Sheteldik granttyń astarynda ne bar?

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Qa­zaqstannyń Azamattyq alıan­synyń prezıdenti Nurlan Erim­betov úkimettik emes uıymdardyń belsendiligi, jalpy azamattyq qoǵamnyń kelbeti jaıyndaǵy oılaryn ortaǵa saldy. Nurlan Erimbetov ózine Prezıdent Nazarbaevtyń halyqqa arnaǵan Joldaýynda máseleni búkpesiz ashyq aıtqany qatty unaǵanyn, búgingi kúni kim-kimniń de eles qýmaı, naqty jumyspen aınalysýy qajet ekenin, sol sebepten de qazir kóptegen jastardyń qaltalaryndaǵy JOO bitirgende alǵan qos-qos dıplomdaryn jıyp qoıyp, kolledjderdi támamdap, búgingi tirshiliktegi qat mamandarǵa qaıtadan oqyp jatqanyn tilge tıek etti. «Rasynda da qarap otyrsaq, bizge qaptaǵan zańgerler emes, tehnıkalyq mamandar, óndiriske qajetti sheberlerdiń jańa legi kerek eken», degen ol ár azamattyń qoǵam múshesi retindegi belsendiliginiń mańyzyna toqtaldy. N.Erimbetov ÚEU-lardyń memlekettik tapsyrysty jeńgen kúnde nesıe alyp, aldyn ala tólem jasaýyn mindetteýdiń saldary Azamattyq qoǵamǵa soqqy bolyp tıgenin aıtty. Osylaısha ÚEU-lardy bızneske teńestirgen solaqaılyqtan 1-2 jyldyń júzinde aýyldardaǵy, óńirlerdegi kóptegen ÚEU-lar jabylyp qalǵanyna qynjylys bildirdi. Alaıda, bizdiń osy máseleni kóterýimizdiń arqasynda Qarjy mınıstrligi men Úkimetten túsinistik tabylyp, atalǵan problemalar joıyldy. Sonyń arqasynda ÚEU-lar tólemdi birtindep, kezeńdep ótkizýge qol jetkizdi, degen sheshen jańa zań jobasynda qarastyrylǵan jaqsy jańalyqtardy da jýrnalıster qaperine salyp ótti. Máselen, oblys ákimderiniń reıtıngin anyqtaǵanda úkimettik emes, qoǵamdyq uıymdarmen jumystyń da engizilýi qajettigi týrasynda usynys engizgenbiz, ázirge usynys qoldaý tabýda, al bolashaqta onyń zańdaǵy kórinisi qalaı bolatynyna ýaqyt tarazy, degen Erimbetov «Ákimderdiń bedel-baǵalary salynǵan joldarmen ǵana emes, sonymen birge, úkimettik emes uıymdarmen jumysy boıynsha da baǵalanýy tıis», degen pikirin bildirdi. BAQ ókilderine, óziniń áriptesterine degen tilegin aıtýdy da umytpady. «Menińshe gazettiń bedelin «mal qulaǵy sańyraý» dep adam túgil mal estimesin deıtin jaman isterdi jazý arqyly emes, jaqsy mysaldarmen de kóterýge bolady. Máskeýde oqyp júrgenimizde bizdi kartop jınaýǵa Volokolamǵa alyp bardy. 150 stýdent jumystan keıin kóńil kótereıik dep bı bılep jatyr edik, jastary 50-den asqan jigit aǵalary kelip: «Aralaryńda qazaq bar ma?» dep surady. Biz eki-aq qazaq edik. Barlyq janarlar bizge qadaldy. Ortalarynan shyǵyp, úlken kisilerdiń qasyna taıandyq. Bir jaǵynan ne boldy dep júreksinip te kelemiz. Joq, álgi kisiler bizdi qushaqtaryna alyp, bizdiń derevnıany jaýdan tazartqan qazaqtar edi, osy úsheýmizdiń otbasymyzdy qazaqtar qutqaryp qaldy. Elderińe sálem aıtyńdar, biz sizderge qaryzdarmyz», dep óz jaılaryna ketti. Sonda ne boldy deısizder ǵoı. Biz ony kútken joqpyz, árıne, búkil stýdent bizdi tasqyn qol shapalaqtyń astynda qaldyrdy. Balaýsa eki qazaq jigiti ákelerimizdiń erligine maqtanyp, keýdemizdi kerip turdyq. Mine, osyndaı tamasha úlgilerdi jazý gazettiń bedelin kótermeıdi deısizder me?» – dedi. Munan soń sheshen úkimettik emes uıymdardy sheteldikterdiń qarjy­lan­dyrýyna qatysty pikirin suraǵan jýrnalıske bylaı dep jaýap berdi: «Qazaqstan azamaty retinde elimizdiń úkimettik emes uıymdaryn shetelderdiń qarjylandyrýyna qarsymyn. Árıne, ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldarynda bizde qarjy az edi, sol qıyn kezeńderde biz ózgeniń qarajatyna muqtaj boldyq. Sol ýaqytta úkimettik emes uıymdarǵa sheteldikter qarjy quıdy. Al búginde biz ózimizdiń de qarjymyzǵa ómir súre alamyz. Sheteldikter jaı ánsheıin, teginnen-tegin eshkimge aqsha bermeıdi. Onyń astarynda jat ıdeıalar, ózge nıet pen pıǵyl jatatyny málim. Olar bizdiń dilimizdi, muratymyzdy eskermeı, óz oılaryn iske asyrǵysy keledi. Eýropanyń birqatar memleketterinde úkimettik emes uıymdar jumysyna sheteldik qarjyny tartýǵa tyıym salynǵan, bul turǵyda tıisti zańdary da bar. Reseıde byltyr sheteldik agentter týraly zań qabyldandy, olar da sheteldik sýbsıdııaǵa tyıym salyp otyr. Qazir biz de osyndaı deńgeıge jettik, muny kópshilik bolyp talqylaý kerek. Sheteldik aqshanyń astarynda ne jatyr, biz eshkimge táýeldi bolmaýymyz kerek», dep oıyn túıindedi Azamattyq alıanstyń kóshbasshysy. AnarTО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».