Úkimet saǵatyn ashyp, júrgizgen Danııa Espaeva kirispe sózinde kún tártibindegi máseleniń ózektiligine toqtalyp, jyldyń basynda depýtattardyń halyqpen kezdesýinde elimizdiń barlyq óńirinde medısınalyq qyzmet kórsetýdiń qoljetimsizdigi men sapasynyń tómendigi týraly kóp shaǵym bolǵanyn jetkizdi.
– Bul másele sarapshylardyń qatysýymen 2024 jyly jeltoqsanda Májilis janyndaǵy Qoǵamdyq palatanyń otyrysynda jan-jaqty talqylanǵan. Qoǵamdyq palata kommýnaldyq shyǵystardyń, medısınalyq maqsattaǵy buıymdardyń, dári-dármekterdiń baǵasynyń ósýi, basqa da shyǵyndarǵa baılanysty medısınalyq qyzmetter úshin tarıfterdi qaıta qaraýdy usyndy. О́kinishke qaraı, densaýlyq saqtaý salasyna baǵyttalǵan qarajattyń aıtarlyqtaı ulǵaıǵanyna qaramastan, azamattardyń medısınalyq qyzmetterdiń kórsetilýine kóńili tolmaı, qanaǵattaný deńgeıi tómendep barady. Máselen, keıingi 3 jyldyń ózinde densaýlyq saqtaýǵa qatysty shyǵystar 2,8 ese artty, al halyqtyń qyzmetterdiń sapasyna qanaǵattaný deńgeıi 47 paıyzǵa deıin tómendegen, – dedi D.Espaeva.
Al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń derekterine súıensek, konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq, KT jáne MRT qyzmetteriniń sany 7 ese ósken. Alaıda D.Espaevanyń aıtýynsha, bul ósýler aýrýdy erte anyqtaýǵa esh áser etip jatqan joq.
– Keıbir jaǵdaılarda bul qyzmetter qajet bolmasa da naýqasqa taǵaıyndalǵan. Atalǵan salany qarjylandyrý kólemi ulǵaısa da sheshimin tappaǵan júıeli problemalar áli bar, – dedi Májilis tóraǵasynyń orynbasary.
Qysqasy, barlyq medısınalyq uıymda «pasıentke baǵdarlanǵan» qaǵıdattan «tabysqa baǵdarlanǵan» qaǵıdatqa kóshý úrdisi baıqalǵanyn aıtqan D.Espaeva Memleket basshysynyń densaýlyq saqtaý júıesin jaqsartý men tıimdiligin arttyrý baǵytynda Úkimetke júktegen mindetterin mınıstrdiń esine taǵy bir saldy. Jalpy, Palata tóraǵasynyń orynbasary salaǵa bólinetin barlyq qarjyny paıdalaný ashyq, baqylanatyn jáne obektıvti bolý kerektigin atap ótti.
О́z baıandamasynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova keıingi 10 jylda densaýlyq saqtaý salasyn jetildirý maqsatynda júrgizilgen birqatar aýqymdy reformanyń nátıjesinde halyq densaýlyǵynyń negizgi kórsetkishteri oń nátıjege ıe bolǵanyn aıtty. Sondaı-aq demografııalyq kórsetkishterge baılanysty densaýlyq saqtaý júıesi bıýdjettik modelden bıýdjettik-saqtandyrý modeline kóshirilgenin atap ótti.
– Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdyń engizilýi densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrý kólemin 3 ese ulǵaıtýǵa múmkindik berdi, ıaǵnı 1 trln-nan 2,9 trln teńgege deıin. Bul salanyń kóptegen baǵytyn qarjylyq resýrstarmen barynsha tolyqtyrdy. Onyń ishinde dárigerler jalaqylarynyń 2,3 ese óskenin aıta ketken jón. Turǵyndardyń medısınalyq kómekke jumsalatyn qalta shyǵyndary 34%-dan 28%-ǵa deıin azaıdy, – dedi mınıstr.
Sondaı-aq sala basshysy byltyr 5 beıin boıynsha tarıfterdi ulǵaıtý baǵytyna basymdyq berilip, sonyń arqasynda medısınalyq uıymdarda kórsetiletin kómektiń sapasyn edáýir arttyrýǵa, qarjylyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik bergenine toqtaldy.
Mınıstr A.Álnazarova Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes halyqtyń osal toptaryna medısınalyq kómekke qoljetimdiligin jetildirý, medısınalyq kómektiń biryńǵaı paketin qalyptastyrý boıynsha jumystar júrgizilip jatqanyn jetkizdi. Al kelesi jyldan bastap saqtandyrý júıesine jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen 1 mln-nan asa azamatty tartýǵa múmkindik beretin zań jobasy ázirlengenin aıtyp, bul azamattardyń qalta shyǵyndaryn edáýir tómendetýge, olardy qarjylyq qorǵalýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵanyn jetkizdi.
Al Joǵary aýdıtorlyq palatanyń múshesi Nurlan Nurjanov medısınalyq qyzmetter kórsetýge bólingen qarajatty tıimsiz paıdalaný derekteri anyqtalǵanyn jetkizdi.
– Aýdıttik tekserýler búkil densaýlyq saqtaý júıesi men negizgi memlekettik organdardyń biryńǵaı aqparattyq ortasynyń arasynda baılanystyń joqtyǵyn kórsetti. Máselen, Densaýlyq saqtaý, Ishki ister jáne Ádilet mınıstrlikteriniń aqparattyq júıeleriniń derekterin salystyrý kezinde shetelge turaqty turýǵa ketken azamattarǵa 8 mln teńgege dári-dármek resimdeý faktileri anyqtaldy. Kelesi mańyzdy aspekt – qarjylyq tártip pen eseptilik. Aýdıt kezeńinde ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etý jáne Tegin kepildendirilgen medısınalyq kómek esebinen medısınalyq qyzmetter kórsetýge bólingen qarajatty tıimsiz paıdalaný 31 mlrd teńgeni, onyń ishinde Ulttyq qordyń qarajaty 13,2 mlrd teńgeni qurady. Tıimsizdiktiń negizgi sebepteri – sapasyz josparlaý, ıaǵnı ýaqtyly quqyqtyq qujattardy bekitpeý, qaldyqtardy eskermeý jáne basqa da máseleler, – dedi N. Nurjanov.
Dese de kún tártibindegi máseleni talqylaýǵa kelgen depýtattardyń basym kópshiligi saqtandyrý júıesin syn tezine aldy.
Máselen, Májilis depýtaty Ashat Aımaǵambetov mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdyń qazirgi modeli medısınany halyqqa qoljetimsiz etip, shyǵyndy kóbeıtip, qarajattyń tıimsiz jumsalýyna ákelip otyrǵanyn synady.
− MÁMS boıynsha 5 aılyq balanyń tisi qanqurttan emdelgen. Bes aıynda tisi shyqpaǵan balany qalaı emdeýge bolady? Basqa bir adamnyń 82 tisi emdelgen, soǵan qarajat tólesin dep qorǵa esep berilgen. Sosyn bir kúnde bir adamǵa bir aýrýhana 32 qyzmet kórsettik dep esep toltyrǵan. Mundaı mysaldar óte kóp. О́ıtkeni MÁMS qarjylandyrý júıesiniń ózi artyq qyzmet kórsetý men «qosyp jazýǵa» ıtermeleıdi. Sebebi qarajat ár emdelgen jaǵdaıǵa emes, ár qyzmetke tólenedi, – deıdi A.Aımaǵambetov.
Onyń aıtýynsha, júıede normatıvter men sıfrlandyrý joq, al klınıkalyq hattamalar men standarttar anyq emes.
Depýtat Dáýlet Muqaev mınıstrge medısına qyzmetkerleriniń kásibı jaýapkershiligin saqtandyrýdyń tómen deńgeıi týraly másele kóterdi. Iаǵnı osy kezge deıin elimizdegi medısınalyq uıymdardyń tek 48 paıyzy ǵana óz qyzmetkerlerimen saqtandyrý shartyn jasasqan.
Úkimet saǵatyn qorytyndylaǵan Májilis tóraǵasynyń orynbasary bul salada áli de ýaqyt kúttirmeıtin ári tıimdi sheshimin talap etetin problemalardyń bar ekenin ashyp aıtty. MÁMS júıesiniń tıimdi jumys isteýin jáne ony jetildirýdi qamtamasyz etý óte mańyzdy ekenine toqtalyp, ony medısına slasyndaǵy sıfrlandyrý, tásilderdi jańartý úrdisterimen ushtastyrý qajettigimen sózin túıindedi.
