Sýret: yassy-tur.kz
«Et óńdeýshiler О́zbekstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan sııaqty Ortalyq Azııa elderine mal eksportynyń joǵary deńgeıi týraly habar berip otyr. Bul otandyq bordaqylaý alańdary men óńdeý zaýyttarynyń tolyq paıdalanylmaı qalýyna ákelip soǵady. Saldarynan et baǵasy qymbattap, kılosy 1 800-2 000 teńgeden 2 800 teńgege deıin kóterilip, mamandardyń aıtýynsha, bólshek saýdada 4 000-5 000 teńgege deıin jetýi yqtımal», deıdi «Aýyl» partııasynyń bas keńesshisi Gúlnara Dáýletıarova.
Onyń aıtýynsha, sarapshylar men sala ókilderi forvardtyq satyp alý júıesi arqyly bordaqylaý alańdarynyń jumysyn yntalandyrý úshin sektordy qarjylandyrýdy 70 mlrd teńgege arttyrýdy usynyp otyr. Bul fermerlerge bordaqylaý alańdaryn malmen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Sol arqyly mal bordaqylaý alańdarynyń qýatyn arttyrady.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jaǵdaıǵa túsinikteme berip, elimizde sıyr eti jetkilikti ekenin aıtty. Byltyr et óniminiń óndiris kólemi 400 myń tonnadan asyp jyǵylǵan. Bul kórsetkish 2023 jylmen salystyrǵanda 7%-ǵa artyq kórinedi. Vedomstvo baǵanyń kóterilýine kórshi elderden qazaq malynyń etine suranystyń artýy sebep bolyp turǵanyn basa aıtyp otyr. Qazir mınıstrlik etti mal sharýashylyǵy máselelerin sheshýge tıis jumys toptaryn qurý boıynsha belsendi jumys júrgizip jatyr.
Elimizde aldaǵy eki jylda 98 myń bas iri qaraǵa arnalǵan 6 bordaqylaý alańy men 50 myń bas usaq malǵa arnalǵan iri bordaqylaý kesheni salynbaq.
«Baǵanyń ósýi kóp faktorǵa baılanysty. Onyń ishinde otandyq mal etin óndirýshilerdiń ónimine suranystyń artýy da bar. Mınıstrlik málimetine júginsek, ótken jyldyń sońynda sıyr etiniń eksporty 8 myń tonnaǵa artyp, 22,1 myń tonnaǵa jetken. О́ndiriletin ónimdi ótkizýdiń turaqty naryqtarynyń jáne qolaıly baǵa sharttarynyń bolýy salanyń odan ári damýynyń irgeli faktory bolyp sanalady», dedi G.Sháńgereıqyzy.
Maman sózine zer salsaq, kvota tetikterin qoldaný ishki naryqqa da retteýshi áser etedi. Tiri iri qara maldyń (buzaýdyń) eksportyna kvota túrindegi sandyq shekteýler qoıylady. Buqalardy eksporttaýdyń shegi – 85 000 bas. Al asyltuqymdy maldy eksporttaýǵa tolyq tyıym salynǵan. Desek te, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy «Terra Aqjaıyq» JShS qýattylyǵy 15 myń bas iri qara mal bordaqylaý alańyn iske qosty. Alań ótken jyldyń qarashasynan bastap jergilikti ferma-qojalyqtardan buqa qabyldaýdy bastady.
Arys qalasynda 50 myń bas malǵa arnalǵan bordaqylaý alańynyń qurylysy júrip jatyr. Joba mal sharýashylyǵyna aýstralııalyq ádisti óńirge engizý aıasynda júzege asyrylyp jatyr. Atap aıtqanda, «Turkestan Agro.kz» JShS bazasynda 2 iri joba júzege asady. Birinshisi – etti mal ósirýmen aınalysatyn reprodýktor. Ekinshisi – jańbyrlatyp sýarý ádisimen 4 710 gektar alqapta malǵa azyqtyq daqyldardy ósirý. Nysandar aýstralııalyq «torly» mal sharýashylyǵyna arnalǵan baspana júıesi boıynsha jumys isteıdi. Jobanyń birinshi kezeńinde (byltyr jyl sońyna deıin) bordaqylaý alańyna 15 myń bas mal jınaldy. Ekinshi kezeńde taǵy 10 myń, 2026–2027 jyldary 25 myń bas qosylady. Joba quny 16,2 mlrd teńgeni quraıdy. О́ndiriste 100-ge jýyq jańa jumys orny ashylady. Jobada ınnovasııalyq tehnologııalardy qoldaný mal bordaqylaý alańyn qajetti kólemde jemmen qamtamasyz etedi. Sonymen qatar mal ónimdiligi men et ónimderiniń sapasyn arttyrady.
