Marapat • 16 Sáýir, 2025

Abeldiń ıegeri anyqtaldy

0 ret

kórsetildi

1 mın

oqý úshin

Álemge áıgili Nobel syılyǵy matematıkterge berilmeıtinin jaqsy bilemiz. Biraq úzdik matematıkterge Nobelge para-par Abel marapaty tabystalady. Ataýynyń da uıqasa ketkenin qarasańyzshy? Bul syılyq 2002 jyly Norvegııa úkimeti tarapynan matematık Nıls Henrık Abeldiń 200 jyldyǵyna oraı taǵaıyndalǵan. Júlde qory — 7,5 mıllıon kron, shamamen 710 myń dollar.

Bekzat QULShAR

Norvegııa ǵylym akademııasy bıylǵy Abel syılyǵyn Kıoto ýnıversıtetiniń matematıgi Masakı Kasıvara ıelenetinin jarııalady. Syılyq 78 jastaǵy ǵalymnyń algebralyq taldaý men beıneleý teorııasyna qosqan irgeli úlesi úshin berilip otyr. Ásirese onyń D-modýlder teorııasyn damytýy men krıstaldyq bazısterdi ashýy ǵylymda joǵary baǵalandy. Bul – atalǵan syılyqtyń tarıhynda japon ókiline alǵash ret berilýi. Masakı Kasıvara zamanaýı matematıkanyń damýyna zor úles qosty. 1980 jyldary ol ǵasyr basynan beri sheshilmeı kelgen «Rıman–Gılbert esebin» jańasha ádispen sheshken edi.

Matematıkterge 1924 jyldan beri Fılds syılyǵy da beriledi. Ol algebralyq fýnksııalar iliminiń negizin qalaýshy kanadalyq ǵalym Djon Charlz Fıldstiń qurmetine oraı belgilengen.