Taǵzym • 26 Aqpan, 2025

Jazýshynyń shalqar murasy

101 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qyzyljardaǵy oblystyq ámbebap, ǵylymı kitaphanaǵa qazaq ádebıetiniń klassıgi, áıgili jazýshy Sábıt Muqanovtyń esimi qaıtys bolǵannan keıin 2-3 aıdan keıin berilgen. Mundaı jedeldiktiń sebebi – Qyzyljardyń qaq ortasyndaǵy osy úsh qabatty tamasha kitaphanany jazýshynyń ózi depýtattyq saýal joldaý arqyly saldyrǵan. Tipti óz qaltasynan da qarajat qosypty. Sondyqtan kitaphana qyzmetkerleri 52 jyl boıy jazýshynyń jaqsylyǵyn umytpaı, onyń esimin qurmettep keledi.

Jazýshynyń shalqar murasy

Qazaq ádebıetiniń qara nary, telegeı-teńiz daryn ıesi Sábıt Muqanovtyń týǵanyna 125 tolýyna oraı bıyl ótkiziletin oblystaǵy mádenı is-sharalar jýyrda «Taǵdyrly qalamger» degen atpen osy kitaphanadaǵy ınteraktıvti kitap kórmesimen ashyldy. Munda jazýshynyń jas kezindegi mol derekter, Máskeýdegi ádebıet jáne óner memlekettik arhıvinen alynǵan ómiri men shyǵarmashylyǵyna qatysty arhıv qujattary, basqa jerde jarııalanba­ǵan maqalalary, soǵys kezinde sóılegen sózderi jáne t.b. qyzǵylyqty muralar bar.

Kórmeniń budan keıingi bóliminde jazý­shynyń otbasynan alynǵan sırek sý­retter qoıylǵan. Sonyń ishinde Baı­maǵambet Iztólın, Kenen Ázirbaev, Jambyl Jabaevpen túsken sýretteri oryn alǵan. Keńes odaǵy ádebıetiniń tarlandary A.Tolstoı, M.Sholohov, I.Shýhov, Ǵ.Ǵulammen t.b. demalys saǵattarynda júr­gende túsken qyzyqty sýretteri de oqyr­mandar men kórermenderge túrli oı salady.

Sábıt Muqanovtyń soǵys jyldaryn­da «Pravda» gazetiniń tilshisi bolyp maıdanǵa barǵanyn kóp adam bile bermeıdi. Osy saparda ol kóptegen qazaqstandyq qaharmandarmen, sonyń ishinde Keńes Odaǵynyń batyry Málik Ǵabdýllınmen sýretke túsken eken. Kórmede sol sýretterdiń de kóshirmeleri tur.

Sábeńniń tóte jazýmen jaza basta­ǵan «Qyzyljar» romanynyń qoljaz­basy da osynda qoıylǵan. О́kinishke qaraı, romannyń 26 beti ǵana jazylypty. Jazýshy osy romanyn áldebir sebeptermen aıaqtaı almaǵan kórinedi. Al qoljazbany S.Muqanovtyń kópjyldyq terimshisi Maıra Jansaeva apaıymyz oqyp bergen. Qoljazbanyń túpnusqasy S.Muqanovtyń Almatydaǵy Memlekettik ádebı-memorıaldyq mýzeı kesheninde. Al kóshirmesin jerlesterine jazýshynyń nemeresi Náılá Arystanqyzy Muqanova beripti. Qazir romannyń kóshirmesi «Darynnyń sansyz qyrlary» degen atpen ashylatyn bólimine eksponat retinde qoıylǵan.

Sábeń ádebıettiń barlyq janrynda eńbek etken adam ekeni belgili. Ol «О́mir mektebi» trılogııasyn, «Móldir mahabbat», «Botagóz», Aqqan juldyz» jáne t.b. romandaryn, «Balýan sholaq» hıkaıatyn jazýmen qatar «Shoqan Ýálıhanov», «Sáken Seıfýllın», «Qashqar qyzy» dramalaryn, «Sulýshash», «Aqbópe» poemalaryn, «Eseıý jyldary» atty pýblısıstıkalyq romandaryn jáne t.b. jazǵan. L.Hamıdı men E.Brýsılovskıı operalarynyń lıbrettasyn, birneshe ánderdiń sózderin de shyǵarǵan. Onyń osynaý shyǵarmalary­nyń alǵashqy nusqalarynyń kóshirmeleri kórmege tolyqqa jýyq qoıylǵan.

Oblystyq kitaphanadan basqa mýzy­kalyq-dramalyq teatr, №32-mektep, úlken kóshe, týǵan aýyly Sábeńniń esimimen atalady. Eki-úsh eskertkishi de bar. Kórmede osylar týraly da aıtylyp, olardyń búgingi tynys-tirshiliginen derekter kórsetilgen. Jasandy ıntellektiń algorıtmderi qolda­nylyp, QR-kod arqyly kez kelgen kórermen kórmeniń árbir bóliminen mol derekter ala alady. Tipti jazýshynyń daýsyn da estýge bolady.

 

PETROPAVL 

Sońǵy jańalyqtar