Búgin Otanymyzdyń barlyq óńirlerinde Qazaqstan halqy Assambleıasy jylynyń ashylýyna arnalǵan sharalar bastaý alady. Muny el ómirindegi erekshe oqıǵa retinde baǵalaǵan jón. Al osy oraıda keshe Astananyń birqatar joǵary oqý oryndarynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jylyna oraı dárister oqyldy. Sondaı sharalardyń biri L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵımaratynda ótti. Oǵan joǵary oqý ornynyń prorektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Dıhan Qamzabekuly, Májilis depýtaty Zýhra Saıapova jáne Astana qalasyndaǵy ózbek etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Sherzod Pýlatov qatysty.
Jıyndy ashqan Dıhan Qamzabekuly mundaı sharalardyń stýdentter úshin asa mańyzdy ekenin, sebebi, osyndaı sıpattaǵy dáristerdi tyńdaýǵa jastardyń yqylas-nıeti aıryqsha ekenin jetkizdi. Budan keıingi kezekte sóz alǵan Zýhra Saıapova bul jaı ǵana dáris emes, qoǵam úshin aıryqsha mańyzǵa ıe máseleni kóp bolyp talqylaý, saralaý ekenin atap ótti.
«Men kóp aýdıtorııamen kezdestim. Olarǵa «Qazaqstan halqy Assambleıasy týraly ne bilesizder?» dep suraq qoıamyn. Olar ártúrli jaýap qaıtarady. Máselen, keı suraqtyń aýany: «Iá, biz Assambleıa týraly estidik. Biraq, onyń qyzmeti qandaı ekenin bilmeımiz», degenge saıady. Keıbir aýdıtorııa: «Iá, biz bilemiz Assambleıany. Ol kishi BUU sekildi uıym», dep jaýap berip jatady. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda elimizde ulttyq mádenı birlestikter boı kótere bastady. 1995 jyly aqpan aıynda Elbasy Qazaqstandaǵy barlyq ulttyq-mádenı birlestikterdiń basshylaryn jınap, pikirlesti. Sebebi, dál sol kezeńde, ıaǵnı Keńes Odaǵynyń irgesi ydyraǵannan keıin postkeńestik keńistiktegi elderdiń barlyǵyna ortaq másele – ol ultaralyq tatýlyqty, etnosaralyq birlikti saqtaý edi.
Mine, sol sebepti de Nursultan Nazarbaev ulttyq-mádenı birlestikterdiń jetekshilerimen kezdesý kezinde osy máseleni kún tártibine shyǵardy. Budan keıin 1995 jyldyń naýryz aıynda Prezıdent «Qazaqstan halqy Assambleıasyn qurý týraly» Jarlyqqa qol qoıdy. Assambleıanyń 1-shi sessııasy 24 naýryzda ótti. Sol kúnnen bastap, QHA-nyń barlyq sessııalaryna birlik, tatýlyq, kelisim uǵymdary ózek bolýda. Qazirgi tańda biz sol kezeńnen bastaý alǵan ıdeıany áli de jalǵastyryp kelemiz. Bul ıdeıanyń qundylyǵy da, mine, osynda», dedi Z.Saıapova.
Onyń aıtýynsha, QHA alǵashynda Prezıdent janyndaǵy keńesshi organ bolsa, 2007 jyly Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgennen keıin, sol boıynsha Assambleıanyń Parlamenttiń 9 depýtatyn saılaıtyn quqyqqa ıe bolǵanyna toqtaldy. «Demek, búginde QHA-nyń konstıtýsııalyq mártebesi bar. Assambleıanyń negizgi qyzmetteriniń biri – ol etnomádenı birlestikterdiń jumysyn úılestirý. Etnomádenı birlestikter qoǵamdaǵy kelisim men birlikti damytýǵa sep bolatyn múmkindikke ıe. Sondyqtan, QHA-nyń 20 jyldyq damý tarıhy qoǵamdaǵy turaqtylyqty qamtamasyz etýdiń úlgisin kórsetip berdi», dedi Májilis depýtaty.
Al Sherzod Pýlatov etnomádenı birlestikterdiń qoǵam ómirinde alar ornyna baǵa bere kele, Astanadaǵy ózbek etnomádenı birlestigi, onyń qurylý tarıhy tóńireginde áńgimelep berdi.
«Bizdiń birlestik 2007 jyly quryldy. Qazir ol 9,5 myńnan astam ózbek ulty ókilderiniń basyn biriktiredi. Jalpy alǵanda, etnomádenı birlestikter QHA-nyń ajyramas bóligi. Sebebi, etnomádenı birlestikter ultqa, qoǵamǵa qatysty memlekettik deńgeıde kóterilgen barlyq máselelerdi tájirıbe júzinde iske asyrýǵa yqpal etedi. Iаǵnı, olar halyqpen tikeleı jumys isteıdi. Astana qalasyndaǵy ózbek etnomádenı birlestigi úshin ózbek ultynyń salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn saqtaý men ony keler urpaqqa amanattaý ǵana mańyzdy emes, onyń negizgi mindeti – ol qazaq jerindegi qoǵamdyq birlikti saqtaýǵa úles qosý. Búginde biz osy baǵytty árdaıym nazarda ustaýǵa umtylamyz», dedi Sh.Pýlatov.
Sharaǵa qatysýshylar, sondaı-aq, mundaı dáristerdiń etnosaralyq kelisimdi jastar arasynda keńinen nasıhattaýǵa sep bolatynyn jetkizdi.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
