Halyqaralyq mártebeni nyǵaıtatyn qujattar

AО́SShK qyzmetkerleri qandaı artyqshylyqqa ıe bolady?

Otyrystyń kún tártibine qoıylǵan alǵashqy másele aıasynda Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Aqan Rahmetýllın baıandama jasady. Ol depý­tattarǵa «2007 jylǵy 26 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń hatshylyǵy arasyndaǵy hatshylyqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda bolýy sharttary týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn tanystyrdy.

Atalǵan zańǵa engizilgen ózgeris boıynsha, AО́SShK hatshylyǵynyń qyzmet­kerleri budan bylaı halyqaralyq qyz­metker mártebesin alady. Bul norma Májilis ratıfıkasııa­laǵan kelisimge engizi­lip otyr. 2024 jyly 15 qarashada Astana­da qol qoıylǵan hattama Azııa­daǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes hatshylyǵynyń Qazaq­stan aýmaǵynda bolý jaǵdaılaryn jaqsar­týǵa, onyń qyzmetkerleriniń artyqshy­lyqtary men ımmýnıtetterin keńeıtýge baǵyttalǵan.

– Qazirgi turaqsyz geosaıası jaǵdaıyn­da Azııa keńesi óziniń geografııa­lyq aýqym­dylyǵy men quraldarynyń negizinde burynǵydan da joǵary suranys­qa ıe bolyp otyr. Osyǵan oraı qabyl­danatyn zań qyzmetkerlerdiń eńbek jaǵ­daılaryn halyqaralyq standarttarǵa jaqyn­datyp, keńesti tolyqqandy halyq­ara­lyq uıymǵa aınaldyrýǵa oń áser beredi jáne hatshylyq qyzmetiniń áleýetin odan ári arttyrady, – dedi Aqan Aqasuly.

Jalpy, Azııa keńesi hatshylyǵynyń Qazaqstanda bolýy sharttary týraly kelisimge 32 ózgeris engizý qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, olardyń 13-i hatshylyq personalyna halyqaralyq azamattyq qyzmetshi fýnksııalaryn berýge qatysty, al qalǵan 19-y – redaksııalyq túzetý.

Baıandamashynyń aıtýynsha, artyq­shy­lyqtar men ımmýnıtetter hatshylyqtyń barlyq qyzmetkerine personal sanatyna jáne azamattyǵyna qaramastan beriledi. Atap aıtqanda, hatshylyq personalynyń músheleri, onyń ishinde Qazaqstan azamattary, zeınetaqy jáne áleýmettik tólemderge salyq salýdan bosatylady. Sonymen qatar hatshylyqqa óz qyzmetin júzege asyrýǵa qorlar men basqa da qarjy tetikterin qurý, qyzmetkerler úshin zeınetaqy jáne áleý­mettik qamsyzdandyrýdyń jeke júıe­lerin qurý quqyǵy beriledi.

AQSh Almatyda jańa konsýldyq ǵımarat salady

Jalpy otyrys­ta Májilis depýtattary Almaty qalasy­nda AQSh konsýldyq mekemesiniń ǵımara­tyn salýǵa AQSh úkimetine jer telim­in jalǵa berý týraly Qazaqstan-Amerıka úkimetaralyq kelisimin ratıfıkasııa­lady. Bul máselege qatysty zań jobasyn Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Aqan Rahmetýllın tanystyrdy.

Onyń aıtýynsha, atalǵan kelisim Qazaq­stan men AQSh arasynda strate­gııalyq yn­ty­maqtastyqty nyǵaıtýdy kózdeıdi.

– Kelisimniń kúshine enýi Qazaqstannyń saıası jáne praktıkalyq múddesine sáıkes keledi. Birinshiden, atalǵan jer ýchaskesin jalǵa berý kelisimi arqyly Qazaqstanǵa AQSh-tyń San-Fransısko qalasynda elimizdiń bas konsýldyǵyn ashýǵa ruqsat berdi. Ekinshiden, AQSh tarapymen aldyn ala kelisilgendeı atalǵan zań jobasy ratıfıkasııalanǵannan keıin AQSh tarapy Hıýstonda (Tehas shtaty) taǵy bir Qazaqstan konsýldyǵyn ashýǵa ruqsat beredi. Úshinshiden, jańa bas konsýldyqtyń qurylysy onyń qyzmetiniń ulǵaıýyna, bıznestiń damýy­na, qala ınfra­qurylymynyń damýyna, uzaqmerzimdi bolashaqta jańa jumys oryndarynyń ashylýyna yqpal etedi. Tórtinshiden, amerıkalyq jáne basqa da halyqaralyq kompanııalar úshin tartymdy ınvestısııa, – deıdi ol.

Qujatqa 2024 jyldyń 27 qyrkúıeginde Nıý-Iork qalasynda qol qoıylǵan. Sharttyń erejeleri AQSh úkimetine Almatydan jer ýchas­kesin berý tártibi men sharttaryn anyq­taıdy. Onyń aýdany – 70 593 sharshy metr, jaldaý merzimi – 49 jyl. Jaldaý aqy­sy 25,3 mln dollardy quraıdy jáne kelisim engizil­gen kúnnen bastap kúntizbelik 30 kún ishinde biryńǵaı tólemmen tólenedi. Keli­simge sáıkes AQSh úkimeti jaldaý aqysyn qospaǵanda, jer ýchaskesi men konsýldyq ǵımaratyna salyqtar men basqa tólemderdi tóleýden bosatylady. Bul rette ol konsýldyq ǵımaratynyń qurylysyna baılanysty kommýnaldyq qyzmetterdi Qazaqstanda qoldanystaǵy normatıvter men tarıfterge sáıkes tóleı otyryp, ǵı­maratty kútip-ustaýǵa jáne jóndeýge jum­sal­ǵan shyǵystardy derbes tóleýge mindet­teledi. Ǵımaratty salý jáne jabdyqtaý úshin AQSh-ta óndirilgen materıaldardy, jabdyq­tar men taýarlardy paıdalana alatyn AQSh merdigeri bas merdiger bolyp bekitile­di. Olar kedendik tólemderden, ımport salyqtary­nan jáne ruqsat alý talaptarynan bosatylady.

Zań jobasyn talqylaý barysynda Májilistegi Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Aıgúl Quspan Qazaqstan men AQSh arasyn­daǵy dıplomatııalyq qarym-qatynas táýel­sizdigimizdiń alǵash­qy kúnderinen-aq tabysty damyp kele jatqanyn atap ótti.

– Osy ýaqyt ishinde biz keń kólemdegi strategııalyq seriktestik deńgeıine jettik. Ol saýda jáne ınvestısııa, energetıka syndy kóptegen baǵytty qamtıdy. Almatydaǵy AQSh Bas konsýldyǵynyń jańa ǵımaraty­nyń qurylysy ekijaqty ózara is-qımylǵa qosymsha serpin bermek. Shynynda da Konsýldyq qarym-qatynastar týraly Vena konvensııasyna sáıkes, konsýldyqtar elder arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq, mádenı jáne ǵylymı baılanystardy damytýda sheshýshi ról atqarady. Osylaısha, bul joba dıplomatııalyq ózara is-qımyldy keńeıtip, eki eldiń azamattary úshin vızalyq jáne konsýldyq rásimderdi jeńildetýge yqpal etip qana qoımaı, eko­no­mıkalyq jáne ınvestısııalyq ynty­maqtastyqty jedeldete túsý úshin jańa múmkindikter ashady, – dedi A.Quspan.

Osy otyrysta Májilis Qazaqstan Úkimeti men Qyrǵyzstan Mınıstrler Kabıneti arasyndaǵy ınvestısııalardy kótermeleý jáne ózara qorǵaý týraly kelisimdi ratıfıkasııalady. Zań jobasyn depýtattarǵa Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrov tanystyrdy.

Buǵan qosa Májilis depýtattary Sý kodeksine, sondaı-aq «Qazaqstan Respýblıkasy­nyń keıbir zańnamalyq aktilerine sý qoryn qorǵaý jáne paıdalaný máselelerine ózgerister men tolyqtyrý­lar engizý týraly» zańǵa Senat engizgen túzetýlerimen kelisti.

Shekaralyq aýdandardyń ahýaly alańdatarlyq

«Aýyl» partııasy fraksııasynyń múshesi Jıgýlı Daırabaev Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitovke, Atyraý oblysynyń ákimi Serik Shápkenovke Atyraý oblysy Isataı aýdanyndaǵy Baqsaı, Naryn, Sbornyı sý arnalarynyń tehnıkalyq jaǵdaıyn jáne osy óńirdegi eldi mekenderdiń ahýalyn jaqsartý týraly depýtattyq saýalyn joldady. Depýtattyń aıtýynsha, óńirde sý sharýashylyǵy ınfraqurylymy tozǵan, sý arnalarynyń ótkizgishtik qabileti tómendegen, mehanıkalyq tazartý jumystary júıeli túrde júrgizilmeıdi, avtomattandyrý deńgeıi tómen jáne bilikti kadrlar jetispeıdi. Osynyń kesirinen sý maqsatty tutynýshysyna jetpeı, saldarynan tirshilik kózi tekke ysyrap bolyp jatyr.

Al «Amanat» partııasy fraksııa­synyń jetekshisi Erlan Saırov Premer-mınıstr Oljas Bektenovke shekara mańyndaǵy aýdandardyń problemalaryn joldady. Májilis depýtaty óz saýalynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaı­dyń Býrabaıda ótken kezekti otyrysynda Úkimetke depýtattarmen birge shekara ma­ńyn­daǵy aýdandardy damytýǵa qatysty jańa zań qabyldaý bastamasyn jan-jaqty qaras­tyrýdy tapsyrǵanyn atap ótti.

Depýtat E.Saırov qazirgi tańda elimizdiń kórshiles 5 elmen shektesetin 14 oblysyndaǵy shekaralyq aımaqtarda 65 aýdan bar ekenin, onda 3,5 mln adam turatynyn tilge tıek etti. Al shekaranyń túbinde, ıaǵnı shekaradan 50 shaqyrymdyq aralyqta 1,7 mln halyq turatyn 1 283 eldi meken ornalasqan.

Shekara mańyndaǵy aýmaq­tardyń bos qalyp, ulttyq, aýmaq­tyq qaýipsizdiktiń álsireýine alyp kelip otyr. Osylaısha, depýtat Úkimet basshysyna «Qazaqstan Respýblıkasynyń shekaralyq aýmaqtaryn damytý týraly» arnaıy zań qabyldaýdyń óte mańyzdy ekenin eskertti.