Foto: malim.kz
Jergilikti polısııa qyzmeti (JPQ) 2016 jyly halyqtyń polısııaǵa degen senimin arttyrý maqsatynda qurylǵan edi. JPQ bastyqtaryn taǵaıyndaý jáne qyzmetinen bosatý quqyǵy ákimderge berilgen bolatyn. Alaıda ýaqyt óte ekijaqty baǵynyshtylyq, ıaǵnı bir jaǵynan ákimdikke, ekinshi jaǵynan polısııa departamentine baǵyný jergilikti polısııa qyzmetiniń jumysyna kedergi keltirdi. Ákimderdiń kadrlyq sheshimderge aralasýy dara basshylyq qaǵıdatyn buzyp, JPQ men aýmaqtyq polısııa departamentteri arasynda kelispeýshilikterdiń jıileýine ákep soqqan. Sol sebepti 2018 jyly jergilikti polısııa qyzmeti óz aldyna bólek qurylym retinde joıylyp, aýmaqtyq polısııa departamentteriniń tıisti basqarmalary bolyp qaıta quryldy.
«Endi zańnamadan «jergilikti polısııa qyzmeti» degen uǵym alynyp tastalady. О́kinishke qaraı, jergilikti polısııa qyzmeti áý basta odan kútilgen nátıjeni aqtamady. Bul jerde keıbir sáıkessizdikter, qarama-qaıshylyqtar oryn ala bastady. Mysaly, qatarynan eki basshylyqqa baǵyný degen sııaqty, polısııa departamentine jáne jergilikti ákimshilikke baǵynystylyq paıda boldy. Osyǵan baılanysty JPQ 2018 jyly aýmaqtyq polısııa departamentiniń qurylymy retinde qaıta rettelgen bolatyn. Alaıda bul uǵym zańda qalyp turǵandyqtan, mınıstrdiń ishinara qurylymdyq ózgeris jasaýyna, tolyqqandy jumys isteýge kedergi bolyp turdy. Sondyqtan osy máseleni sheshý úshin «jergilikti polısııa qyzmeti» uǵymy zańnamadan alynyp tastalaıyn dep otyr», dedi Jarqynbek Amantaıuly.
Depýtattyń aıtýynsha, jergilikti polısııa qyzmetiniń ornyna quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alý jáne qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý basqarmalary qurylady. Eki basqarma da jergilikti polısııa departamentine baǵynady.
«Quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alý jónindegi basqarmaǵa ýchaskelik ınspektorlar, ıývenaldy polısııa, tabıǵat qorǵaý polısııasy, qarý aınalymyn baqylaý, otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres bólimsheleri kiredi. Al endi qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý basqarmasyna patrýldik polısııa, jol-tehnıka ınspeksııasy shoǵyrlanady. Árbir qyzmet tikeleı óz mindetterimen aınalysady», dep túsindirdi májilismen.
Ákimshilik qamaýǵa alynǵandar jazasyn qabyldaý-bólý oryndarynda óteýi múmkin
Ákimshilik quqyqbuzýshylyq jasaǵany úshin ákimshilik qamaýǵa alynǵan buzaqylar arnaıy qabyldaý oryndarynda jazasyn óteıdi. Alaıda, Jarqynbek Amantaıulynyń aıtýynsha, keıingi jyldary elimizde ákimshilik quqyqbuzýshylyqtardyń sany artyp barady. Máselen, sońǵy bes jylda bul kórsetkish 96 myńǵa deıin ósken. Al arnaıy qabyldaý oryndary bul júktemeni kóterýge qaýqarsyz: elimizde nebári 28 arnaıy qabyldaý mekemesi bar, olardyń 14-i oblys ortalyqtarynda ornalasqan jáne bar bolǵany 1 109 tósek-orynmen shektelgen.
«Iаǵnı ákimshilik quqyqbuzýshylyqqa qatysty sot sheshimin oryndaý úshin azamattar, tipti, kezekke turýǵa májbúr. Mysaly, sot sheshimi boıynsha 15 táýlikke ákimshilik qamaýǵa alynǵandar ákimshilik jazasyn ótep tastaıyn dese, arnaıy qabyldaý oryndarynda oryn joq. Sot sheshimin oryndaý úshin bos oryn kútip, kezekke turǵan azamattar bar. Sondyqtan osy problemany sheshý maqsatynda ákimshilik qamaýǵa alynǵandardy qabyldaý-bólý mekemelerine ornalastyrýǵa quqyq berip otyrmyz. Qabyldaý-bólý oryndarynda azamattyǵy joq, jeke basyn kýálandyratyn qujattary joq, bylaısha aıtqanda turǵylyqty mekenjaıy anyqtalmaǵan azamattar ýaqytsha ornalastyrylady. Iаǵnı bul mekemelerge úlken salmaq túsip otyrǵan joq. Al arnaıy qabyldaý oryndary jetkiliksiz, onyń ústine kóbi keńes úkimeti kezinde salynǵan, eskirgen. Al olardyń ornyna jańalaryn salý úshin memleketten qyrýar qarajat kerek. Árıne, bul másele aldaǵy ýaqytta sheshimin tabady degen oıdamyz, biraq ázirge ákimshilik qamaýǵa alynǵandar úshin zańǵa osyndaı ózgeris enip otyr», deıdi depýtat.
Qyzmet babynda qaza tapqan polıseılerdiń otbasyna aqshalaı kómek
Qazaqstanda 2022 jylǵy 1 qańtardan bastap qyzmet babynda qaza tapqan quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń otbasyna bir rettik kómekten bólek, turaqty aı saıynǵy aqshalaı kómek kórsetiledi. Iаǵnı qaıtys bolǵan polıseıdiń artynda qalǵan jesiri men balalaryna árqaısysyna marqumnyń jalaqysynyń 40 paıyzy tólenedi. Osy norma kúshine engennen keıin táýelsizdik jyldary qaza tapqan tártip saqshylarynyń jaqyndary depýtattarǵa ótinish-tilegin jetkizgen.
«Bul – depýtattardyń bastamasymen engizilgen norma. Eń áýeli áleýmettik ádilettilikti ornatýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam der edim. Onyń ústine, quqyq qorǵaý organdarynda 1991 jylǵy 16 jeltoqsannan 2022 jylǵa deıingi aralyqta qaıtys bolǵan qyzmetkerler bar ǵoı. Sol azamattardan da «bizge nege ótemaqy tólenbeıdi, bizdiń jaqyndarymyz da birdeı jaǵdaıda qaıtys boldy ǵoı» degen aryz-shaǵymdar túse bastady. Biz olardyń talap-tilegin eskerip, zańǵa túzetý berdik. Eger osy zań qabyldansa, qatelespesem, 530 otbasy ótemaqy tólenetin sanatqa kiredi. Bul – qyzmet babynda qaıtys bolǵan polıseılerdiń otbasylaryna memlekettiń qamqorlyǵy, qoldaýy. Úkimet osy bastamany qoldap otyr. Buǵan jyl saıyn qosymsha 968 mln teńge qarastyrylǵan, onyń 720 mln teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten, qalǵany jergilikti bıýdjetten kózdelip otyr», deıdi Jarqynbek Amantaıuly.
Osylaısha jańa túzetý arqyly 530 otbasy turaqty aı saıynǵy tólemmen qamtamasyz etilmek.
Qazaqstanǵa kelgen sheteldik dıplomattar saýsaq izderin tapsyrmaıdy
Qazirgi ýaqytta elimizge kelip, azamattyq alǵysy kelgen nemese ýaqytsha turý quqyǵyna ıe bolǵysy kelgen sheteldikter ǵana saýsaq izderin tapsyrýǵa mindetti. Endigi kezekte Qazaqstanǵa kiretin sheteldik azamattar saýsaq izderin tapsyrýǵa mindettelmek. Alaıda bizdiń zańnamada dıplomatııalyq qyzmet qyzmetkerleri men olardyń otbasy múshelerin daktıloskopııalyq tekseristen bosatý normasy qarastyrylmaǵan. Depýtattar álemdik tájirıbege súıenip, resmı tulǵalar, arnaıy is-sharaǵa shaqyrylǵandar, dıplomattar men olarǵa teńestirilgen tulǵalar men olardyń jaqyndaryn saýsaq izderin tapsyrý mindetinen bosatýdy usynyp otyr.
Qarasorany óndiristik maqsatta paıdalanýǵa ruqsat etilmek
Májilistiń jalpy otyrysynda birinshi oqylymda qaralatyn zań jobasyna engen taǵy bir túzetýdiń biri – qarasorany (kannabıs) óndiristik maqsatta paıdalanýǵa ruqsat berý. Depýtattar qarasoranyń ónerkásipke arnalǵan suryptaryn arnaıy ruqsatpen ósirip, óndiristik maqsatta qoldanatyn ýaqyt keldi dep esepteıdi.
«Bizde qazir 0,00 paıyzben, ıaǵnı quramynda qarasora múldem joq ónimdi paıdalanýǵa, óndirýge ruqsat etilgen. Jip shyǵarý sııaqty dúnıege paıdalanady. Al endi osynyń 0,03 paıyz degeni bar. Ol aldyńǵysyna qaraǵanda sapalyraq. Mysaly kórshiles Reseı, О́zbekstan jáne taǵy basqa shet elderde osy 0,03 paıyzy óndiristik jolǵa qoıylǵan. Sáıkesinshe bizdiń 0,00 paıyzdaǵy ónimderimiz olarǵa básekeles bola almaıdy, ıaǵnı sapasyz bolyp sanalady. Sondyqtan bul mańyzdy túzetý dep aıtar edim. Qarasorany óndiristik maqsatta paıdalanýǵa lısenzııalanǵan ınvestorlarǵa ǵana ruqsat beriledi. Al lısenzııa alý úshin, eń aldymen, oǵan kóp qarajat quıý kerek, ǵımaraty talaptarǵa saı qorshalǵan, jabyq qoımalary bolýy shart jáne lısenzııalanǵan kúzet qyzmetimen qamtamasyz etilýge tıis. Kúzet qyzmetindegi adam sany, aýmaqqa qatysty talaptar da bolady. Qarasoranyń óndiristik maqsatta óndirilýin Ishki ister mınıstrligi qadaǵalaıdy. Al eger ereje buzylǵan jaǵdaıda ınvestordy lısenzııasynan aıyrýǵa, óndirisin toqtatyp tastaýǵa deıin barady. Iаǵnı aıyppuldan bólek, osyndaı qatań jaýapkershilik qarastyrylǵan. Al endi, ózińiz oılańyz, qyrýar qarajat salyp, lısenzııasynan aıyrylyp qalý kez kelgen ınvestorǵa tıimsiz», deıdi depýtat.
Onyń aıtýynsha, ónerkásipke arnalǵan qarasoranyń suryptaryn Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi aıqyndaıdy.
Jalpy osy zań jobasy aıasynda 16 zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kózdelip otyr.
Májilis depýtaty Jarqynbek Amantaıulynyń pikirinshe, bul zań jobasy polısııanyń jumysyn bıýrokratııadan aryltyp, ishki ister organdarynyń qyzmetin retke keltiredi.
«Bul ishki ister salasyn basqarýǵa da ońtaıly. Kóp dúnıe zańǵa táýeldi aktilerge túsedi. Bul mınıstrlikke keıbir suraqtardy Májiliske júgire bermeı, óz ishinen retteýge múmkindik beredi. Bıýrokratııalyq júkteme azaısa, polısııanyń qoǵamdaǵy tártip pen quqyqbuzýshylyqty baqylaýyna kóp ýaqyty bolady degen sóz. Sondyqtan zań jobasynyń oń áseri bolady degen oıdamyz», deıdi jumys tobynyń jetekshisi.
