Talbesik • 21 Naýryz, 2025

Aǵash egýge daıyndyq

80 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Orman – elimizdiń baǵa jetpes baılyǵy. Qolda bardyń qadirine jetip, sol tabıǵı baılyqtyń aıdaı sulý ajaryna kireýke túsirmeı, ár jyl saıyn kóshet egip, molaıtý mindet. Keler urpaqqa qalar sybaǵa da osy.

Aǵash egýge daıyndyq

Kókshetaý men Qor­ǵaljyn­ǵa deıingi keń kósilgen saıyn dalada orman bar­shylyq. Oblystyq Tabıǵat resýrs­tary jáne tabıǵatty retteý bas­qar­masyna qarasty 13 orman sha­rýa­shylyǵy jumys isteıdi. Sha­rýa­shy­lyqtar el ıgiligin kózdiń qara­shy­ǵyndaı kúzetip, jyl saıyn kóshet egip, orman alqa­byn keńeı­tip keledi. Búginde óńir­degi orman qorynyń aýmaǵy 1,06 mıllıon gektardy quraıdy. Onyń úshten biri, ıaǵnı 445,3 myń gektary – ormandy alqap. Memlekettik orman qory basqarmaǵa tıesili. Ol degenińiz 405,1 myń gektar.

Joǵaryda memlekettik orman sharýa­shy­lyq­tary orman úlesin molaıtý baǵytynda eseli jumys istep kele jatqandyǵyn ekpin túsi­rip aıtyp óttik. Sál taldaý jasalyq, 2009 jyly 17,6 myń gektar alqapqa kóshet otyrǵyzyldy. Astana – Shýchınsk baǵytyndaǵy avtojoldyń qos qaptaly ormanshylardyń ońdy jumysynyń arqasynda kórkeıip keledi. Jasyl beldeý jyl ótken saıyn jaıqalyp ósip, kózqýanyshqa aınalyp otyr. О́kpek jolaýshy Býrabaı taýlarynyń baýraıynan bastaý alyp, Shortandyǵa deıin sozylatyn jol boıynda tamyljyǵan tabıǵattyń qunarly bir pushpaǵyna kóz sýsyndatyp, kókire­gin qýanyshqa toltyrady. Jol boıyndaǵy jasyl beldeý jyl ótken saıyn eseleı kóbeıip, san alýan aǵash boı kóterip, syrbaz sulýlyǵy álemge ańyz bolyp taraǵan jumaq ólkeniń jupar ıisin samal jelmen taratyp, peıish pishindi ǵajaıyp kóriniske ıe bolyp barady.

pr

El baılyǵyn eseleý týraly Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, bul taraptaǵy jumys meılinshe muqııat atqarylyp jatyr. Prezıdent tapsyrmasynda keıingi bes jyl ishinde orman qoryn eseleý maqsatynda 2 mıllıardqa jýyq kóshet otyrǵyzý mindeti júktelgen bolatyn. Osy tapsyrmany oryndaý barysynda óńir 2021–2027 jyldary 150 mıllıon dana qylqan japyraqty jáne japyraqty aǵash kóshetterin 23,8 myń gektarǵa otyrǵyzýdy mejelegen edi. 2021 jyly orman sharýashylyqtary 1 370 gektarǵa kóshet otyrǵyzdy. Áýel basta 970 gektar josparlanǵan. Tamasha tabıǵattyń sulý ajaryn sylandyratyn sharapatty sharýaǵa belsene úles qosqan ormanshylar bul taraptaǵy jospardy 141%-ǵa oryndap shyqty. 2022 jyly orman sharýashylyqtary ­josparda kórsetilgen 1 280 gektardyń ornyna 2 845,5 gek­tar jerge kóshet otyrǵyzdy. 17,2 mıllıon dana kó­shet aıaly qoldardyń sharapatymen kóktep boı kóter­di. Jospar 222,3%-ǵa oryndaldy. Odan keıingi jyldary da qyrýar jumys atqaryldy. Bıyl orman sharýashylyqtary 2 myń gektar jerge ­14 mıllıon dana kóshet otyrǵyzýdy mejelep otyr.

Bul iste eń bastysy – kóshet daıyndaý. ­11 tálim­baqtyń 171 gektar alqabynda 10 mıl­lıon dana bir-eki jyldyq kóshet baptalyp, daıyn tur. Bul kólem barlyq qajettilikti óteýge tolyq jetedi. Orman sharýa­shylyqtary japyraqty aǵash túr­leriniń tuqymyn der kezinde jınap kepti­rip qoıǵan bolatyn. Erte qamdanǵannyń esesi ketpeıdi degendeı, 113 tonna tuqym jınaldy. 7 tuqym keptirgishte 70 tonna qaraǵaı búrshikteri óńdeýden ótkizildi.

Jumys aýqymy keńeıgennen ke­ıin jańa tálim­baqtardyń qurylysyn júrgizý qajettiligi týyn­dap otyr. Jalpy kólemi 62 gektardy quraı­­tyn turaqty tálimbaqtyń jobalaý-sme­talyq qujaty daıyndalyp jatyr. Oıǵa alǵan is ońy­nan ońǵarylǵan kezde Kókshe dalasyndaǵy kóshetterdiń sany da óse túspek. Ár jyl saıyn óz isine jaýapkershilikpen qaraıtyn orman sharýa­shy­lyǵynyń eńbekkerleri eseli úlesin qosyp jatqanymen, óńirdegi ormandy alqaptyń kólemi barlyq jerdiń 3%-yn ǵana quraıdy. Tapsyrma júzege asyrylǵan kezde qoldyń salasyndaı aq qaıyńdar men máńgi jasyl qa­raǵaılar kómkergen kórikti óńirdiń omyraýynda balǵyn kóshet kúnge boı salyp kóterilip, ormandy alqaptyń omyraýy yrysqa tunyp turmaq.

 

Aqmola oblysy 

Sońǵy jańalyqtar