Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń buıryǵy №131

2014 jylǵy 20 qarasha,  Astana qalasy Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda munaı operasııalaryn júrgizý kezinde fondyq ekologııalyq zertteýlerdi uıymdastyrý jáne júrgizý qaǵıdalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy 2007 jylǵy 9 qańtardaǵy Ekologııalyq kodeksiniń 17-babynyń 29) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda munaı operasııalaryn júrgizý kezinde fondyq ekologııalyq zertteýlerdi uıymdastyrý jáne júrgizý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Munaı-gaz keshenindegi ekologııalyq retteý, baqylaý jáne memlekettik ınspeksııa komıteti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde osy buıryqtyń memlekettik tirkeýden ótýin; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde onyń memlekettik tirkelgeninen keıin kúntizbelik on kún ishinde osy buıryqty resmı jarııalaýǵa buqaralyq aqparat quraldaryna jáne «Ádilet» aqparattyq quqyqtyq júıesine joldanýyn; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda jarııalaýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr V. ShKOLNIK. «KELISILGEN» Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstri ______________ A. Mamytbekov 2014 jylǵy 20 qarasha Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2014 jylǵy 20 qarashadaǵy №131 buıryǵymen bekitilgen Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda munaı operasııalaryn júrgizý kezinde fondyq ekologııalyq zertteýlerdi uıymdastyrý jáne júrgizý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda munaı operasııalaryn júrgizý kezinde fondyq ekologııalyq zertteýlerdi uıymdastyrý jáne júrgizý qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2007 jylǵy 9 qańtardaǵy Ekologııalyq kodeksiniń 17-baby 29) tarmaqshasyna sáıkes ázirlengen jáne Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda munaı operasııalaryn júrgizý kezinde fondyq ekologııalyq zertteýlerdi (budan ári - FEZ) uıymdastyrý jáne júrgizý tártibin belgileıdi. Qaǵıdalar áreketiniń aýmaqtyq shekaralary Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynyń (sý betiniń aınasy) barlyq akvatorııasyna qoldanylady. Qaǵıdalardyń qoldanylý aımaǵyna Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektoryna quıatyn ózenderdiń saǵalyq ýchaskeleri, múıister, shyǵanaqtar men teńiz portynyń akvatorııasy qamtylady. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady: 1) bentos - tirshiliginiń barlyq nemese kóp bóligin muhıt jáne kontınettik sý aıdyndarynyń túbinde, onyń topyraǵynda jáne topyraqta qozǵalyp jáne otyryp ta (jabysyp) ómir súretin aǵzalardyń jıyntyǵy; 2) bıotop - bıosenoz mekendeıtin releftiń, klımattyń jáne taǵy basqa abıotıkalyq faktorlardyń jaǵdaılary birtektes sý aıdyndarynyń nemese qurlyqtyń óńiri; 3) zooplankton - planktonnyń janýar túrindegi nysany; 4) ıhtıofaýna - qandaı da bir sý aıdynyndaǵy nemese onyń bóligindegi balyqtar jáne dóńgelek aýyzdylar túrleriniń jıyntyǵy; 5) ıtbalyqtar – teńizde ómir súrýge beıimdelgen jyrtqysh janýarlar; 6) lısenzııalyq aımaq – bólingen aımaqta ornalasqan lısenzıattyń óndirisi; 7) ornıtofaýna – belgili bir aımaqta nemese qandaıda bir mezgildiń bóliginde kezdesetin qustardyń jıyntyǵy; 8) saprobıontty aǵzalar - sý quramynda azdaǵan erigen ottegi bar organıkalyq zattarmen qatty lastanǵan sý aıdyndarynda tirshilik etetin sý aǵzalary; 9) saprobtyq deńgeı - sý aıdyndarynyń organıkalyq zattarmen lastaný dárejesiniń sıpattamasy, onda tirshilik etetin saprobıontty aǵzalardyń túrlik quramymen anyqtalady; 10) sý túbiniń shógindileri - turaqty, qozǵalatyn jáne sondaıaq qozǵalmaıtyn sý obektisiniń túbinde júzindilerdiń bóliný nátıjesinde tundyrylǵan qatty materıal; 11) teńiz ortasy - qorshaǵan ortanyń fızıkalyq, geologııalyq, hımııalyq jáne bıologııalyq faktorlarynyń teńiz akvatorııasynyń ústinde sý qabatymen jáne áýe keńistigimen shektelgen baılanysy; 12) teńiz ortasynyń komponentteri - atmosferalyq aýa, teńiz sýy, sý túbi shógindileri, teńiz florasy men faýnasy; 13) teńiz ortasyn fondyq ekologııalyq zertteý - tabıǵat paıdalanýshynyń kelisim sharttyq (lısenzııalyq) aýmaǵynda sonymen qatar jelilik obektileri ýchaskelerin qosa teńiz ortasynyń jaı-kúıine arnaıy komplekstik zertteýler júrgizý; 14) fıtoplankton - teńiz jáne tushy sý aıdyndarynyń sý qabatynda ornalasatyn jáne aǵynmen passıvti oryn aýystyratyn ósimdik aǵzalarynyń jıyntyǵy; 2. Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda fondyq ekologııalyq zertteýlerdi uıymdastyrý jáne júrgizý tártibi 3. FEZ júrgizý tabıǵat paıdalanýshymen júrgiziledi. 4. FEZ júrgizý maqsatynda tabıǵat paıdalanýshymen jeke nemese basqa tabıǵat paıdalanýshylarmen birlesip FEZ baǵdarlamasyn ázirleıdi. 5. FEZ baǵdarlamasynda: 1) teńiz ortasynyń zertteletin komponentteri (atmosferalyq aýa, teńiz sýy, sý túbi shógindileri, bentos, zooplankton, fıtoplankton, sý ósimdikteri, ıhtıofaýna, ornıtofaýna, ıtbalyqtar); 2) teńiz ortasynyń árbir komponent boıynsha baqylanatyn parametrleriniń tizbesi; 3) baqylaýdyń kezeńdiligi jáne uzaqtyǵy; 4) synama alý núkteleriniń keńistiktegi koordınattary men ornalasqan jerin karta-shemada kórsete otyryp ornalasýy; 5) barlyq baqylaý túrlerin júrgizý ádistemeleriniń tizimi, FEZ normatıvtik-tehnıkalyq, ádistemelik jáne metrologııalyq qamtamasyz etý; 6) esepterdi daıyndaý merzimderi men esep túrleri belgilenedi. 6. Tabıǵat paıdalanýshy FEZ júrgizý úshin quramynda analıtıkalyq zerthanalary bar arnaıy ǵylymı-zertteý uıymdary nemese ǵylymı-óndiristik ortalyqtardy kelisim shart negizinde tartady. 7. Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektoryndaǵy FEZ tabıǵat paıdalanýshynyń jelilik obektileriniń ýchaskelerin qosa, kelisim sharttyq (lısenzııalyq) aýmaǵynda júzege asyrylady. FEZ synama alý núkteleri bıotoptardyń erekshiligi men tereńdiligin eskere otyryp, lısenzııalanǵan aýmaqqa birdeı bólńnedi. Lısenzııalaý aýmaǵynda synama alý núkteleriniń sany onnan kem bolmaýy qajet. 8. FEZ jobalanatyn jelilik obektilerde (tasymaldaý qubyrlary) ótetin jelilik obektileri jobalanǵan trassalardan tys júrgiziledi. FEZ synama alý núkteleriniń ornalasý shemalary trassadan bir kılometrden kem emes araqashyqtyqta ońǵa jáne solǵa birińǵaı ornalasady. Trassa boıyndaǵy synama alý núkteleriniń araqashyqtyǵy bir kılometrden kem bolmaýy kerek. 9. Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektoryndaǵy FEZ qorshaǵan ortanyń bastapqy kúıiniń baǵasyn qamtıdy. 10. FEZ nátıjesi boıynsha teńizde ótkizilgen baqylaý nátıjeleriniń jáne synamalarǵa zerthanalyq taldaý negizinde jyldyq esepter daıyndalady jáne olar qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organǵa eseptik jyl aıaqtalǵannan keıin úsh aı ishinde usynylady. Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda munaı operasııalaryn júrgizý kezinde fondyq ekologııalyq zertteýlerdi uıymdastyrý jáne júrgizý qaǵıdalaryna Qosymsha FEZ júrgizý kezinde anyqtalatyn qorshaǵan ortanyń komponentteri men kórsetkishter tizimi 1) meteorologııalyq parametrler. Baqylaý jeldiń baǵyty men jyldamdyǵyna, aýa temperatýrasyna, aýa raıynyń jaı-kúıine (atmosferalyq qysym, bulttylyq, atmosferalyq jaýyn-shashyn) júrgiziledi. Baqylaý kezeńdiligi: aýa synamalaryn alý (atmosferalyq aýadaǵy lastaýshy zattardyń shoǵyrlanýyn aspaptyq ólsheý) ýaqytynda; 2) atmosferalyq aýa. Baqylaý kúkirt qos totyǵyna, azottyń totyǵyna jáne qos totyǵyna, kómirtegi totyǵyna, kómirsýtegilerge, kúkirtti sýtegine júrgiziledi. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 3) teńiz sýlary. Gıdrologııalyq jáne gıdrofızıkalyq parametrler: sý temperatýrasy, tuzdylyǵy, elektr ótkizgishtigi, móldirligi, tereńdigi, laılyǵy, tolqynnyń bıiktigi men baǵyty, teńiz aǵystarynyń jyldamdyǵy jáne basqa da baqylaýlar (teńiz jumystary kezinde sý betiniń shańdanýy; joǵary laılylyq, kóbiktiń bolýy, óli organızmder (ósimdik/balyq)). Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; Gıdrohımııalyq parametrler: sýtegi kórsetkishi, erigen ottegi, ottegini bıohımııalyq tutyný, ottegini hımııalyq tutyný, ammonıı azoty, jalpy azot, jalpy fosfor. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; Teńiz sýynyń sapasy: kómirsýteginiń jalpy shoǵyrlanýy, polıaromat kómirsýtegiler, sıntetıkalyq betki aktıvti zattar (anıondy betki aktıvti zattar), fenoldar, aýyr metaldar (Al, As, Ba, Cd, Cr, Cu, Fe, Hg, Ni, Pb, V, Zn). Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret; qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 4) sý túbi shógindileri. Granýlometrlik quramy, totyqtyrǵysh - qalpyna keltirgish áleýet, bir jáne tórt santımetr tereńdiktegi sý túbi shógindileriniń temperatýrasy, organıkalyq kómirteginiń quramy, aýyr metaldar (Al, As, Ba, Cd, Cr, Cu, Fe, Hg, Ni, Pb, V, Zn), fenoldar, kómirsýteginiń jalpy shoǵyrlanýy, polıaromat kómirsýtegiler engiziledi. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; Mıkrobıologııalyq baqylaýlar: mıkrooganızmderdiń jalpy sany, soprofıtterdiń, aktınomısetter men sańyraýqulaqtardyń sany, mıkroorganızmder bıomassasy, munaıdy totyqtyratyn mıkroorganızmder. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret; qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 5) bentos. Organızmderdiń jalpy sany, túr quramy (túrlerdiń sany jáne tizimi), jalpy bıomassasy, túrlerdiń sany jáne bıomassasy (zoobentostyń sandyq basym túrleriniń quramy) boıynsha ústem negizgi toptar men túrlerdiń sany. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 6) fıtoplankton. Fıtoplankton jasýshalarynyń jalpy sany, jalpy bıomassasy, túr quramy (túrlerdiń sany jáne tizimi), saprobtyq deńgeıi. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 7) zooplankton Organızmderdiń jalpy sany, túr quramy (túrlerdiń sany jáne tizimi), jalpy bıomassasy, saprobtyq deńgeıi, negizgi toptardyń sany jáne túrleri, negizgi toptar jáne túrler bıomassasy. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 8) sý ósimdikteri. Qoǵamdastyqtyń florıstıkalyq quramy, qoǵamdastyqtardaǵy túrlerdiń taralý paıyzy, sý túbi shógindilerin ósimdiktermen jobalanǵan paıyzdyq jamylǵysy, ósimdikterdiń qurylymy (tiginen, kóldeneńinen), ósimdikterdiń ózgerý dárejesi. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 9) ıhtıofaýna. Ihtıologııalyq zertteýler boıynsha balyq aýlary qondyrǵylary qoıylǵan FEZ synama alý núkteleriniń sany FEZ synama alý núkteleriniń jalpy sanynyń otyz paıyzynan kem emes, al traldyqtyń qondyrǵylary keminde elý paıyz bolýy qajet. Barlyq balyqtardyń túrlerine: aýlanatyn balyq túrleri, aýlaý jabdyqtarymen jáne aýlanatyn balyqtardyń túrli quramy, balyqtardyń sırek túrleriniń bolýy, ólshemdik qurylymy engiziledi. Balyqtardyń nysanaly túrlerine (jergilikti ıhtıologııalyq qoǵamdastyqtardyń kóptegen, turaqty ókilderi) balyqtardyń jeke bıologııalyq sıpattamasy (Q-deneniń jalpy massasy, q-ishek-qarynsyz dene massasy, L-balyqtyń jalpy uzyndyǵy, ι-quıryq júzý qanatynsyz balyqtyń uzyndyǵy, jynysy, jas shamasy, jetilý satysy), jetilýdiń IV satysynda analyǵyn ustaý kezinde absolıýtti jeke ósimtaldyǵymen anyqtalady, syzyqty ósý ekpini, túrdiń tıptik morfologııalyq álpetinen aýytqýlarynyń (kemtarlyqtar) bolýy engiziledi, syrtqy parazıtterdiń bolýy, olardy oqshaýlaý jáne sany (tek qana jaı kózben kórinetin parazıtter ekenin esepke alý kerek), qýys parazıtteriniń bolýy, olardyń sany men salmaǵy. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - qys aıynda muzy bar aýmaqtardan basqa klımattyq maýsymdar boıynsha jylyna tórt ret, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda eki ret; 10) ornıtofaýna. Túr quramy (túrlerdiń sany jáne tizimi), sany, turatyn ornynyń sıpattamasy men zertteletin aýmaqta ornalastyrý ereksheligi; osy kórsetkishterdiń maýsymdyq jáne kópjyldyq kórsetkishter dınamıkasy. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵynda - jyl saıyn úsh ret kóktemgi jáne kúzgi kóshý kezeńinde jáne uıa salý kezeńinde, qalǵan akvatorııalar úshin kúz jáne kóktem klımattyq maýsymdarda bir ret; 11) ıtbalyqtar. Sany, turatyn ornynyń sıpattamasy men baqylanatyn aýmaqta ornalastyrý ereksheligi; tabıǵı jáne jasandy faktorlardyń áserimen (tehnogendik) bul kórsetkishterdiń maýsymdyq jáne kópjyldyq dınamıkasy. FEZ oryndaıtyn kemelerdiń baǵyttaryndaǵy jyldyń barlyq maýsymdarynda ıtbalyqtardyń (kezdesýler) qonysy, olardyń sany, turýy men júrý sıpaty, foto-beıne túsirýler júrgizý GPS kómegi arqyly belgilenedi. Baqylaý kezeńdiligi: Kaspıı teńiziniń soltústik bóligindegi memlekettik qoryq aımaǵyna - qysqy jáne kóktemgi kezeńderde. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 26 jeltoqsandaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10025 bolyp engizildi.