Is-shara moderatory, Ulttyq mýzeı dırektory Berik Ábdiǵalıuly jıynǵa qatysýshylardy súbeli eńbekpen quttyqtaı otyryp, kitaptardyń qazaq tarıhy men mádenıeti úshin mańyzdylyǵyn atap ótti.
«Halyq Alash taqyrybyna qatysty jalpyǵa tanymal tulǵalardy ǵana tanıdy. О́ńirlerdegi Alash qozǵalysynyń ókilderi týraly derekter kóp aıtylmaıdy. Tipti ár óńirdegi atqarylǵan jumystardan da jurt beıhabar. Sondyqtan Soltústik Qazaqstan oblysyna qatysty zerttelip, basylyp shyqqan jańa týyndynyń tarıhı mańyzy úlken. Basqa óńirlerdegi ýezdik Alash komıtetteri de zerttelip, jaryqqa shyǵýy kerek», deıdi B.Ábdiǵalıuly.
«HH ǵasyr basyndaǵy Soltústik Qazaqstan: Alash zııalylarynyń qoǵamdyq-saıası qyzmeti» atty monografııalyq eńbekte Alash qozǵalysynyń tarıhı mańyzdylyǵy, Alash saıası partııasynyń jáne Alashorda úkimetiniń Soltústik Qazaqstandaǵy qoǵamdyq-saıası qyzmeti, rýhanı murasy jaıynda qundy málimetter berilgen. Soltústik Qazaqstan óńirindegi Alash qozǵalysynyń qaıratkerleri, olardyń qozǵalysqa qatysýynan bastap, kúreskerlik deńgeıge kóterilýi naqty derektik materıaldarmen, mysaldarmen paıymdalǵan. Sondaı-aq kitapta Alash qaıratkerleriniń qyzmeti, olardyń qıly taǵdyry, qýǵyn-súrginge ushyraǵan kezdegi tergeý isteri, saıası quqyqtardan aıyrýdyń basqa da túrlerin kórgeni jaıynda aqparattar berilgen.
Al «Qazaqstannyń Soltústik óńirindegi Alash qozǵalysy muraǵat derekterinde» qujattar jáne materıaldar jınaǵy Soltústik Qazaqstan oblysy memlekettik arhıviniń, Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasy arhıv qorlarynyń materıaldary negizinde qurastyrylǵan. Jınaqqa engizilgen arhıvtik tyń materıaldar zertteýshiler úshin óte qajet jáne bolashaqta jańasha kózqarastaǵy ǵylymı eńbekterdiń jaryq kórýine yqpal eteri sózsiz.
«Ǵylymı eńbekti jazý barysynda arhıv qorlaryndaǵy materıaldar alyndy. Elimizden bólek Reseı, О́zbekstan muraǵattaryndaǵy tyń derekter de qamtyldy. Máselen, Omby arhıvinen Maǵjan Jumabaevqa qatysty materıaldar aldyq. Sondaı-aq Qazandaǵy muraǵattan Maǵjannyń balalarǵa arnalǵan kitabyn taptyq. Bul jınaq tórt dana bolyp jarııalanǵan. Budan bólek Petropavl qalasynda alǵash qazaq teatry ashylǵanyn, 1934 jyly óner ujymy túgeldeı saıası qýǵynǵa ushyraǵany syndy derekter alyndy. Smaǵul Sádýaqasulynyń saıası rejimmen qalaı kúreskeni týraly da birqatar materıalǵa qol jetkizdik», deıdi avtor Aqmaral Ibraeva.
Soltústik óńirdegi Alashordanyń tarıhı úderisterdegi róli, táýelsizdik úshin kúresi jaıly tyń derekter eńbektiń qundylyǵyn arttyra túsken. Jıyn barysynda sóz alǵan f.ǵ.d., professor Serik Negımov atalǵan eńbek Maǵjan Jumabaevqa qatysty derekterdiń keńinen qamtylýy – aıtýly oqıǵa ekenin atap ótti.
«Aıdarhan Turlybaev, Asylbek Seıitov, Qoshke Kemeńgeruly syndy Alash qaıratkerleriniń halyqtyń bostandyǵy men azattyǵy jolyndaǵy eńbegi orasan. Soltústik Qazaqstan oqymystylary men tarıhshylarynyń tabandy eńbegin derek, dáıekpen usynyp otyrǵan bul eńbekterdiń jaryqqa shyǵýy – tarıhı oqıǵa. Ásirese, Maǵjan Jumabaev, Bekmuhamed Serkebaev, Qaıretdın Bolǵanbaev, Jumaǵalı Tileýlın, Aıdarhan Turlybaevqa qatysty aqparattardyń molynan tabylyp, berilýi – úlken olja. Sondaı-aq HH ǵasyrdyń basynda ádebıetimiz ben mádenıetimizdiń tarıhynda Alash qaıratkerleriniń, ásirese Barlybaevtar áýletiniń ult úshin jasaǵan irgeli isteriniń, 1918 jyly Alash qaıratkerleri ótkizgen úlken jıyn, Áltı bolystyń ómir tarıhyna qatysty materıaldar – qostomdyqtyń ishindegi eń irgeli dúnıeler. Ult tarıhyna jańasha qaraýǵa, jańasha zerdeleýge osy jańa eńbektegi derekterdiń áseri mol», dedi ol.
Aıta keteıik, ǵylymı eńbek Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń granttyq jobasy aıasynda jarııalanyp otyr.
