Kollajdy jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
Buǵan deıin Memleket basshysy otandyq óndiristi damytý, jańa tehnologııalardy tartý jáne jumys oryndaryn qurý mindetin aıtqan edi. Bul zaýytty iske qosý ımportqa táýeldilikti tómendetýge jáne jergilikti kásiporyndardy damytýǵa serpin bermek. Jańa kásiporynda qubyrlarǵa arnalǵan jyldam ajyratylatyn qysqyshtar men olardy jóndeýge arnalǵan kompozısııalyq materıaldar óndiriledi. Buryn bul jabdyq shetelden satyp alynatyn, endi ol ózimizde shyǵarylady.
2021 jyldan bastap elimiz munaı-gaz salasyndaǵy otandyq óndiris úlesin ulǵaıtý boıynsha belsendi jumys júrgizip keledi. Búginde halyqaralyq ınvestorlar jáne jabdyq óndirýshilermen 24 kelisim jasalyp, 27 lokalızasııa jobasy ázirlendi, olardyń ishinde 7 zaýyt iske qosyldy.
Mundaı zaýyt jaqynda Oralda da ashylǵan. Quny 1 mlrd teńge bolatyn joba Jelaeva eldi mekenindegi ónerkásiptik aımaq aýmaǵynda ornalasqan. Kompanııaǵa 2,5 gektar jer telimi memlekettik qoldaý aıasynda berilgen. Qazir kásiporyn 120 adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyr.
Energetıka mınıstrliginiń habarlaýynsha, AQSh, Germanııa, Italııa, Ońtústik Afrıka jáne Ońtústik Koreıa elderiniń kompanııalary bizdiń elde munaı-gaz salasyna arnalǵan taýarlar óndiretin kásiporyndaryn ashýǵa múddeli. Áleýetti seriktester qatarynda germanııalyq «Leser», ońtústikafrıkalyq «Beruseal», amerıkalyq «John Crane» kompanııalary bar.
Sonymen qatar aldaǵy úsh jylda jeldetý júıesin óndirýmen aınalysatyn ońtústikkoreıalyq «Hi Air Korea», amerıkalyq munaı servıstik kompanııa «Slb» jáne «Baker Hughes», munaı-gaz salasyna arnalǵan bólshekter óndiretin ıtalııalyq «Breda Energia», ekologııalyq jáne ónerkásiptik qurylǵylardy jetkizýmen aınalysatyn amerıkalyq «Flowserve», suıyq jáne gaz júıeleri úshin taýar óndiretin amerıkalyq «Swagelok» kompanııalary elimizde óndiristik núktelerin ashýy ábden múmkin. Eger mámileler sátti júzege assa 100-den asa jańa jumys oryny qurylyp, 17,5 mln dollar kóleminde ınvestısııa tartylady.
Bir aıta keterligi, joǵaryda aıtylǵan kompanııalar otandyq naryqta qazirdiń ózinde jumys isteıdi. «Swagelok» ókildigi 2012 jyldan bastap jumys istese, «Flowserve», «Leser» jáne «Breda Energia» kompanııalarynyń resmı ókili bolyp jergilikti «Baým» kompanııasy esepteledi. «Baker Hughes» kompanııasynyń seriktesi – «Atyraýenergoremont». Kompanııa munaı-gaz ónerkásibindegi mehanıkalyq jetekterge, kompressorlarǵa jáne energııa óndirýshi jabdyqtarǵa qatysty qyzmetterdi jetkizý salasynda tabysty jumys isteıdi. «Baker Hughes»-tiń basym aksııasy amerıkalyq «General Electric» korporasııasyna tıesili.
2024 jyly munaı-gaz kompanııalary jergilikti taýar óndirýshilermen jáne jetkizýshilermen jalpy somasy 240 mln dollar bolatyn 20 kelisimshartqa qol qoıǵan. Sonymen birge álemdik óndirýshilermen birlesip 5 jańa óndiris iske qosyldy.
Otandyq kompanııalardyń seriktesine aınalǵan iri óndirýshiler qatarynda germanııalyq WIKA (manometrler, dıafragmalyq tyǵyzdaǵyshtar, elektrlik kedergi termometrleri jáne termoparalar shyǵarady), amerıkalyq «Honeywell» («Borkit Safety»-men birge gaz detektorlaryn, «Orbis Group»-pen birge jarylysqa qarsy basqarý júıesiniń shkaftaryn shyǵarady) kompanııalary bar. Italııalyq kompanııalar óshirý armatýrasyn («PetrolValves») jáne jarylystan qorǵalǵan elektr taratý qoraptaryn («Sigma Solutions») óndirýde yntymaqtastyq ornatqan.
