Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń bas dırektory, akademık Serik Seıdýmanov jıynnyń kirispe sózin Memleket basshysynyń «Ana tili» gazetine bergen suhbatynan bastady.
«Prezıdent suhbatynda Ádiletti Qazaqstannyń birqatar ıdeologııalyq basymdyǵyna mán berip, onyń biri memleket pen qoǵamnyń birligin nyǵaıtý ekenin atap ótti. Bul basymdyq qoǵamdy damytýda mańyzdy qadam ári dinı-mádenı faktor ǵylymı qaýymdastyq aldynda zamanaýı qundylyqtar deńgeıinde jasampaz rólge ıe. «Ádiletti Qazaqstan» konseptýaldy ıdeıa retinde qoǵamnyń birligine baǵyttalyp, quqyqtyq memleket ustanymdaryna negizdelip otyr. Din azamattyq sananyń mańyzdy bóligi retinde qoǵamǵa jan-jaqty yqpal etedi desek, dinniń áleýetin, ıntegrasııalyq, kommýnıkasııalyq fýnksııalaryn tıimdi paıdalaný mańyzdy. Jahandaný transformasııasynda jáne qoǵamnyń jańa aqparattyq tehnologııalarǵa qyzyǵýshylyǵy artqan kezeńde dinı qundylyqtardy din atyn jamylǵan destrýktıvti ıdeologııada, quqyq buzýshylyqtyń basqa da túrlerine profılaktıka júrgizýde qatań eskerý qajet», dedi ol.
Búginde elimizde 18 konfessııany qamıtyn 3 myńnan astam dinı birlestik tirkelgen. Almaty qalasy Din isteri jónindegi basqarmasy Din máselelerin zertteý ortalyǵynyń dırektory Dýlat Ibragımovtiń aıtýynsha, qazirgi tańda Almatyda ornalasqan 17 konfessııa ókilimen tyǵyz jumys istelip jatyr. Basqarma janynan qurylǵan dinı birlestikter kóshbasshylary klýby konfessııaaralyq tatýlyqty nyǵaıtýdy maqsat etip keledi.
Qoǵamdy izgilikke, jastardy otansúıgishtikke, qundylyqtardy qurmetteýge úndeıtin, dinaralyq dıalog, mádenı-tanymdyq jobalar bar.
Konferensııada Ortalyq Azııadaǵy, álemdegi dinı turaqtylyq máselesine nazar aýdaryldy. Akademık R.Alshanov, ınstıtýttyń bas ǵylymı qyzmetkeri, UǴA akademıgi N.Seıdahmetova, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory S.Nurmuratov, jıyn tizginin ustaǵan ınstıtýttyń bas ǵylymı qyzmetkeri, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory B.Satershınov, Súleıman Demırel ýnıversıtetiniń qaýymdastyrylǵan professory, PhD Q.Baǵasharov jáne basqa ǵalymdar ıslam dıskýrsy, mádenı-rýhanı qundylyqtar, konfessııa jáne mádenıetaralyq kelisimdi nyǵaıtýdaǵy dinniń róline qatysty zertteýlerimen bólisti.
Atalǵan ınstıtýttyń bas ǵylymı qyzmetkeri, PhD Almasbek Shaǵyrbaı áleýmettik zertteýler barysyna toqtalyp, qazirgi kezde jastardyń 50 paıyzdan astamy dinı saýal týyndaǵanda onyń jaýabyn áleýmettik jelilerden izdeıtindigine alańdaýshylyq bildirdi. Onyń aıtýynsha, jaýap berýshi kim, onyń kásibı quzyreti qanshalyqty keńes berýge laıyqty ekeni anyq emes. Tekserilmegen aqparattardyń saldarynan jastardyń qatelesýi, teris aǵymdar jeteginde ketýi qalypty qubylysqa aınalyp barady. «Táýelsizdik alǵan jyldardan bastap elimizde dinı ınstıtýttar sandyq jáne sapalyq turǵydan ósti. Dinı birlestikter kóbeıip, rýhanı dástúrler jańǵyryp jatyr. Keıbir belsendi ýaǵyzshylar aıtyp júrgendeı emes, Quran ilimindegi ǵylym týraly hadısterdi qoǵamnyń ıgiligine baǵyttaý, ult zııalylarynyń izgilikke shaqyrǵan eńbekterin paıdalaný qazirgi qalyptasqan qasań qaǵıdalardan arylýǵa yqpal etedi. Jastardy bilim, ǵylymǵa, jańa tehnologııalarǵa baýlý – búgingi kúnniń talaby», deıdi sarapshy.
«Qazirgi qoǵamda din tek qulshylyq keıpinde ǵana qalyptasyp barady. Dindi kóp jaǵdaıda sadaqa berý, namaz oqý, oramal taǵý, saqal qoıýmen ǵana shekteıtinder barshylyq. Eger biz eldi órkenıetke bastaımyz desek, dindi ǵylymı, mádenıet jáne elder arasyndaǵy qarym-qatynasty retteý quraly turǵysynan qaraý mańyzdy. Qazirgi qoǵamda qulshylyq keıpinde ǵana qalyptasyp barady», deıdi Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ aǵa oqytýshysy, PhD Myrzahmet Júzeı. Onyń aıtýynsha, áleýmettik jeli – jastar eń kóp aqparat alatyn aýqymdy platforma. Saldarynan jastar dinı uıymdardyń jeteginde, áleýmettik jeliniń yqpalynda ketip jatyr. О́ıtkeni turaqty jáne bolashaqqa baǵyttalǵan, jastarǵa arnalǵan ıdeıalar qoljetimsiz. О́kinishke qaraı, endi ata-áje ınstıtýtyn damytýymyz qıyndaý. О́ıtkeni aldyńǵy býyn jastarmen til tabysýǵa daıyn emes. Al balabaqsha, mekteptegi tálim alǵan balalar arasynda kereǵar ádetter beleń alyp barady. Osyǵan oraı ǵalymdar, mamandar tizgindi qolǵa alatyn kez keldi. Bir-birimizdi qurmetteý qaǵıdattary ult zııalylarynyń eńbekterinde az aıtylǵan joq. Abaı, Shákárim, Ybyraı Altynsarın, beride Alash qaıratkerleriniń armany ulttyq mektep qurý bolǵan joq pa», degen pikirimen bólisti ol.
Aldaǵy ýaqytta sarapshy ǵalymdar óz quzyreti sheńberinde óńirlerge jurtshylyqtyń kókeıindegi saýaldarǵa jaýap berip, aqparttyq túsindirý jumystaryn jalǵastyrmaqshy. Al ǵalymdardyń usynystary tıisti oryndarǵa joldanatyn bolady.
ALMATY
