Jastarǵa múmkindik bergen baǵdarlama

Jastarǵa satyp alý qu­qy­ǵynsyz jalǵa beri­letin turǵyn úı baǵdarla­ma­sy­men bes jylǵa páter jaldaǵan eńbekke qabiletti jastar «jaldamaly páterin» jekeshelendire almaıdy. Osyny jergilikti ákimdikter áýel basta eskertip, jastarǵa «Otbasy banktiń» nemese óńirlerde iske asyp jatqan «Elorda jastary», «Almaty jastary» syndy baǵdarlamalarǵa qatysyp, jeńildikpen úıli bolýǵa múmkindik týdyrdy. Satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin páterdi úlestirerde áleýmettik salada eńbek etetin jastarǵa, mádenıet, medısına, bilim baǵytynda eńbek etetinderge basymdyq berildi. Komıssııa jaldamaly páterge joldama bererde jastardyń áleýmettik jaǵdaıyna, bala sanyna jiti nazar aýdardy. 10 myńnan astam jas atalǵan baǵdarlamanyń sharapatyn kórdi. Memlekettiń usynǵan múmkindigine ilikken jastar páterin naryqtaǵydan áldeqaıda tómen baǵada jaldap turdy. Aı saıyn páterge 5-15 myń teńge ara­lyǵynda ǵana aqy tóledi. Osylaısha, óziniń jeke baspanasyn ańsap júrgen jastar taptyrmas múmkindikke ıe boldy. Sol páterge tólep kelgen aqysyn úzbeı, «Otbasy banktegi» shotyna aýdaryp otyrsa, osynyń ózi bes jylda úıli bolýǵa emin-erkin jetetin edi.

Eńbek naryǵynda óz ornyn tapqan jas otbasylardyń tezirek aıaqqa tu­rýyna dem bergen bastama Astana, Al­maty, Shymkent qalalarynda iske asty. Baǵdarlama jarııalanǵan kúnnen alǵashqylardyń biri bolyp ótinish qaldyrǵandardyń qatarynda Bekzat Qalıuly da bar. Basynda Bekzat boıdaq bolsa, jaldamaly páterge kósh­ken soń, araǵa jyl salyp otaý qurdy. Qazir eki balanyń ákesi.

– 2019 jyly kúzde baǵdarlama týraly estip, saıt arqyly alǵashqylardyń biri bolyp ótinish qaldyrdym. Oǵan 29 jasqa deıingi turaqty jumysy bar azamattar qatysty. Alǵashynda úmitkerler az bolǵan soń, meniń de baǵym jandy. Sodan Almaty qalasy «Aqkent» shaǵyn aýdanynan bir bólmeli páterdiń kilti qolymyzǵa tıdi. Jaldamaly páterge aı saıyn 11 myń teńge tólep keldim. Tegin turdyq desek te bolady. Bes jyldan keıin úıdi bosatatyn bolǵan soń, aldyn ala qamdanyp «Otbasy bankke» qarjy jınaı bastadym. Bıyl «Naýryz» baǵdarlamasy bo­ıyn­sha ótinishim maquldanyp, alashqy jarnaǵa turǵyn úı baǵasynyń 20 paıyzyn tolyqtyrdym. Biz alǵan úsh bólmeli úıdiń baǵasy 35 mıllıon teńgeniń shamasynda shyqty. Qazir úıimizdi árlep-syrlap jatyrmyz. Almaty qalasy ákim­diginiń qyzmetkerleri jaldamaly páterdi naýryzdyń sońyna deıin bosatýǵa tıis ekenimizdi eskertti. Buıyrsa, sol merzimnen keshikpeı shyǵamyz dep otyrmyz, – deıdi Almaty qalasynyń tur­ǵyny Bekzat Qalıuly. Bekzat satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı baǵdarlamasy jumysyn retteýge, otbasyn qurýǵa, baspanaly bolýǵa járdemdeskenin aıtyp, rızashylyǵyn bildirdi.

Almaty qalasynan jaldamaly páter alyp, keıin úıli bolǵandardyń ishi­nen Rústem Qadyrbekovti de atap ótýge bolady. Ol 2021 jyly «Abaı» shaǵyn aýdanynan 1 bólmeli, aýdany 35 sharshy metr úıdi 5 jylǵa jal­daǵan. Búginde «Shańyraq» 5-10-20» baǵ­dar­lamasy bo­ıyn­sha Alataý aýdany «Mádenıet» shaǵyn aýdanynan 3 bólmeli páter alǵan. Almaty tur­ǵyny Ásem Almabekova da 2020 jyldan osy baǵdarlamanyń múmkindigin paıdalanǵan. Bir bólmeli páterdi satyp alý quqyǵynsyz bes jyl jaldap turǵan. Almaty elektromehanıkalyq kol­­ledjinde jumys isteıtin maman «Al­­maty jastary» baǵdarlamasyna qa­tysyp, Alataý aýdanyndaǵy, «Aqkent» tur­­ǵyn úı kesheninen bir bólmeli páter alǵan.

Mundaı mysaldardy keltire bersek, kóp-aq. Mysaly, Astana turǵyny erli-zaıypty Dınara men Dáýren Balǵazın de bes jyl jaldamaly úıde turýǵa múmkindik alǵan. 2020 jylǵy maýsymnan qaladaǵy Sh.Ýálıhanov kóshesinde bir bólmeli páterde turyp kelgen. Kelisimsharttary jýyrda, 26 naýryzda aıaqtalady. Bes jyl jaldamaly páterdiń múmkindigin paıdalanǵan erli-zaıyptylar «Elorda jastary» baǵdarlamasymen baspanaly bolǵan. Jaldamaly úıde turyp kelgen Astana turǵyny Mereı Akrapova da dál osy «Elorda jastary» baǵdarlamasyna qatysyp, qonys toıyn toılaǵan. Qysqasy, jaldamaly páterden keıin óńirlik «Almaty jastary», «Elorda jas­tary» syndy baǵdarlamanyń kómegimen úıli bol­ǵandardyń qarasy kóp. Jalpy, «Elorda jastary» baǵdarlamasynyń paıyzdyq mólsherlemesi tómen. Alǵashqy jarna retinde turǵyn úı qunynyń nebári 10%-yn quısa jetkilikti. Degenmen bul baǵdarlamanyń da óz talaby, sharttary bar, ekiniń biri qatysa almaıdy.

Turǵyn úı zańnamasynyń talaptary boıynsha bosaǵan úıler endi baspanaǵa muqtaj jandarǵa berilýge tıis. Megapolısterde talaı jyl úıli bolýdy ańsap júrgen túrli sanattaǵy otbasylar kóp. Osyny bile tura turǵyn úıdi jalǵa alǵan jastardyń ishinde ornynan qozǵalýǵa daıyn emes otbasylar da az emes bolyp shyqty. Bastapqy jarnasyn jınap úlgermeı, beıqam júrgenderdiń ýáji jaldamaly páterdi satyp alý múmkindigi qaralsa degen usynyspen úndesedi. Jalǵa beriletin úıdi satyp alyp, aqysyn jeńildikpen bólip tóleý shartymen tólesem deıtinder kezdesedi. Jaldaý merzimin uzartýdy suraıtyndar da bar. Zań júzinde «jaldamaly páterde ári qaraı tursam» nemese «ıpoteka rásimdesem» degen jas­tardyń talabyn qanaǵattandyrý múmkin emes. Jaldamaly páterdiń kiltin ama­nattaǵanda, odan buryn jastar satyp alý, uzartý quqyǵynsyz turǵyn úılerdi jaldaý sharttaryna qol qoıǵan­da baǵ­darlamanyń talaptarymen túgel tanysqan.

Qala ákimdikteri satyp alý quqy­ǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı baǵdarlamasynyń ereje-talaptaryn bile tura, turǵyn úıdi bosatýdan bas tartyp otyrǵan turǵyndarǵa tıisti shara qabyldaıtynyn habarlady. Mysaly, Almaty qalasy ákimdigi páterdi erikti túrde bosatýdan bas tartqandardyń máselesi sot tártibimen qaralatynyn aıtty. Mundaı sheshim qabyldamasa taǵy bolmaıdy, qalada páter kezeginde turǵan muqtaj otbasylar kóbeıgen. Astana, Almaty ákimdikteri qazir de qareketsiz qarap otyrǵan joq, áli óz páterine qonystanyp úlgermegenderge tıimdi baǵdarlamalar usynyp, barynsha baǵyt-baǵdar kórsetip jatyr.