Osyny qaperge alǵan Túrkistan oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy Analar keńesiniń músheleri taıaýda ótken jyl qorytyndysyna arnalǵan jıynynda zamanaýı qoǵamda keń taraǵan jaǵymsyz ádetterdiń biri – ysyrapshyldyqty toqtatý týraly úndeý jarııalady. Bul – qalyń jurtshylyqtyń kópten beri kókeıinde júrgen másele ekendigi daýsyz.
Úndeýde atap kórsetilgendeı, qazir toı-jıyn, basqa da is-shara ótkizgende kóptegen otbasynyń óz múmkindigine qaramastan barynsha shashylýǵa, asta-tók ysyrapshylyqqa jol berýi basymdyq alyp bara jatqany janǵa batady. Nesıe alyp, ulan-asyr toı ótkizýge tyrysý jazylmaǵan zańǵa aınalǵany da jasyryn emes.
Toı – halqymyzdyń dástúr-saltyna negizdelgen, aıtýly qýanyshyn aǵaıyn-týys, et-jaqyndar men kórshi-qolań ǵana emes, aralas-quralas aǵaıynmen birge atap ótýge arnalǵan otbasylyq is-shara. Alaıda bul «Assalaýmaǵaleıkúm!» dep qol bergen shala tanystardyń bárin shaqyryp, adam sanyn 500–700-ge, tipti keıde 1000-ǵa jetkizý kerek degen sóz emes. О́kinishke qaraı, búginde kópshiligimizdiń dástúr men daraqylyqty shatastyryp, ysyrapshyldyqqa jol berip alyp júrgenimiz anyq. Toı-jıyndarda úırenshikti jaıǵa aınalyp bara jatqan, kózge ersi kórinetin bazbir qoldan jasap alǵan basy artyq yrym-jyrymdar da kóńilge qaıaý túsiredi.
Analar aıtqandaı, toı qyzyqshylyǵyna shamadan tys qonaq shaqyryp, shyǵynǵa belsheden batýdy toqtatý kerek. «Toı – halqymyzdyń qazynasy» desek te, ondaǵy ysyrapshyldyqty eshteńemen aqtap alýǵa bolmaıdy. Sondyqtan ońtústik óńirdegi analar toı-jıyndarda dastarqan mázirin shekteýge, asty aıaqasty etpeýge shaqyryp otyr. Al úndeýdi óńirimizdegi ǵana emes, búkil elimizdegi analar, aqsaqaldar qaýymy, jastar, jalpy jurtshylyq qoldap áketse, nur ústine nur bolar edi-aý!
Káribaı ÁMZEULY,
zeınetker
Túrkistan oblysy
Semeıdegi sergeldeńge kim jaýapty?
Abaı oblysynyń bas qalasy Semeıde 55 myńnan asa zeınetker turady. Olar 2025 jyldyń 1 qańtarynan bastap zeınetaqylary óskenin estip, Memleket basshysyna, Úkimetke tilderi jetkenshe rahmetterin aıtyp, rızashylyqtaryn bildirgen edi. О́kinishke qaraı, zeınetaqylarynyń keı kezderi ýaqtyly qoldaryna tımeı jatatyny bar.
Men osy problemany táýelsiz jýrnalıst ári Semeı qalalyq ardagerler keńesi tóralqasynyń múshesi retinde zerttep kórip edim, máseleniń poshta qyzmetkerlerine baryp tireletinine kóz jetkizdim. Jalpy, oblys ortalyǵynda tirkelgen zeınetkerlerdiń shamamen jartysyna jýyǵy aqshalaryn bankomattardan alsa, zeınetaqylary telefondaryndaǵy bank esepshotyna ár aıdyń 5-6-laryna deıin túsirilýge tıis. О́ıtkeni qalalyq áleýmettik qamsyzdandyrý bólimi ár jańa aıdyń 1-ine deıin qarjyny tıisti jerine aýdaryp otyrady. Biraq aýdarylǵan qarajat poshta bólimshelerine ýaqtyly túspeıdi eken. Osynyń saldarynan zeınetaqylaryn poshtadan nemese bankomattan alatyn zeınetkerler ár aıdyń bas kezinde ábigerge túsedi de qalady.
Osy jerde «semeılik ardagerler men qarııalardyń «qabaǵynan qar jaýdyryp, kirpigine muz qatyrǵan» jaǵdaıǵa kim jaýapty?» degen suraq týyndaıdy. Jurtshylyq arasynda «Eki ortada «bazar deldaldary» júrip, aqshany aınaldyryp otyrady» degen de sybys estilip qalady. «Jel bolmasa, shóptiń basy qımyldamaıdy» degen sóz bar halqymyzda. Álde osy alypqashpanyń da shyndyqqa aınalǵany ma?
«Osy másele nege durys sheshilmeıdi?» degen suraǵymyzǵa Semeı qalalyq poshta bóliminiń basshysy tikeleı jaýap berýden qashqaqtap, «Kassaǵa aqsha jańa ǵana tústi» dep aqtalǵan boldy. Shahardy jaıaý aralap, kemshilik kórgen jerindegi mekeme basshylarynyń «eki aıaǵyn bir etikke tyǵatyn» burynǵy qala ákimi Nurbol Nursaǵatov ta kezinde poshta bólimine bir bas suqpaı ketip edi...
Súıeýbaı BAIQADIULY,
Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi
Abaı oblysy
Aqyldy qarııa – aǵyndy darııa
Tasqala aýdanynyń ardagerleri jergilikti basshylyqpen kezdesý ótkizdi. Kezdesýdiń maqsaty josparlanǵan jumystardyń oryndalýyn qorytyndylaý boldy. Aýdandyq ardagerler uıymynyń basshysy Járdemǵalı Balyqov atqarylǵan jumys barysyna qysqasha toqtaldy. Ol ótken jylǵa belgilengen is-sharalardyń ýaqytynda júzege asyrylǵanyn atap kórsetti.
Qazaqstannyń damýyna ardagerlerdiń de úles qosyp kele jatqany belgili. «Aqyldy qarııa – aǵyndy darııa» degen halyq danalyǵy teginnen- tegin aıtylmasa kerek. Aýdandyq ardagerler uıymy oblysta, óz aýmaǵymyzda bolyp jatqan is-sharalardan tys qalmaı, jıyn-otyrystarda aýyl turǵyndarynyń kókeıinde júrgen saýaldardy qozǵap, atqarylyp jatqan jumystarmen qatar, kemshilikterdi de aıtyp, oılary men usynystaryn ortaǵa salyp otyrady.
Aýdanda mádenı is-sharalar durys jolǵa qoıylǵan. Máselen, atalar men ájelerden jasaqtalǵan hor turaqty konsert qoıyp turady. Mańyzy joǵary is-sharalar men mereıtoılardyń eshqaısysy bizdiń qatysýymyssyz ótken emes. Byltyr 13 ardagerge «Tasqala aýdanynyń qurmetti ardageri» tósbelgisi tabystalyp, aýdan ákiminiń Alǵyshatymen marapattaldy. Aýdan ákimdiginiń qoldaýymen jyl saıyn «Aqjaıyq» sanatorlyq- kýrorttyq emdeý ornyna úsh-tórt ardagerge tegin joldama berilip, densaýlyqtaryn túzep qaıtady.
Al kezdesýde aýdan basshylyǵyna turǵyndardyń saıası qýǵyn-súrgin men asharshylyq jáne jeltoqsan qurbandaryna eskertkish qoıý, Ardagerler saıabaǵyna kúrdeli jóndeý júrgizý, Panfılov kóshesindegi balalardyń oıyn alańyn salyp bitirý sekildi 14 túrli ótinishi jetkizilip, aýdan ómirine qatysty máselelerdi qamtyǵan birqatar suraq qoıyldy. Aýdan ákimi T.Shákirov kezdesýdi qorytyndylap, qoǵamdyq is-sharalarǵa belsene qatysyp, keıingi jastarǵa úlgi-ónege kórsetip kele jatqan ardagerler uıymynyń jumysyna sáttilik tiledi.
Bısenbaı О́TEGENOV,
eńbek ardageri
Batys Qazaqstan oblysy
