Sýret: turkystan.kz
– Altynaı Baýyrjanqyzy, ıspan jerinen tabysty oralypsyz. Qutty bolsyn! Jalpy, joba týraly aıtyp berińizshi, fılm ne týraly?
– Rahmet. Biz túsken fılm «Kelisim» («Peremırıe») dep atalady. «Netflix» usynǵan aıtýly eksklıýzıvti jobanyń sıýjeti KarLag lagerindegi adamdar men olardyń osynaý qıyn kezeńdegi ómiri týraly baıandalady. Qaraǵandy lagerinde álemdegi túrli saıası jaǵdaılarǵa baılanysty kóptegen ult ókili tutqynda bolǵan. Sondaı ulttyń biri – ıspandar. Eki ıspan ushqyshynyń taǵdyry baıandalatyn fılmge túrli adamı qundylyq, qıyndyq pen jeńiske degen umtylys, Otanǵa degen saǵynysh, bolashaqqa senim, mahabbat syndy sezimder arqaý bolǵan. Qazaqstan men Ispanııa kınogerleri birigip túsirgen týyndynyń rejısseri – áıgili «Qaǵaz úı» telehıkaıasynyń rejısseri Mıgel Anhel Vıvas. Biz Vıtorııa qalasynda turdyq, biraq túsirilimniń barlyǵy Bılbao qalasynda ótti. Bılbaonyń mańynda kádimgideı saz, balshyq, sup-sur qabyrǵalardan lager turǵyzyldy. Túsirilim alańyna kelgende shynymen de sol bir tarıhı qıyn dáýirge engendeı sezimde boldyq. Bári nanymdy, shynaıy. Aıtýly jobaǵa shyǵarmashylyq toptyń úlken daıyndyqpen kelgeni baıqalyp tur.
– Fılmge irikteý jumystary qalaı ótti? Basqasha aıtsaq, ıspan rejısseriniń tańdaýyna qalaı iliktińiz?
– Onyń tarıhy áride jatyr. Olaı deıtinim, bul men úshin óte qyzyqty ári uzaq kútken joba boldy. О́ıtkeni ıdeıanyń basy sonaý 2019 jyldan bastalǵan edi. Biz «Anaǵa aparar jol» kartınasymen Ispanııanyń Madrıd qalasynda kórsetilimde boldyq. Sonda elshi bizdi qarsy alyp, áńgime ústinde: «Nege ıspandar týraly tarıhı fılm túsirmeske? Olardyń Qaraǵandyda lagerde otyrǵanyn tarıhtan bilemiz ǵoı. Sony nege Qazaqstan men Ispanııa birigip ortaq joba retinde iske asyrmasqa?» dep oı tastaǵan bolatyn. Bul usynysqa biz de eleń etise qaldyq. Alaıda kórsetilim bitip, bárimiz jan-jaqqa tarap kettik. Osylaısha, ómir óz aǵymymen kete berdi. Sodan 2020 jyldardyń basy bolýy kerek, aıtýly fılmniń túsirilim jumystary qolǵa alynǵany týraly súıinshi jańalyqpen habarlasqan uıymdastyrýshy birneshe nusqada beınesynaq túsirip jiberýimdi ótindi. Aıtqanyn oryndap, beınematerıaldy joldaǵanymmen, aradaǵy baılanys uzaq ýaqytqa úzilip qaldy. Ortada pandemııa bastalyp, tipti habarsyz kettik. Sóıtip júrgende ol joba týraly múldem umytyp ta ketippin. «Sirá, iske aspaǵan bolar» dep oılap, kúderimdi úzgen bolýym kerek. Biraq biraz ýaqyttan keıin taǵy da uıymdastyrýshylar habarlasyp, Almatyǵa kastıngke shaqyrdy. О́kinishke qaraı, rejısserdiń ózi qatysa almaı, irikteý onlaın ótti. Kóp uzamaı «Rólge bekitildińiz» degen aqjoltaı habar jetti. Bári osylaı bastalyp ketti.
– Rólińiz týraly aıtyp berińizshi. Anar beınesi nesimen erekshelendi?
– Men keıiptegen Anar beınesi – qosalqy róldiń biri. Ol – lager mańynda ornalasqan aýyldyń qarapaıym turǵyny, abzal analar beınesiniń jıyntyq obrazy. Tarıhtan biletinimizdeı, ata-babalarymyz zulmat zaman, qıyn-qystaý kezeńde de adamdyq qalpyn joǵaltpaı, kıeli jerimizdi meken etken bar ultqa birdeı qarap, qolynan kelgen barlyq meıirim, shapaǵatyn tókken ǵoı. О́ziniń jaǵdaıy joq bolsa da, ózgege baryn berip, meıirimdilik, jomarttyq tanytqan. Bul fılmde meniń keıipkerim sondaı keıiptegi ananyń rólinde saraptaldy. Rejıssermen kezdesken kezde «Anar uǵymy Otan sóziniń sınonımi bolýy kerek» dep baǵyt-baǵdar berdi. Osy sóz maǵan qatty unady. Rejısserdiń neni kóksegenin de birden uǵyp, sol jolda izdendim. Jalpy, bul jobaǵa menimen qosqanda elimizden barlyǵy tórt akter bekitildi. Dına Tasbolatova Aısulý degen keıipkerdi oınasa, Oraz esimdi beıneni uzaq jyldan beri Ispanııada turatyn, kishigirim túsirilimderge túsip, tájirıbe jınaqtap júrgen ıspan tilin jetik biletin Farabı Aqkózov baýyrymyz keıiptedi. Sonymen qatar Almatydaǵy M.Lermontov atyndaǵy memlekettik akademııalyq orys drama teatrynyń ártisi Sergeı Ýfımsevti de aıtýly jobadan kóre alasyzdar. Qalǵany – ıspandar, orystar, basqa ult ókilderi. Ár róldiń óz jelisi, minezi bar. Máselen, men keıiptegen Anar beınesi el anasy bolsa, Oraz – qazaq ıntellıgensııasynyń kórinisi. Al Aısulý – qazaq áıeliniń, qazaq jarynyń jarqyn keıpinde kórinedi. О́zime osy Aısulý beınesi qatty áser etti. Qyz da bolsa onyń boıynda ultqa degen keremet mahabbat jatyr. Bas keıipkerge ǵashyq bola tura, sezimge erik bermeı, ult múddesi jolynda uly murattardy tańdaǵan sheshimi shynymen de júrek tebirentti. Qazaq qyzdarynyń parasattylyǵyna bas ıgizedi. Mundaı qyz-kelinshekter qazaq tarıhynda óte kóp qoı. Taǵdyrdyń nebir taýqymetine qaıyspaı tótep bergen Alash arystarynyń rýhty áıelderiniń ómiri nege turady? Aısulý beınesi sondaı abzal jandardyń jıyntyq beınesin kóz alyma alyp keldi.
– Kıno salasynda tabysty tájirıbesi bar mamansyz. Dese de ıspandyq túsirilim tobymen ortaq jobada jumys isteýdiń qandaı erekshelikteri bar eken, ańdaı aldyńyz ba?
– Jalpy, ıspan halqy tabıǵatynan jaıbaraqat, kúndelikti jaı ómirdiń ózinde demalyp júrgendeı ár sátiniń bar rahatyn sezinip, qyzyǵyn, qýanyshyn qalqyp alýǵa umtylatyn erekshe halyq qoı. Soǵan qaramastan olardyń naqty iske kelgende aıryqsha uıymshyldyǵy, júıeli daıyndyǵy men asqan jaýapkershiligi, az ýaqytta kóp nátıjege jetý umtylysy meni aıryqsha tánti etti. Olarda jumys ýaqyty 8 saǵat pa, sol ýaqytqa barlyq sharýany syıǵyzady. Odan artyq jumys istemeıdi. Bizdegideı «jumys bastalyp ketti ǵoı, sońyna jetkizip aıaqtaı salaıyq» dep kóńiljyqpastyqqa salyp belgilengen ýaqyttan artyq jumys istep, túnimen túsirilim alańynda júrý ádeti, asyǵyp-aptyǵyp júgirý degen áreket múldem joq. Barlyǵy óz ýaqytymen júzege asady. Al senbi men jeksenbi mindetti demalys kúnderi sanalady. Taǵy bir tańǵalǵanym, jumystyń árbir bóligine jiti mán berip, túsirilimge qatysýshy akterlerden alańǵa barlyq jaǵynan tolyq daıyndyqpen shyǵýyn talap etedi. Izdenis pen daıyndyq jumysyna kóp ýaqyt bóledi eken. Nátıjesinde, qajetti kórinisti bir-eki-aq kadrmen túsirip ala qoıady. Shyǵarmashylyq toptyń sondaı jınaqylyǵy, al rejısserdiń ár aktermen jekeleı otyryp uzaq áńgimelesetini, maqsatty naqty qoıa biletini maǵan qatty unady. Rejısser Mıgel Anhel Vıvas myrzamen túsirilim alańynda jaqsy syılasyp, shyǵarmashylyǵyma oń yqpalyn tıgizetin jemisti tájirıbe jınaqtaı aldym dep oılaımyn. Árıne, buǵan deıin de Reseı, Qytaı jáne taǵy da basqa sheteldik aýqymdy jobalarda jumys istedim ǵoı. Áıtse de bul kınokartınadaǵy áserim aıryqsha. Bir sózben aıtqanda, «Netflix» jobasy – fılmografııamdaǵy tyń tájirıbe bolǵany sózsiz. Buıyrsa, túsirilim toby premerany osy jyldyń jaz mezgiline josparlap otyr. Al kúzde Ispanııanyń San-Sebastıan qalasynda ótetin halyqaralyq fılm festıvaline qatysady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»
