Jýrnalıstıkanyń klassıkalyq dástúrlerin boıyna sińirgen merzimdi basylymdardyń búginde basynan baǵy taıǵandaı kórinetini bar. Naryqqa naz júrmeıtinin bilemiz. Áıtkenmen qymbatshylyq qyspaǵyna túsken áleýmettiń ál-aýqaty ájeptáýir álsiregeni belgili. Qoǵam da, adam da ózgerdi. Qundylyqtar quldyrady. Rýhanı áleýetimiz álsiredi. Kúnkóris qamy aldyńǵy kezekke shyqty. Tapqan-taıanǵany tamaǵynan aspaıtyn aǵaıyndy baspasózge jazylmaıtynyn betine basyp, aıypqa buıyrýdyń jóni joq. Tırajy kemip tıtyqtaǵan ulttyq únjarııalardyń ahýaly alańdatady. Baspahana qyzmetiniń baǵasynan bas aınalady. Oqyrmanǵa jetkizý barysyndaǵy tasymal taýqymeti – taýsylmaıtyn taqyryp. Aıta bersek, aryz kóp.
Qaptaǵan qıyndyqqa qaramastan qazaq baspasózi ult upaıyn túgendeýge aıanbaı atsalysyp keledi. Egemen elimizdegi jylt etken jaǵymdy jańalyqtardy áriptesterimiz jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı jalpaq jurtqa jetkizýge asyǵady. Jaqsyny maqtaıdy, jamandy dattaıdy. Eldik máselelerdi eksheıdi. Túrli sebepterge baılanysty aqıqatty jerine jetkize aıta almaı qalatynymyzdy moıyndaımyz. О́ıtkeni oıdaǵyǵa boıdaǵy kúshimiz ámse jete bermeıdi.
«Ishten shyqqan jaý jaman». Keıbir keraýyzdar, ásirese televızııadaǵy, ártúrli saıttaǵy áldebireýler qazaq gazetteri týraly áýleki áńgimelerdi qozdatyp, onsyz da juqarǵan júıkemizge shı júgirtýdi ádetke aınaldyryp alǵandaı. Ondaılardyń oıynsha, memlekettiń mol qarjysyn biz orynsyz «jutyp» jatqan sekildimiz. Áleýmettik jeliler jeldeı esken zamanda kópshilikke keshigip jetetin habar-oshardyń túkke keregi joq kórinedi. Sondyqtan gazet-jýrnal ataýlynyń soryn sorpadaı qaınatyp, tegis jaýyp tastaý qajet.
Kórdińiz be, kókezý «qaraqtardyń» qalaı-qalaı kósiletinin? Eń bastysy, mundaı pikirlerin álgi pysyqaılar mártebeli jıyndardyń minberinen aıtatynyn qaıtersiń. Olarǵa bıliktiń bıshigin ustaǵan baz bir laýazymdy baýyrlarymyz da qosylyp ketetini ókinishti-aq. Bir qýanarlyǵy, Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev jyl basynda «Ana tili» gazetine bergen suhbatynda «Men aqparat keńistigindegi úrdisterdi jiti qadaǵalap otyramyn. Jazbasha mátinderdiń mán-mańyzyn tómendetýge bolmaıdy. Merzimdi baspasóz báribir memlekettik saıasattan habar beretin mańyzdy aqparat kózi bolyp qala beredi», dep ordaly oı bildirdi. Bul – árıne, jaqsylyqtyń belgisi.
Respýblıkanyń resmı úni esepti «Egemenge» til tıgizip, alystan aıbat shegetinder de tóbe kórsetip qoıady. Ásirese áneýbir telearnalardan shatyp-butyp habar júrgizetin shalaǵaı jýrnalısterdiń sandyraq sózin estigende eriksiz syńar ezýimizdi tarttyq. Atam qazaq aıtqysh qoı. «Kók qarǵa k...ne qaramaı áýlıe aǵashtyń basyna qonady» deıdi. Álgindeı «áriptesterdiń» «Egemen» bastaǵan eldegi basylymdardyń atyna syn aıtý úshin aldymen ózderi eki aýyz sóılem quraýdy úırengenderi jón bolar edi.
Búginde blogerler men KVN-shylardyń tasy órge domalap tur. Biri ekilenip jýrnalısterge ejireıedi. «Kópirgen kóldeı-kóldeı maqalalaryńdy oqýǵa eshkim qulyqty emes. Biz aqparatty kózdi ashyp-jumǵansha jetkizemiz. Pálenbaı jazylýshym bar, meni jaý shappaıdy. Ákireńbaı ákimderdiń birazy aldymyzda qurdaı jorǵalaıdy. Senderge bári qoja...». Ekinshileri teatr ártisterine tepsinedi: «Sahnaǵa saǵattap telmirtetin spektaklderińniń qajeti qansha? Bizdiń bir vaınǵa tatymaıdy».
Al aıtysyp kór!
Birde esek pen jolbarys eregisip qalypty. Erikken esek: «Osy shóptiń túsi kók qoı, ıá?» depti. Jolbarys: «Joq, jasyl», depti.
Ekeýi ári-beri aıtysyp, aqyry ań patshasy arystanǵa júginbek bolypty.
Taqtaǵy taqsyryna esirgen esek aıqaılaı kelipti. «Máńgilik mártebelim! Dalada ósip-óngen shóptiń túsi kók qoı», depti. «Iá, kók» depti arystan aıbarlana. Esek odan saıyn elirip: «Myna aqymaq jolbarys sony da bilmeı ábden jynymdy ustatty. О́ziniń jazasyn berińizshi», depti. Sodan haıýanattar áleminiń ámirshisi jolbarysty úsh jylǵa deıin úndemeıtindeı jazaǵa kesipti. Jazǵan qulda sharshaý bar ma, «kinásin» moıyndaǵan jolbarys júni jyǵylsa da, kókeıindegisin irke almapty. «Asa qurmetti Arystan-eke, shyntýaıtynda shóp jasyl ǵoı», depti. «Jasyl bolǵanda qandaı!» depti pań patsha. «Endeshe, meni nege jazaladyńyz?» depti shubar ala sheri sál kúmiljip. Sonda arystan aǵynan jarylypty: «Eshteńeden taısalmaıtyn tarǵyl taǵym-aı, sen bir nárseni túsinbepsiń. Men seni aqyldy, qaıratty basyńmen anaý túsiniksiz haıýanmen túkke turmaıtyn nársege bola aıtysyp, sonyń daýyn sheshýge maǵan kelip, altyn ýaqytymdy alǵanyń úshin jazaladym», depti.
...Pilge úrgen qandendeı, qasıetti qazaq baspasóziniń shaýjaıyna jarmasyp, shabalanǵan áldebir áýmeserlerdiń solaqaı sózin kór-jer áńgime etip, oqyrmannyń oıyn onǵa bólgen bizdiń áreketimiz de jańaǵy jolbarystyń qylyǵyna uqsap ketken joq pa? Onsyz da belgili jaı emes pe degenim ǵoı...
