olar osy kezeńderde tegi basqa bolǵanymen, teńdigi bir, qany bólek bolǵanymen, armany ortaq birtutas halyqqa aınaldy. Osydan jıyrma jyl buryn Qazaqstan halqy Assambleıasynyń oblystyq fılıaly ashylyp, aımaqtaǵy ulttar men ulystardyń ókilderi óz ana tilin, salt-dástúri men tarıhyn zerttep, ulttyq mádenı sharalaryn ótkizýge múmkindik aldy. Al bul isti odan ári jetildirý maqsatynda 2007 jyly sol kezdegi oblystyq mádenıet basqarmasy janynan «Dostyq úıi» uıymdastyrylǵan edi. Oblystaǵy etnomádenı birlestikterdiń óz aldyna derbes ǵımaraty bolmaǵandyqtan, olar uıymdastyrǵan sharalaryn kez kelgen jerlerde ótkizýge májbúr bolatyn. Osylaısha, 2009 jyldyń qyrkúıeginde Aqtóbede «Dostyq úıi» ǵımaratynyń saltanatty túrde ashylý rásimine Elbasynyń ózi qatysty. Prezıdent saltanatty sharada: «Bizdiń Qazaqstan – kópultty. Ár ultqa óz mádenıetin, tarıhyn umytpaýǵa, jańǵyrtýǵa múmkindik berilgen. Balalarǵa da óz ana tilin úırenýge jaǵdaı bar. Oǵan dálel – osy «Dostyq úıi». Men úshin eń keremet konsert – Assambleıanyń konserti. Ár ulttyń óz mádenıetin kórsetken sáti de óte ádemi. San ult óz tilinde án shyrqap, óz bılerin bılegen shaq bir ádemi gúl shoǵyry ispettes. О́mirdiń gúl shoǵyry!», – degen edi. Mine, sodan beri aımaqtaǵy 19 ulttyq etnomádenı birlestiktiń ókilderi uıymdastyrǵan árbir shara osy «Dostyq úıiniń» keń zalynda joǵary deńgeıde uıymdastyrylyp, kórermenniń kóńilinen shyǵyp júr. Búginde «Dostyq úıiniń», onyń ishinde etnomádenı birlestikterdiń jumysyn jetildirýge baǵyt ustalýda. Qazir burynǵydaı emes, árbir ortalyq uıymdastyratyn sharalar óz aınalasyn qamtyp qana qoımaı, elimizdiń túkpir-túkpirinen shaqyrylǵan mártebeli meımandardyń qatysýymen ótip jatady. Etnomádenı qoǵamdyq birlestikterdiń basshylary tarıhı otandarynyń Qazaqstandaǵy elshilikterimen únemi tyǵyz baılanysta jumys jasaıdy. Oblysqa kelgen sapary kezinde Polshanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Pavel Cheplak ujymmen jáne polıaktardyń «Svıatlo» etnomádenı birlestigi múshelerimen kezdesýinde eki memleket arasyndaǵy qarym-qatynastyń beriktigin ataǵan edi. Sol saparynda elshilik ókili Uly Otan soǵysy jyldarynda elimizge jer aýdarylǵan polıaktardyń jerlengen oryndaryn izdeýge, sondaı-aq, jergilikti murajaılarmen jumys isteýge kómektesýge yqylas bildirgen bolatyn. Bul ótinishtiń oryndalýyna jergilikti bılik tarapynan qoldaý jasaldy. Qazir ulttar men ulystardyń qatysýymen halyqaralyq deńgeıde uıymdastyrylatyn sharalar da óz kezeginde joǵary baǵalanyp júr. – «Dostyq úıi» ujymynyń aýdandarmen baılanysy qandaı? – Qazir Aqtóbe qalasynan bólek aýdandar arasynda Mártókte ǵana «Dostyq úıi» bar. Sońǵy jyldary ulttyq etnomádenı birlestik músheleri aýdandardy aralap, jergilikti turǵyndarǵa óz ónerlerin kórsetip, óńirde turatyn ulttardyń ónerlerin de nasıhattap júr. «Dostyq úıi» ónerpazdarynyń Keńes Odaǵynyń Batyry Álııa Moldaǵulovanyń týǵan jeri – Álııa aýylyna baryp, saltanatty merekelik konsert uıymdastyrýy jyl saıynǵy dástúrge aınaldy. Sol sııaqty, koreı etnomádenı qoǵamdyq birlestiginiń shyǵarmashylyq ujymy Áıteke bı aýdanynyń Bógetsaı aýyly jurtshylyǵyna mereke syılap, ulttyq qundylyqtardy ulyqtaý maqsatynda kórme uıymdastyrdy. Mundaı sharalar aldaǵy ýaqytta da óz jalǵasyn tabady. Jyl saıyn Astana qalasynda ótkiziletin Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııasy osyndaı maqsattaǵy jumystardyń damýyn yntalandyrady. – Sizdiń ujym Assambleıa jylyn oblysta laıyqty atap ótý úshin qandaı sharalar uıymdastyrýdy josparlaýda? – Bıyl 6 aqpan kúni elimizde Assambleıa jylyna baılanysty resmı túrde is-sharalar bastaý alady. Bul kúni elimizdiń barlyq aımaqtarynda Assambleıa jylynyń týy kóteriledi. Solardyń ishinde erekshe aıtyp ketetin bir joba bar. Ol — memlekettik tildiń mártebesin kóterý maqsatynda uıymdastyrylatyn «Myń bala» baıqaýy. Bul jobanyń negizgi usta­nymy – Qazaqstanda turatyn ózge ult ókilderiniń 1000 balasyn memlekettik tilge úıretý. Jobaǵa aqtóbelikter de qatysýǵa nıet etip otyr. Bıyl sáýir aıynda ótetin «Qazaq­stan dostyqtyń mekeni» atty I res­pýblıkalyq etnostyq mádenıet festıvali de osy Aqtóbede uıym­das­tyrylady. Bul sharaǵa el aımaq­tarynan kóptegen qonaqtar shaqyry­lady dep kútilýde. Sondaı-aq, Assam­bleıa jylyna oraı oblystaǵy etnomádenı birlestikter ókilderi arasynda HVI oblystyq «Halyq dostyǵy» festıvalin uıymdastyrýdy josparlap otyrmyz. Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyna arnalǵan merekeni ótkizý de ulttar nazarynan tys qalmaıdy. Etnostyq shyǵarmashylyq ujymdardyń qatysýymen ótetin «Tarıhta umytylmas iz qaldyrǵan – Uly Jeńis!», el Konstıtýsııasynyń 20 jyldyǵyna arnalǵan «Dostyǵym – maqtanyshym» atty is-sharalardyń jobasy ázirlenip, oǵan daıyndyq sharalary bastalyp ketti. Osy jumystardyń aıasynda oqýshylar arasynda «Meniń elimniń tarıhy» atty shyǵarma, sýret baıqaýlaryn ótkizbekpiz. Jyldaǵy dástúr boıynsha bıyl árbir ulttyq etnomádenı bir­les­tik­terdiń kúnderi keń kólemde atap ótiledi. Árıne, bul sharalardyń óz deń­geı­inde ótýine eń birinshi kezekte biz­diń ujym jaýapty. Sondyqtan, bıyl ujymdy úlken jaýapty ister kútip tur. Áńgimelesken Araılym NURBAEVA, jýrnalıst. Aqtóbe oblysy.