Qazaq tiliniń áýezdiligi, janǵa jaqyn jatyqtyǵy kóńilin baýrap alǵan Nadejda «Amanat» partııasy oblystyq fılıalynyń janynan «Meniń elim – meniń tilim» jobasynyń sheńberinde uıymdastyrylǵan «Sóıle» klýbyna barady. Az ýaqyttyń ishinde til syndyryp, sózdik qory baıyp qaldy. Qazir emin-erkin tildesedi.
– Kúrdeli kórkem shyǵarmalardy jan-jaqty taldaı almaıtyn shyǵarmyn, áıtse de úı ishinde, turmysqa qajetti sózderdi meńgerdim. Meniń túsingenim, til úırený úshin orta kerek eken. Sózdik qorymdy baıytý úshin jumysta áriptesterimmen qazaq tilinde sóılesýge tyrysyp júrmin. Olar talpynysymdy qýana quptaıdy. Bilmegen jerimdi aıtyp úıretip otyrady, – deıdi Nadejda Vladımırovna.
Keıipkerimizdiń aıtýyna qaraǵanda, memlekettik tildi meńgerýge erteden qumar eken, sebebin de jasyrǵan joq. Osy jerde týyp-ósip, dám-tuzyn tatqannan keıin el men jerdi qurmetteýi kerek. Kókiregindegi qulshynysqa klýb jumysy dóp kelgen. Áýeli «Qoǵamdyq kelisim» mekemesiniń janyndaǵy «Mámile» klýbyna baryp til syndyrǵan. Keıin «Sóıle» klýbynyń belsendi múshesine aınalǵan. Til úırený barysynda neshe túrli qyzyqqa tap kelgen.
– Janymdaǵy ózge ult ókilderine til úırenýge tyrysý kerektigin únemi aıtyp otyramyn. Qazaqtyń salt-dástúri de sonshalyqty kórkem ári mazmundy. Kógildir kóktemmen birge adamdardyń jandúnıesin jylylyqqa toltyryp, shýaq shasha keletin Naýryz meıramy qandaı! San ǵasyr boıy jalǵasyp kele jatqan, ómirdiń óz eleginen ótken halyqtyq ádet-ǵuryp jas urpaqty, jańa urpaqty tárbıeleıtin myqty qural. Eger qazaq tilin jete meńgermesem, ádet-ǵuryptyń astaryndaǵy tereń oıdy túısine almas edim, – deıdi keıipkerimiz.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, «Sóıle» klýby kelýshilerdiń yńǵaıyna qaraı uıymdastyrylǵan. Jalǵyz yńǵaı ǵana emes maqsat-múdde toptastyryp otyr. Bul jerde talap qylǵan ár adam tildi ońaı úırene alady. Til bilgen adam qashanda qurmetke laıyqty. Til úırenýshiler bir-birimen erkin suhbat quryp jatsa, tipti jaqsy. Osy ádis – oń jambasqa keletin dúnıe. Áýeli kúrdeli taqyryptardy qamtymaı, jeńil, uǵymǵa ońaı taqyryp tóńireginde pikirtalas uıymdastyrsa, tipti jaqsy. Osyndaı kezde aıtylǵan sózder adam jadynda jaqsy saqtalady eken.
– Birde taqyryp áıelderdiń dúken aralaýy týraly boldy. Kádimgi kúndelikti kórinis. Kókiregińde bári saırap tur, tek sony qazaq tilinde jetkize bilýiń kerek. Osyndaı erkindik til syndyrýǵa óte yńǵaıly. Bizdiń aramyzda qazaq tilin jete meńgergender az emes. Mysaly, Alena Malkova-Solopova jastarǵa qazaq tilin úıretip júr. Ol ózi Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý ýnıversıtetiniń jaratylystaný ǵylymdary fakýltetin bitirgennen keıin fılologııa fakýltetine qaıtadan qujat tapsyrǵan. Sóıtip, qazaq tili men ádebıetiniń oqytýshysy bolyp shyqqan, – deıdi Nadejda Vladımırovna.
Til týraly táp-táýir tájirıbe jınaqtaǵan keıipkerimizdiń aıtar usynysy bar. Onyń oıynsha, balalar baqshalaryndaǵy tálim-tárbıe tek memlekettik tilde berilýi kerek. Al qandaı mektepke baratynyn ata-anasy sheshedi. Osy qadam barlyq balanyń kishkentaı kezinde til úırenýine túrtki bolar edi deıdi.
Qazaq tiline sonshalyqty qumar bolýynyń sebebin sońynda estidik. Sóıtsek, naǵashy atasy qazaq bolyp shyqty. Pavlodar oblysynyń turǵyny Qaıyrgeldi Ájibekov. Áldebir sebeptermen aǵaıyn-týystan qol úzip qalǵan. Aǵaıynmen birge tilden de, salt-dástúrden de. Endi mine, jany jaısań jıenderiniń arqasynda óshkeni janyp, joǵalǵany tabylyp jatyr. Jıenniń jan jadyratar jaqsy isine biz de qýanyp qaldyq.
Kókshetaý
