Foto: astanamuseums.kz
Eskertkish - ár halyqtyń «bizderde mynadaı bar, mynadaı bar» dep ulttyq erekshelikti áıgileýdiń tóte joly. Qazaq dalasynda tarıhpen tutasyp, syrly san qıly oqıǵanyń bolyp ótken ónegesin jar salyp turǵan kesene, qorymdardan bólek talaı taý tulǵalalardyń beınesi baǵaly metaldardan somdap quıylǵan. Búgin biz qarapaıym bolsa da qarmap turǵan taqyryby tereń 5 eskertkishtiń tizbesin usynǵaly otyrmyz.
- Oraldaǵy «kitap» eskertkishi
Eskertkish Oraldaǵy Qadyr Myrza Álı atyndaǵy amfıteatr janynda ornalasqan. Kompozısııanyń bıiktigi 5, eni 3 metr. Onda tek Oral qalasynda týyp ósken ǵana emes, búkil álemge eńbegi sińgen aqyn-jazýshylar aty jazylǵan: ál-Farabı, Mahambet О́temisuly, Ǵumar Qarash, M.A.Sholohov, Abaı Qunanbaıuly, A.S.Pýshkın, Hamza Esenjanov, Juban Moldaǵalıev, Qadyr Myrza Álı.
2. Astanadaǵy «Meniń atym - Qoja» povestiniń keıipkerine arnalǵan eskertkish
Bul eskertkish 2022 jyly 1 mamyr kúni elordadaǵy «Jetisý» saıabaǵynda ashyldy.
1963 jyly «Meniń atym Qoja» shyǵarmasy jelisimen «Qazaqfılm» stýdııasy túsirgen balalar fılmindegi Qoja keıipkerine ornatylǵan eskertkishtiń jalpy bıiktigi 183 sm, qola, granıt materıaldarynan jasalǵan.
Ideıa avtory - Murat Qojamqulov.
Músinshi - Talaphan Azamat.
Aıta ketsek, «Meniń atym Qoja» - 1957 jyly jazylǵan, qazaq balalar ádebıetiniń ozyq týyndylarynyń biri sanalatyn povest. Avtory – balalar ádebıetiniń klassıgi Berdibek Soqpaqbaev. Ol orys, ýkraın, fransýz, lıtva, latysh, ózbek tilderine aýdarylǵan. 1963 jyly «Qazaqfılm» stýdııasynyń osy shyǵarmasy boıynsha jazylǵan kınossenarıı ekranǵa shyqty.
3. Qostanaı oblysy Amangeldi aýdanynyń ortalyǵynda ornalasqan «Besik» eskertkishi
Eskertkishtiń bıiktigi astyndaǵy tuǵyrymen eseptegende 3 metrden asady. Uzyndyǵy da sol shamalas. Tuǵyrtasyna zańǵar jazýshy Muhtar Áýezovtiń «El bolam deseń, besigińdi túze» degen sózi jazylǵan.
Bul eskertkishtiń avtory – kásibı sýretshi Boz Kenjeahmetov. Y. Altynsarın atyndaǵy Arqalyq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń kórkemsýret fakýltetin bitirgen qylqalam sheberine bul oı oǵan alǵashqy nemeresi týǵanda kelgen eken.
4. Almatydaǵy «Alma» eskertkishi
Qalanyń sımvolyna aınalǵan jemiske arnalǵan eskertkish Kóktebede ornalasqan. «Alma» eskertkishi búginde kelýshilerdiń kóz súısintip, estelik sýretke túsetin kórikti alańyna aınalǵan.
5. Atyraýdaǵy sý tasqyny kezinde bóget turǵyzýǵa kómektesken «Pshón» atty tóbetke arnalǵan eskertkish.
Pshónge arnalǵan músindi jergilikti dánekerleýshi Azamat Kenjeǵalıev jasaǵan. Ol jaǵalaýdaǵy Ailaq kofehanasynyń aldyna ornatyldy. О́ltirilgen Pshónniń eskertkishi metaldan jasalǵan jáne altyn túske boıalǵan. Azamat Kenjeǵalıev muny eskertkish emes, art-músin dep ataýdy qup kóredi.
