Foto: Ashyq derekkóz
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes elimizde balalardyń quqyǵyn qorǵaý boıynsha aýqymdy zańnamalyq jáne strategııalyq sharalar júzege asyrylady.
Qabyldanǵan úsh zańdaǵy mańyzdy bastama – ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardyń ómirge beıimdelýi úshin tálimgerler ınstıtýtynyń qurylýy. Búginde 330-dan astam bala tálimgerlermen qamtylyp, qajetti kómek alyp jatyr.
Aıta keteıik, áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri boıynsha QR Zańyndaǵy negizgi sharalardyń biri – balalarǵa qatysty quqyq buzýshylyqtar úshin jazany qatańdatý jáne kámeletke tolmaǵandarǵa jábir kórsetkeni úshin ákimshilik jaýapkershilikti engizý boldy. Jasóspirimderdiń qaýipsizdigin kúsheıtý maqsatynda balalardy qoǵamdyq kólikten túsirip ketýge tyıym salyndy.
2025 jyldan bastap mektepter men kolledjderde respýblıkalyq biryńǵaı «111» baılanys ortalyǵyna jedel habarlasa alatyn QR-kodtar engizildi. Bıylǵy jyldyń qańtar aıyndaǵy málimet boıynsha baılanys ortalyǵyna 17 400 bala júgingen.
Sonymen qatar, eldiń ár óńirinde balalardyń quqyqtary jónindegi arnaıy ýákilder jumys isteıdi. 2024 jyldan bastap qorǵanshylyq organdarynda mamandarynyń sany 303-ten 692 adamǵa, ıaǵnı eki esege artqan. Qorǵanshylyq organdarynyń shtattyq sany boıynsha normatıv bekitilgen, atap aıtqanda 5 myń balaǵa keminde 1 mamannan bólindi.
Jalpy, elimizde ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jáne jetim 17 660 bala qazaq otbasylarynda tárbıe alyp jatyr. 2024 jyly 3 myńnan astam bala jańa otbasyn tapty.
2025 jyldan bastap otbasylyq ornalastyrýdyń jańa túri – kásibı qabyldaýshy otbasylar engizilmek. Bul bastama qıyn ómirlik jaǵdaıǵa tap bolǵan balalarǵa qamqorlyq kórsetip, olarǵa úı jaǵdaıynda qolaıly orta qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
«2024 jyldan bastap elimizde 627 balabaqsha ashylyp, 93,1% bala mektepke deıingi uıymmen qamtyldy. Sońǵy 3 jylda balabaqsha kezegi 2 esege qysqarǵan. «Jaıly mektep» ulttyq jobasy mektepterdegi oryn tapshylyǵy men úsh aýysymdy oqý máselesin tıimdi sheship keledi. Joba júzege asyrylǵan ýaqyttan bastap 105 jaıly mektep qoldanysqa berildi.Sonymen qatar 2024 jyly 373 myń orynǵa arnalǵan 257 mektep qoldanysqa berildi. Bıyl 300 myń bilim alýshyǵa arnalǵan 200-ge jýyq mekteptiń qurylysy júrýde. Bilim berý uıymdarynyń qaýipsizdik sharalary kúsheıtildi. 20 myńnan astam nysan beınebaqylaý júıesimen jabdyqtalyp, Jedel basqarý ortalyqtaryna qosylǵan. Barlyq uıymdarda dabyl túımeleri men týrnıketter ornatylyp, lısenzııalanǵan kúzetpen qamtamasyz etildi», delingen mınıstrlik habarlamasynda.
Memleket óskeleń urpaq úshin teń múmkindikter qalyptastyrýǵa basymdyq berip keledi. 2024-2025 oqý jylynda memlekettik mektepterde oqıtyn 1,7 mıllıon bala tegin tamaqpen qamtamasyz etildi. Bul maqsatqa 162 mıllıard teńge bólindi. Sondaı-aq, «Jalpyǵa mindetti bilim berý» qorynyń esebinen qosymsha 22,5 mıllıard teńge bólinip, 510 myń bala mektep kerek-jaraqtarymen qamtylǵan.
Bıylǵy jyldan bastap jekemenshik mektepterde oqıtyn áleýmettik turmysy tómen otbasylardyń balalary da tegin tamaqpen qamtylady. Jergilikti bıýdjetten 25 myń balany tegin tamaqtandyrý úshin 12 mıllıard teńgeden astam qarajat bólindi.
«Ul-qyzdarymyzdyń parasatty jáne jan-jaqty bolyp ósýine jaǵdaı jasaý, jas azamattardyń quqyǵyn qorǵap, densaýlyǵyn saqtaý árdaıym memlekettiń basty basymdyǵy sanalady. Balalar – bizdiń bolashaǵymyz. Sondyqtan elimizdegi árbir jetkinshektiń meıirim men qamqorlyqqa bólenip, úlkenniń qoldaýyn sezinýi, erteńgi kúnge senimmen qaraýy óte mańyzdy», Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev.
Elimizde balalardyń qosymsha bilim alýy, sapaly demalys jáne saýyqtyrý uıymdarymen qamtylýy úshin barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr. Búginde 3,3 mln. bala túrli baǵyttar boıynsha úıirmelerge, seksııalarǵa qatysady. Máselen, ótken jyldyń jaz mezgilinde 3,1 mıllıonnan astam bala 10 743 lagerde saýyqtyrý demalysyn ótkizgen. Bilim berý uıymdarynda qaýipsiz orta qalyptastyrý tek tehnıkalyq qaýipsizdik júıelerimen qamtamasyz etýmen ǵana shektelmeıdi.
Memleket balalardy zorlyq-zombylyqtan qorǵaý, sýısıdtiń aldyn alý jáne olardyń quqyqtary men salamattyǵyn qamtamasyz etý boıynsha keshendi jospar qabyldady. Jospar balalarǵa qaýipsiz orta qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan is-sharalar jıyntyǵyn qamtıdy. Onyń aıasynda óńirlerde 20 psıhologııalyq qoldaý ortalyǵy ashylyp, 242 759 oqýshy men ata-analarǵa kómek kórsetilgen.
Esterińizge sala keteıik, barlyq bilim berý mekemelerinde býllıngpen kúres júrgizý maqsatynda Kiva jáne DOSBOLLiKe baǵdarlamalary engizildi. Bul sharalar mektepterde dostyq pen ózara syılastyq qarym-qatynasyn qurýǵa septigin tıgizedi. 2024 jyldyń qyrkúıeginen bastap balalardyń jas erekshelikterin eskere otyryp ázirlengen jeke qaýipsizdik sabaqtary engizilgen. 14,3 myńnan astam bilim berý qyzmetkeri balalardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha oqytyldy. Sonymen qatar mektep pen otbasy arasynda yntymaqtastyq ornatýǵa, pozıtıvti ata-ana mádenıetin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan «Birtutas tárbıe» baǵdaralamasy engizildi.
Memleket balalardyń jan-jaqty damýy jáne bolashaǵynyń jarqyn bolýy úshin quqyqtyq bazany nyǵaıtyp, áleýmettik qoldaýdy kúsheıte otyryp, olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdi jalǵastyrady.
