Keıingi birneshe jyldyń bederinde bılik áleýmettik salaǵa barynsha basymdyq berip keledi. Alaıda bes jyldan astam ýaqyt buryn qolǵa alynǵan mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) máselesi áli de bolsa jetildire túsýdi qajet etedi. Aıtalyq, basy aýyryp, baltyry syzdaǵan kezde aq halatty abzal jandardyń aldyna baratyn óńir turǵyndary MÁMS júıesine tolyq tirkelgen be? Jalpy, bul másele jergilikti jerde jylyna eki ret tarazylanady. Máselen, ótken jyldyń basyndaǵy derekterge zer salsaq, júıege tirkelmegender sany 200 myńnan asyp jyǵylǵan bolatyn. Jyl sońynda kórsetkish ózgerdi me?
Oblys ákimdiginiń baspasóz qyzmeti keltirgen derekke júginsek, óńir halqynyń 81,6 paıyzy mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesimen qamtylǵan. Júıeden syrt qalǵandar sany 259 584-ten 216 373-ke azaıǵan. Nátıjesinde, júıege tirkelmegenderdiń qarasy 17,6 paıyzdy qurap otyr. Jergilikti halyqtyń 4%-y emhanaǵa tirkelmegen. Kórsetkishtiń 16,6%-ǵa tómendegeni kóńil qýantqanymen, turǵyndardyń 216 myńnan astamy júıeden tys qalǵany kimdi de bolsyn oılandyrmaı qoımaıdy.
О́ńirde «Otbasynyń áleýmettik salamattylyǵyn aıqyndaý ádistemesin bekitý týraly» buıryǵyna sáıkes aıqyndalǵan, A, V, S, D, E sanattary boıynsha emhanaǵa tirkelgen turǵyndardy eseptegende, saqtandyrylmaǵan halyqtyń sany 216 373-ti qurap otyr. Onyń ishinde E sanatyndaǵy halyq sany 21 806 bolsa, D sanatyndaǵylar 69 523, S sanatyndaǵylar 76 044, V sanatyndaǵylar 44 838, A sanatyndaǵylar 4 162 adamdy quraıdy. Aldyńǵy jyldardyń derekterimen salystyrǵanda oń dınamıka bar. Naqtyraq aıtsaq, saqtandyrylmaǵan azamattardyń sany 34314-ke azaıǵan.
«Sıfrlyq otbasy» kartasy boıynsha saqtandyrylmaǵan azamattar úlesi joǵary óńirlerdiń qatarynda Qordaı (21,7%), Merki (21,6%), Shý (21,2%) aýdandary bar. Joǵaryda kórsetilgen derektegi 200 myńnan astam saqtandyrylmaǵan azamattardyń 14,9%-y 12 aıda eshbir tólem jasamaǵan», deıdi «Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» KeAQ oblystyq fılıalynyń dırektory Ǵaını Aımaǵanbetova.
Derekke júginsek, Oqý-aǵartý mınıstrligi usynǵan tizimde óńirdegi 34 774 bilim salasy qyzmetkerleriniń saqtandyrý mártebesi bolmaǵan. Áıtkenmen, óńirlik deńgeıdegi shtab atqarǵan jumystyń arqasynda júıege enbegen qyzmetkerlerdiń sany kemip, 31 274 adamnyń saqtandyrý týraly mártebesi qalpyna keltirilipti. Budan bólek, joǵary oqý oryndarynda qyzmet atqaratyn 947 azamattyń saqtandyrý mártebesi bolmaǵan. Júıeli túrde atqarylǵan jumys nátıjesinde mártebesi qalpyna keltirilgenderdiń sany 856-ǵa jetken.
Ǵ.Aımaǵanbetovanyń aıtýynsha, jarnany turaqty tólemegender de bar. Álbette, atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde júıege tirkelip, mámilege kelgender de jetkilikti. Degenmen MÁMS tóńireginde tolǵandyrar máseleniń az emestigi de baıqalady.
Qalaı alyp qarasaq ta, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesine tirkelýdi ýaqyttyń ózi mindettep otyr. Alaıda jyl qorytyndysyndaǵy kórsetkish kóńil kónshitedi deýge kelmeıdi. О́ıtkeni júıeden syrt qalǵandar sany 200 myńnan asyp jyǵylǵan. Osy turǵyda Qordaı, Merki sekildi birqatar aýdandardyń atqaminerleri MÁMS máselesin retteýge qatysty aýqymdy jumys atqarǵany jón. Kórsetkishti qalypqa keltirýge qatysty múddeli barlyq tarap atqaratyn jumystyń sapaly bolǵany lázim. Resmı derekke júginsek, jyl qorytyndysynda óńirde 49 myńnan astam azamat halyq tirkelimi tiziminde bolmaǵan. Olardy emdeý mekemelerine esepke alý úshin mártebesin anyqtaý kerek. Bul da barynsha aýqymdy jumys ekeni anyq. Álbette, ýaqyt ótken saıyn kórsetkish birshama ózgere jatar. Alaıda tolyqqandy jaqsarady deýge áli erterek.
Jambyl oblysy
