Sondaı-aq sheteldik ınvestorlardyń tájirıbesi jergilikti fırmalardyń IPO ótkizýin jaqsartýǵa kómektespek. Almatyda ótken «KASE: Joining Tabadul Digital Hub» halyqaralyq konferensııasynda otandyq qor naryǵyndaǵy bólshek ınvestor sanynyń 3,5 mln-ǵa jetkeni aıtyldy. Bes jyl buryn bul kórsetkish 10 ese tómen bolǵan edi.
«Tabadul» sıfrlyq aıyrbas ortalyǵy 2022 jylǵy shildede jumysyn bastady. Ol saýda alańdarynyń sıfrlyq qosylýyn qamtamasyz etedi jáne brokerlerge qashyqtan kirýge múmkindik beredi. Jergilikti ınvestorlar halyqaralyq qor naryqtaryna shyǵa alady. Júıede ártúrli salanyń baǵaly qaǵazdaryna qoljetimdiligi bar mıllıonnan astam paıdalanýshy tirkelgen. Sáýirde platformaǵa Astana halyqaralyq bırjasy (AIX) besinshi bolyp qosylyp, ózara qoljetimdilik modeli boıynsha jumys isteıdi. Platforma bırjalardyń sıfrlyq jelisin qurady jáne ınvestorlarǵa halyqaralyq qatysýshy bırjalarda saýda-sattyqqa múmkindik beredi.
«Abu Dhabi Securities Exchange» bas dırektory Abdýlla Salem ál-Nýaımı platforma tek qoljetimdilikti emes, sonymen qatar qatysýshy bırjalar arasyndaǵy baılanystyń barlyq ınfraqurylymyn da usynatynyn aıtty. Qazaqstan qor bırjasy «Tabadul Digital Hub»-qa qosylǵannan keıin ótimdilik aǵyny men qos naryqtyń ınvestorlarynyń qatysýy ulǵaıatynyna senim bildirdi. Jaqynda taǵy úsh broker qosylýdy josparlap otyr: KASE-ge «All Ranks», «International Securities» jáne «BHM Capital» múshe bolady. Taǵy birneshe Ortalyq Azııa bırjalary qosylýy múmkin.
KASE basshysy Alına Aldambergenniń aıtýynsha, kelisimge tamyz aıynda qol qoıyldy.
«Bırja músheleriniń mámileleri boıynsha esep aıyrysýlar KASE Klırıngtik ortalyǵy arqyly teńgemen júredi. «Tabadul»-daǵy saýda-sattyq aıasynda barlyq komıssııa úderisti jedeldetý jáne jeńildetý úshin barynsha azaıtylady. Qazaqstan Eýropa men Azııa arasyndaǵy negizgi qarjy kópiri retinde kapıtal naryǵyn damytýda tabysqa jetti. Sońǵy úsh jylda el jyl saıyn orta eseppen 25 mlrd dollar tikeleı sheteldik ınvestısııa tartty», deıdi Alına Aldambergen.
Buǵan birneshe negizgi faktor yqpal etedi: Bizdiń eldiń óńirlik qarjy haby retinde strategııalyq ornalasýyna, sıfrlyq transformasııaǵa jáne qarjylyq ınnovasııalarǵa beıimdiligine, ınvestorlardyń senimin nyǵaıtatyn turaqty fıskaldyq jáne makroekonomıkalyq orta ekenine nazar aýdarylyp otyr.
«Mýltıaktıvti platforma bola otyryp, KASE aksııa, oblıgasııa, valıýta, aqsha naryqtary jáne derıvatıvter saýdasyn jeńildetedi. Ol sondaı-aq ortalyq kontragent retinde jumys isteıtin óziniń klırıngtik ortalyǵy arqyly satýdan keıingi qyzmetterdi usynady, bul naryqtyń tıimdiligin odan ári arttyrady. Jahandyq qatysýdy keńeıtýge umtyla otyryp, KASE transshekaralyq ınvestısııa úshin múmkindikterdi keńeıtip, sheteldik ınvestorlar úshin qashyqtan qol jetkizýdi engizdi», dedi Alına Aldambergen.
Keıingi bes jylda aksııalar naryǵy 40%-ǵa ósken, al qor naryǵyn kapıtaldandyrý 63 mlrd dollarǵa jetken (IJО́-niń 26%-y). Aınalymda 26 mlrd dollar somaǵa korporatıvtik oblıgasııalar bar. Eldiń qarjy uıymdarynyń aktıvteri 134 mlrd dollardy (IJО́-niń 55%-yn) quraıdy.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Marııa Hadjıevanyń aıtýynsha, negizgi ınstıtýsıonaldyq ınvestorlar – bank, saqtandyrý uıymy, BJZQ jáne endaýment qorlary. Olardyń ınvestısııalyq portfeli 63 mlrd dollarǵa jetken.
«Osynyń bári eleýli ınvestısııalardy sińirý úshin ishki ınvestorlyq bazanyń áleýetin bildiredi. Buǵan jergilikti ınvestorlar tarapynan keıingi birneshe jyl ishinde ótken IPO-ǵa KEGOC, «Qazatomónerkásip», «QazMunaıGaz» jáne «Air Astana» ulttyq kompanııalarynyń joǵary qyzyǵýshylyǵy dálel. Ishki suranys usynystan 2 esege deıin asyp tústi», dedi konferensııa barysynda Marııa Hadjıeva.
KASE bırja múshelerin, lıstıngtik kompanııalardy ashyqtyqqa umtylysy úshin, sondaı-aq BAQ ókilderin qor naryǵy jańalyqtaryn belsendi jarııalaǵany úshin marapattady. Júldegerler qatarynan tabylǵan «Egemen Qazaqstan» gazeti de KASE-niń arnaıy dıplomymen marapattaldy.
ALMATY
